Tek Taraflı Böbreküstü Bezi (Adrenal) Kitlesi

Genel Bakış

Böbreküstü bezleri, böbreklerinizin hemen üzerinde bulunan küçük, üçgen şeklindeki bezlerdir. Vücudunuzun stres, tansiyon ve tuz dengesi gibi birçok önemli işlevini düzenleyen hormonlar üretirler. 'Adrenal bezde tek taraflı sorun' demek, bu bezlerden yalnızca birinde bir kitle, büyüme veya işlev bozukluğu olduğu anlamına gelir. Çoğu zaman bu kitle zararsızdır ve hiçbir belirti vermez.

Evet, oldukça sıktır. Karın bölgesine başka bir nedenle yapılan tomografi veya MR gibi görüntülemelerde tesadüfen bulunur. Yapılan taramalarda her 100 kişiden yaklaşık 3-7'sinde adrenal kitle saptanır. Yaş ilerledikçe görülme sıklığı artar.

Her yaşta görülebilir ancak 50 yaş üzerinde daha sıktır. Kadın ve erkeklerde hemen hemen eşit oranda görülür. Çoğu zaman başka bir sağlık sorunu araştırılırken hastanın haberi olmadan tespit edilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Genellikle hiçbir belirti vermez
• Yüksek tansiyon (özellikle ilaçlarla kontrol altına alınamayan)
• Çarpıntı, hızlı kalp atışı
• Aşırı terleme ve baş ağrısı
• Açıklanamayan kilo değişiklikleri
• Kas güçsüzlüğü
• Yüzde yuvarlaklaşma, ciltte mor çatlaklar
• Sinirlilik, anksiyete ve uyku sorunları

Çocuklarda belirtiler

• Büyüme ve gelişmede hızlanma veya yavaşlama
• Erken ergenlik bulguları
• Yüksek tansiyon
• Kiloda belirgin artış veya azalma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Halsizlik ve yorgunluk
• Kas güçsüzlüğü ve kemik ağrıları
• Yüksek tansiyon
• Denge ve hafıza sorunları (yaşlanmayla karışabilir)
• İştah değişiklikleri

Nedenler

Ana nedenler

• En sık neden, böbreküstü bezinin kendisinden köken alan iyi huylu bir adenomdur (zararsız bir büyüme).
• Tek taraflı böbreküstü bezi büyümesi (hiperplazi)
• Bez içinde kist veya kanama (nadir)
• Çok nadir olarak kötü huylu bir tümör

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Yüksek tansiyon hastalığı
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Obezite
• Ailede böbreküstü bezi veya endokrin tümör öyküsü
• Sigara kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Acil belirtiler listesindeki durumlardan herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın.
• Ani ve şiddetli karın ağrısı veya bayılma hissi oluşursa
• Çok yüksek tansiyon ve şiddetli baş ağrısı birlikteyse

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Karın bölgesine yapılan görüntülemede tesadüfen kitle tespit edildiyse
• Tansiyon ilaçlarına rağmen kontrolsüz yüksek tansiyonunuz varsa
• Açıklanamayan hızlı kalp atışı, terleme veya kilo değişiklikleri yaşıyorsanız
• Daha önce böbreküstü bezi sorunu nedeniyle takipteyseniz ve yeni belirtileriniz varsa

Tanı

Doktor, önce tıbbi öykünüzü alır ve fizik muayene yapar. Ardından kandaki ve idrardaki hormon düzeylerini ölçtürür. Görüntüleme yöntemleriyle kitlenin boyutu, yapısı ve özellikleri incelenir. Bu testler, kitlenin iyi huylu mu kötü huylu mu olduğunu ve hormon üretip üretmediğini belirlemeye yardımcı olur.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: kortizol, aldosteron ve katekolamin gibi hormon düzeyleri
• İdrar testleri: 24 saatlik idrarda hormon atılımının ölçülmesi
• Bilgisayarlı tomografi (BT) veya manyetik rezonans (MR) görüntüleme
• Bazı durumlarda iğne biyopsisi (çok nadir)

Randevunuzda neler beklenir

Bu süreç birkaç hafta sürebilir. Endokrinoloji uzmanına yönlendirileceksiniz. Testlere hazırlanmak için bazen aç kalmanız veya bazı ilaçları geçici olarak bırakmanız gerekebilir. Doktorunuz bu konuda size ayrıntılı bilgi verecektir.

Tedavi

Tedavi, kitlenin büyüklüğüne, hormon üretip üretmediğine ve kanser riski taşıyıp taşımadığına bağlıdır. Çoğu küçük ve iyi huylu kitle, düzenli takip dışında bir şey gerektirmez. Eğer kitle hormon üretiyorsa veya büyüme eğilimindeyse doktorunuz tedavi seçeneklerini sizinle konuşacaktır.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği kontrol aralıklarını ihmal etmeyin.
• Tansiyonunuzu düzenli olarak ölçün ve kaydedin.
• Sağlıklı beslenin, yeterli uyuyun ve stresten uzak durmaya çalışın.
• Yaşadığınız belirtileri not alarak doktorunuzla paylaşın.

Tıbbi tedaviler

Eğer kitle fazla hormon üretiyorsa, doktorunuz bu hormonların etkisini azaltmaya yönelik ilaçlar önerebilir. Ayrıca yüksek tansiyon veya şeker hastalığı gibi durumlar için ek tedaviler gerekebilir. İlaçların adı ve dozu, hastanın durumuna göre doktor tarafından belirlenir. Kendi başınıza ilaç başlamayın veya bırakmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat yalnızca kitlenin kanser riski taşıdığı, çok büyük olduğu (genellikle 4 santimetreden büyük) veya kontrol altına alınamayan hormon fazlalığına yol açtığı durumlarda düşünülür. Çoğunlukla kapalı yöntemle yapılabilir. Tek taraflı olduğu için diğer böbreküstü bezi sağlam kaldığında vücut normal işlevlerine devam eder.

Bu durumla yaşamak

Çoğu insan için hayat normale yakın şekilde devam eder. Belirti vermeyen küçük kitlelerde yalnızca düzenli takip yeterlidir. Kitlenizin olduğunu bilmek ilk başta endişe verebilir ancak doğru takip ve tedaviyle sağlıklı bir yaşam sürmeniz mümkündür.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz yapın; günlük 30 dakikalık yürüyüş iyi bir başlangıçtır.
• Sigara kullanıyorsanız bırakmak için destek alın.
• Alkol tüketimini sınırlayın.
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri, meditasyon veya hobi edinin.
• Doktor kontrollerinizi asla aksatmayın.

Diyet ve egzersiz

Dengeli ve tuzu sınırlı bir beslenme önerilir. Özellikle yüksek tansiyon veya şeker hastalığınız varsa bir diyetisyenden destek alabilirsiniz. Haftada en az 150 dakika orta tempolu egzersiz (yürüyüş, bisiklet, yüzme gibi) genel sağlığınızı destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Vücudunuzda bir kitle olduğunu öğrenmek kaygı ve korku yaratabilir. Bu çok normal bir tepkidir. Ancak çoğu adrenal kitle zararsızdır. Duygularınızı doktorunuzla ve sevdiklerinizle paylaşın. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Tek taraflı böbreküstü bezi kitlelerinin çoğu için bilinen bir önleme yöntemi yoktur. Bununla birlikte sağlıklı kiloyu korumak, düzenli egzersiz yapmak ve tansiyon ile kan şekerini kontrol altında tutmak, bazı risk faktörlerini azaltabilir.

Aşılar

Bu duruma özel bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Genel toplum için özel bir tarama testi önerilmez. Kitleler genellikle başka nedenlerle yapılan görüntülemelerde tesadüfen bulunur. Riskli gruptaysanız doktorunuz size uygun olan takip planını önerecektir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Fazla hormon üreten bir kitle tedavi edilmezse kontrolsüz yüksek tansiyon kalp ve damar hastalıklarına yol açabilir.
• Uzun süre yüksek kortizol seviyeleri osteoporoz, şeker hastalığı ve enfeksiyonlara yatkınlık yaratabilir.
• Çok nadiren kitlenin kötü huylu olma riski bulunur; düzenli takip bu riski erkenden yakalamak için önemlidir.

Uzun vadeli görünüm

Genel olarak görünüm çok iyidir. İyi huylu kitlelerde takip yeterli olur ve kişi normal hayatına devam eder. Ameliyat gereken durumlarda bile başarı oranı yüksektir ve çoğu kişi tamamen iyileşir. Önemli olan doktorunuzun önerdiği kontrolleri aksatmamak ve sağlıklı bir yaşam tarzını benimsemektir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.