Yemekten Sonra Gözlerde Oluşan Şikayetler

Genel Bakış

Bazı kişilerde yedikten hemen sonra gözlerde kaşıntı, kızarıklık, sulanma veya şişlik olabilir. Bu durum başlı başına bir hastalık değil, vücudun belirli bir yiyeceğe veya yiyecek katkı maddesine verdiği bir tepkidir. Çoğunlukla zararsızdır, ancak bazı şiddetli reaksiyonlar acil tıbbi müdahale gerektirebilir.

Oldukça yaygındır. Özellikle saman nezlesi, astım veya egzaması olan kişilerde besinlere bağlı göz belirtileri daha sık ortaya çıkar.

Her yaştan insanı etkileyebilir. Çocuklarda, genç erişkinlerde ve ailesinde alerji öyküsü olanlarda daha sık görülür. Ayrıca bahar aylarında polen alerjisi olanlarda bu yakınmalar yemek sonrasında daha da belirginleşebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kaşıntı
• Kızarıklık
• Aşırı sulanma
• Göz kapaklarında hafif şişlik
• Yanma veya batma hissi
• Bulanık görme

Çocuklarda belirtiler

• Gözleri sürekli ovalamak
• Işığa duyarlılık
• Göz çevresinde koyu halkalar (alerjik shiner)
• Burun akıntısı veya hapşırma eşlik edebilir

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Gözde kuruluk ve yanma hissi
• Göz kapaklarında ağırlaşma
• Kızarıklık daha az belirgin olabilir
• Görmede keskinlik kaybı bazen tek belirti olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Gıda alerjileri (süt, yumurta, yer fıstığı, ağaç fıstıkları, kabuklu deniz ürünleri, buğday, soya)
• Gıda katkı maddeleri (sülfitler, monosodyum glutamat, yapay renkler)
• Histamin açısından zengin besinler (eski peynir, fermente gıdalar, alkol)
• Yemek sonrası kan şekerinde ani dalgalanmalar
• Çok sıcak veya baharatlı yiyeceklerin neden olduğu refleks reaksiyonlar

Risk faktörleri

• Mevsimsel alerji (polen) öyküsü
• Astım veya egzama
• Ailede gıda alerjisi veya alerjik rinit öyküsü
• Çok sayıda gıdaya karşı duyarlılık
• Kronik göz kuruluğu veya göz alerjisi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yüzünüzde, dudaklarınızda veya boğazınızda ani şişlik varsa
• Nefes almakta güçlük çekiyorsanız
• Gözünüzde şiddetli ağrı veya ani görme kaybı varsa
• Bu durumlarda vakit kaybetmeden 112'yi arayın veya acil servise başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yemeklerden sonra sık sık göz şikayeti yaşıyorsanız
• Belirtiler işinizi, okulunuzu veya günlük yaşamınızı etkiliyorsa
• Hangi yiyeceğin belirtiye yol açtığından emin değilseniz
• Basit önlemler almanıza rağmen şikayetler devam ediyorsa

Tanı

Doktorunuz önce şikayetlerinizi dinler ve ne yediğiniz, belirtilerin ne zaman başladığı gibi sorular sorar. Genellikle bir yemek ve şikayet günlüğü tutmanızı önerebilir. Gerekirse sizi bir alerji uzmanına yönlendirir.

Yapılabilecek testler

• Cilt üzerinde alerji testi (deri delme testi)
• Kan testinde antikor düzeylerine bakılması
• Göz muayenesi ile göz yüzeyinin incelenmesi
• Eliminasyon diyeti: doktorunuz önerdiğinde şüpheli gıdaları belirli bir süre kesip, tekrar ekleyerek tanıya yardımcı olma

Randevunuzda neler beklenir

Muayenede doktorunuz gözünüze ışık tutarak özel bir büyüteçle bakabilir. Bu genellikle ağrısız ve kısa bir işlemdir. Teşhis için bazen birkaç görüşme gerekebilir.

Tedavi

Tedavinin en temel yolu, belirtilere yol açan gıdadan kaçınmaktır. Belirti başladığında ise serin kompres ve nemlendirici göz damlaları rahatlama sağlar. Doktorunuz gereken durumlarda alerji ilaçları reçete edebilir.

Evde kişisel bakım

• Belirtilerinizi takip etmek için yemek sonrası göz şikayetlerinizi bir deftere yazın
• Doktorunuza danışarak şüpheli besini diyetinizden bir süre çıkarıp semptomlarınızı gözlemleyin
• Gözlerinizi ovuşturmayın; bu kaşıntıyı artırabilir
• Göz kapaklarınıza temiz ve serin bir bez koyup 10 dakika dinlendirin
• Eczacınıza danışarak ihtiyacınıza uygun bir nemlendirici göz damlası kullanabilirsiniz

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz alerjik reaksiyonu baskılamak için ağızdan alınan antihistaminik adı verilen ilaçlar, göz damlası formunda antihistaminikler veya mast hücre stabilizatörleri önerebilir. Nadir ve şiddetli durumlarda kısa süreli kortizonlu göz damlaları gerekebilir. İlaçların mutlaka doktor önerisiyle ve belirtilen sürede kullanılması gerekir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bu durumun tedavisinde cerrahi gerekmez.

Bu durumla yaşamak

Gıda alerjiniz olduğunu biliyorsanız, her zaman gıda etiketlerini okuyun ve dışarıda yemek yerken garsonlara alerjinizi bildirin. Yanınızda, doktorunuzun yazdığı acil durum planını ve gerekiyorsa acil kullanımlık ilaçlarınızı bulundurun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli ve dengeli beslenin
• Yeterli su için
• Stresi azaltmaya çalışın
• Gözlerinizi dinlendirin ve ekran önünde uzun süre kalmaktan kaçının

Diyet ve egzersiz

Sebze ve meyveden zengin bir diyet, bağışıklık sisteminizi destekler. Haftanın çoğu günü orta yoğunlukta yürüyüş gibi egzersizler genel sağlığınıza katkı sağlar. Yediklerinizin göz belirtileriyle ilişkisini gözlemleyerek kendinize uygun bir yeme düzeni oluşturun.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Tekrarlayan göz belirtileri, özellikle sosyal ortamlarda kişiyi tedirgin edebilir ve utanç hissine yol açabilir. Bu durumun yönetilebilir olduğunu bilmek ve gerektiğinde bir psikolog veya destek grubundan yardım almak önemlidir.

Önleme

En iyi korunma yolu, belirti yapan gıdalardan uzak durmaktır. Gıda etiketlerini düzenli okumak ve yemek hazırlarken çapraz bulaşmayı önlemek de önemli adımlardır. Alerjiye yol açan besin ne kadar net tanınırsa, o kadar iyi korunma sağlanır.

Aşılar

Bu duruma özel bir aşı bulunmamaktadır. Ancak genel aşı takviminize uymanız, enfeksiyonların göz belirtilerini kötüleştirmesini önlemeye yardımcı olabilir.

Tarama programları

Bu durum için rutin bir tarama testi önerilmez. Doktorunuz gerek görürse alerji değerlendirmesi yapabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Sürekli kaşımaya bağlı göz yüzeyinde tahriş
• Konjonktivit (göz iltihabı) gelişme riski
• Nadir bir alerjik tepki olan anafilaksi gelişme riski (hayati tehlike oluşturabilir)

Uzun vadeli görünüm

Çoğu insan, tetikleyen gıdayı öğrendikten sonra belirtileri başarıyla kontrol altına alır. Zamanla bazı çocuklarda gıda alerjisi hafifleyebilir. Doğru tanı ve tedaviyle göz belirtileri yaşam kalitenizi ciddi şekilde etkilemez.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Dünya Alerji Örgütü (World Allergy Organization) ↗
• Amerikan Alerji, Astım ve İmmünoloji Akademisi ↗

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.