Diyabette Yatınca Kötüleşen Mide Sorunları: Gastroparezi

Genel Bakış

Gastroparezi, midenin içindekileri bağırsağa normalden çok daha yavaş boşaltması durumudur. Diyabetin uzun vadede sinirlere zarar vermesi sonucu mide kasları yeterince çalışamaz. Bu yüzden mide doluluğu, bulantı ve şişkinlik gibi belirtiler özellikle yattığınızda artabilir. Basit bir ifadeyle 'mide tembelliği' olarak da düşünülebilir.

Gastroparezi, diyabetli her 100 kişiden yaklaşık 5'inde görülen nadir ama önemli bir komplikasyondur. Özellikle tip 1 diyabeti olan ve diyabeti uzun yıllardır devam eden kişilerde daha sıktır.

Çoğunlukla kan şekeri uzun süre iyi kontrol edilmemiş, diyabet süresi uzun kişileri etkiler. Kadınlarda erkeklere göre daha sık görülür. Ayrıca diyabetin göz, böbrek ve sinir gibi diğer komplikasyonları olanlarda risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yemeklerden sonra uzun süre tok ve şişkin hissetme
• Bulantı ve kusma, bazen yemekten saatler sonra hazmedilmemiş yiyecek çıkması
• Az yemekle çabuk doyma
• Mide bölgesinde ağrı veya rahatsızlık
• Yatınca artan mide yanması veya reflü hissi

Nedenler

Ana nedenler

• Uzun süre yüksek seyreden kan şekerinin vagus sinirine zarar vermesi
• Diyabete bağlı sinir hasarı (nöropati)
• Mide kaslarının normal şekilde kasılamaması

Risk faktörleri

• Diyabetin uzun yıllar sürmesi
• Kan şekerinin sık sık yüksek olması
• Diyabetin diğer komplikasyonlarının (böbrek, göz, sinir) varlığı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Eğer kusmanız nedeniyle hiçbir şey yiyip içemiyorsanız
• Kan şekeriniz çok düşük veya çok yüksekse
• Bilinç bulanıklığı varsa
• Şiddetli karın ağrınız varsa hemen 112'yi arayın veya acil servise başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Diyabet hastasıysanız ve sık sık mide bulantısı, kusma, çabuk doyma gibi şikayetleriniz varsa, bunları doktorunuzla mutlaka paylaşın.
• Diyet düzeninizi değiştirmek veya ilaçlarınızı ayarlamak gerekebilir.

Tanı

Doktorunuz önce sorularınızı dinler ve fizik muayene yapar. Mide boşalma hızını ölçmek için birtakım testler isteyebilir. Ayrıca mide problemi yaratabilecek diğer hastalıkları ekarte etmek ister.

Yapılabilecek testler

• Gastrik boşalma sintigrafisi: Hafif radyoaktif işaretli bir öğün yenir ve midenin boşalma hızı özel kameralarla izlenir.
• Üst endoskopi: Mide ve yemek borusunu incelemek için kameralı ince bir tüp ile bakılır.
• Solunum testleri: Belirli bir madde içeren test öğünü sonrası nefes örnekleri ile mide boşalması değerlendirilir.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı koymak zaman alabilir. Bu süreçte bir gastroenterolog (mide-bağırsak uzmanı) ile diyabet doktorunuz (endokrinolog) birlikte çalışabilir. Testler ağrısızdır, ancak bazıları özel hazırlık gerektirir.

Tedavi

Gastroparezi tedavisinde temel hedefler kan şekerini dengelemek, belirtileri azaltmak ve beslenmeyi düzeltmektir. Tedavi, diyet değişiklikleri, yaşam tarzı önlemleri ve gerektiğinde ilaçlarla desteklenir. Şiddetli durumlarda mideyi boşaltmaya yardımcı cihazlar düşünülebilir.

Evde kişisel bakım

• Günde 3 büyük öğün yerine 6 küçük öğün yiyin.
• Yağlı, lifli ve sindirimi zor gıdalardan kaçının; iyi pişmiş, yumuşak yiyecekleri tercih edin.
• Yemeklerden sonra en az 2 saat dik oturun veya yürüyün; yatmayın.
• Yemeği iyice çiğneyin ve yemek sırasında sıvı tüketimini sınırlayın.
• Kan şekerinizi doktorunuzun önerdiği sıklıkta ölçün ve yemek sonrası değerleri takip edin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz mide kasılmalarını destekleyen ilaçlar veya bulantı giderici ilaçlar önerebilir. Diyabet ilaçlarınız ve insülin dozlarınız, midenin boşalma hızındaki değişikliklere göre yeniden ayarlanabilir. Hangi ilacın size uygun olduğuna mutlaka hekiminiz karar verir. Bu yazıda hiçbir ilaç adı verilmesi uygun değildir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok şiddetli ve diğer tedavilere yanıt vermeyen vakalarda, mideye yerleştirilen bir elektrikli uyarı cihazı (gastrik nörostimülatör) veya beslenme tüpü gibi ileri yöntemler düşünülebilir. Bu kararlar uzman bir ekip tarafından bireysel olarak verilir.

Bu durumla yaşamak

Günlük yaşamda kan şekeri takibinizi düzenli yapın, yemeklerinizi planlayın ve öğünlerden sonra hareket etmeye özen gösterin. Belirtilerinizi not almak, doktorunuzla konuşurken size yardımcı olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yemeklerden sonra kısa yürüyüşler yapın.
• Bol su için, ancak yemeklerde değil öğün aralarında tüketin.
• Sigara ve alkolden kaçının.
• Stresi yönetmek için gevşeme egzersizleri veya nefes tekniklerini deneyin.

Diyet ve egzersiz

Diyetinizde yumuşak, az yağlı, iyi pişmiş yiyecekler öncelikli olsun. Sebzeleri püre veya çorba şeklinde yemek daha kolaydır. Lifli besinleri çok fazla tüketmemeye çalışın; ancak kabızlığı önlemek için doktorunuzun önerdiği kadar lif alın. Haftada en az 150 dakika orta düzeyde egzersiz yapmak kan şekerini dengelemeye yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli bulantı ve yemek yiyememe kaygıya, depresyona ve sosyal hayattan uzaklaşmaya neden olabilir. Bu duyguların normal olduğunu bilin; endişelerinizi doktorunuzla ve sevdiklerinizle paylaşmaktan çekinmeyin.

Önleme

Diyabete bağlı gastropareziden korunmanın en etkili yolu kan şekerini hedeflenen aralıkta tutmaktır. Düzenli doktor kontrolü ve diğer diyabet komplikasyonlarının erken tedavisi de riski azaltır.

Tarama programları

Diyabetiniz varsa, sindirim şikayetlerinizi her kontrolde dile getirin. Özellikle uzun süredir diyabetiniz varsa, mide boşalma hızını değerlendiren testler gerekebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Yetersiz beslenme ve kilo kaybı
• Dehidratasyon (sıvı kaybı) ve elektrolit dengesizliği
• Kan şekerinin öngörülemez şekilde dalgalanması
• Mide çıkışını tıkayabilen sindirilmemiş gıda birikimi (bezor)
• Yaşam kalitesinde belirgin düşüş

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı ve doğru tedaviyle gastroparezi belirtileri kontrol altına alınabilir ve çoğu insan günlük yaşamına devam edebilir. Kan şekerini hedef aralıkta tutmak, belirtileri hafifletir ve hastalığın ilerlemesini yavaşlatır. Umutlu olmak için pek çok neden var; yalnız değilsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.