Aralıklı Göz Kayması: Göz Neden Zaman Zaman Kayar?

Genel Bakış

Aralıklı göz kayması, iki gözün birlikte hizalı durmadığı bir durumdur. Gözlerden biri zaman zaman dışa veya içe kayar, sonra tekrar normal konumuna döner. Bu yüzden ‘göz gelip geçiyor’ diye tarif edilir. Çocuklarda sık görülür; erişkinlerde de bazı sağlık sorunlarının habercisi olabilir.

Evet. Çocuklarda en sık görülen göz sorunlarından biridir; yaklaşık her 20 çocuktan 1'inde bir dönem göz kayması yaşanır.

En sık 2-5 yaş arası çocuklarda başlar. Ailede şaşılık veya gözlük kullanma öyküsü olanlarda daha sık görülür. Erişkinlerde kafa travması, damar sorunları veya bazı sinir hastalıklarına bağlı gelişebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Gözlerden birinin zaman zaman dışa doğru kayması
• Bulanık veya çift görme (özellikle yorgunken)
• Işığa doğru bakarken bir gözü kapatma eğilimi
• Bir gözü kısarak bakma
• Okurken veya televizyona bakarken başını eğme

Çocuklarda belirtiler

• Göz kaymasının uyku, yorgunluk veya hayal kurma sırasında belirginleşmesi
• Gözleri kısma veya ovuşturma
• Oyun sırasında çift görmeyi önlemek için bir gözünü kapatması
• Eşyalara çok yakından bakma

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Aniden ortaya çıkan çift görme
• Gözlerden birinin aniden dışa kayması
• Baş dönmesi veya denge sorunu
• Aynı anda yüzde, kolda veya bacakta güçsüzlük varsa bu acil bir durum olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Göz kaslarının veya sinirlerin dengesiz çalışması
• Yüksek hipermetrop gibi kırma kusurları
• Ailede şaşılık öyküsü olması
• Beyindeki görme merkezini ilgilendiren sorunlar (nadiren)
• Erişkinlerde kafa travması, inme, damar hastalıkları veya diyabete bağlı sinir hasarı

Risk faktörleri

• Prematüre doğum
• Düşük doğum ağırlığı
• Ailede şaşılık veya gözlük kullanımı öyküsü
• Gözlerde kırma kusuru
• Bazı kas veya sinir hastalıkları

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Erişkinlerde yeni başlayan göz kayması
• Göz kaymasıyla birlikte baş ağrısı, bulantı veya denge kaybı
• Çocuklarda göz kaymasının sürekli hale gelmesi veya göz kapağı düşüklüğü ile birlikte olması

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Çocuklarda ailenin fark ettiği ilk kayma anında
• Okul öncesi rutin göz muayeneleri
• Göz kayması nedeniyle görme tembelliği riskini değerlendirmek için

Tanı

Göz doktoru, gözlerin hareketini ve hizasını değerlendirir; ışığa ve yakın nesneye bakarak kayma açısını ölçer. Gerekirse göz damlası ile görme keskinliği ve kırma kusuru incelenir.

Yapılabilecek testler

• Kapama testi (bir gözü kapatıp diğerinin hareketi izlenir)
• Göz bebeğini büyüten damlalarla yapılan göz dibi muayenesi
• Görme keskinliği testi
• Göz hareketlerini değerlendiren muayene
• Erişkinlerde altta yatan duruma göre beyin görüntüleme

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında gözlerinize ışık tutulur ve bir noktaya bakmanız istenir. İşlem ağrılı değildir; ancak göz damlası kullanıldıysa birkaç saat bulanık görme ve ışığa hassasiyet olabilir.

Tedavi

Tedavinin amacı, iki gözün birlikte ve düzgün çalışmasını sağlamaktır. Gözlük, göz egzersizleri, göz kapatma veya bazen cerrahi uygulanabilir. Tedavi, kaymanın tipine ve nedenine göre kişiye özeldir.

Evde kişisel bakım

• Gözleri dinlendirmek ve yorgunluktan kaçınmak
• İyi aydınlatılmış ortamlarda çalışmak
• Televizyon ve ekran süresini yönetmek
• Düzenli uyku; özellikle çocuklarda kaymayı azaltabilir

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kırma kusurunu düzeltmek için gözlük yazabilir. Görme tembelliği varsa sağlam gözün kapatılması veya bazı damlalarla tedavi uygulanabilir. Göz kaslarını çalıştıran egzersiz programları önerilebilir. Altta yatan hastalık varsa önce o hastalık tedavi edilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Gözlük ve egzersizlere rağmen düzelmeyen, günlük yaşamı olumsuz etkileyen veya çocuklarda görme gelişimini tehdit eden kaymalarda göz kaslarına yönelik cerrahi önerilebilir. Cerrahi kararı göz doktoru tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Kayma aralıklı olduğunda çoğu zaman günlük yaşam aksamaz. Çocuğunuzun gözü kaydığında sakin olun ve onu zorlamayın. Rutin göz muayenelerini aksatmak, tedavinin en önemli parçasıdır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Yeterli uyku almak ve yorgunluğu azaltmak
• Ekran önünde düzenli mola vermek
• Güneş ışığında güneş gözlüğü kullanmak, ışıkta kısma davranışını azaltabilir
• Genel sağlık için düzenli fiziksel aktivite yapmak

Diyet ve egzersiz

Kaymayı doğrudan düzelttiği kanıtlanmış özel bir diyet yoktur; ancak dengeli beslenme ve düzenli egzersiz, genel göz ve damar sağlığını destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Çocuklarda alay edilme ve özgüven kaygısı görülebilir. Erişkinlerde çift görme ve kozmetik kaygı rahatsızlık verebilir. Bu durumun tedavi edilebilir olduğunu bilmek önemlidir; gerekiyorsa psikolojik destek alınabilir.

Önleme

Göz kaymasını tamamen önlemek her zaman mümkün değildir. Ancak erken fark etmek ve düzenli göz muayenesi yaptırmak, oluşabilecek görme kaybının ve kalıcı kaymanın önüne geçer. Ailede şaşılık öyküsü varsa ilk göz muayenesi 6. ay gibi erken dönemde yapılmalıdır.

Aşılar

Doğrulanmış bir aşı bağlantısı yok; ancak çocukluk aşı takvimini düzenli uygulatmak, bazı sinir ve göz enfeksiyonlarına karşı genel koruma sağlar.

Tarama programları

Türkiye'de Sağlık Bakanlığı'nın yürüttüğü ulusal göz taraması programı kapsamında bebekler ve okul öncesi çocuklarda göz kayması düzenli olarak taranır. Bu taramaları aksatmamak önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Görme tembelliği (ambliyopi)
• Kalıcı şaşılık
• Derinlik hissinin (üç boyutlu görme) kaybı
• Erişkinlerde çift görme nedeniyle yaşam kalitesinin düşmesi

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı ve uygun tedavi ile çocuklarda gözlerin hizalanması büyük oranda sağlanır. Erişkinlerde de tedavi seçenekleri başarılıdır. Düzenli hekim takibi ile görme ve yaşam kalitesi korunur.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.