Gelip Giden Kan Şekeri Yüksekliği

Genel Bakış

Kan şekeri, yani kandaki şeker (glikoz) miktarı, yemek yedikten sonra artar ve zamanla düşer. Kimi insanlarda bu değerler normalden fazla yükselir ve bazen tekrar düşer. Bu dalgalanmalara 'gelip giden yüksek kan şekeri' denilebilir. Bu durum bazen beslenmenin doğal bir sonucu olabildiği gibi bazen de diyabet veya insülin direnci gibi bir metabolizma sorununun habercisi olabilir.

Evet, özellikle şekerli ve işlenmiş gıdalarla beslenen kişilerde kan şekeri dalgalanmaları oldukça yaygındır. Ancak bu durumun sıklığı ve şiddeti kişiden kişiye değişir.

Diyabet veya insülin direnci olan kişileri, ailesinde diyabet öyküsü bulunanları, fazla kilolu olanları ve hareketsiz bir yaşam sürenleri daha çok etkiler. Ayrıca bazı hormonal hastalıklarda da görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Aşırı susama ve sık idrara çıkma
• Yorgunluk ve halsizlik
• Bulanık görme
• Baş ağrısı
• Sinirlilik veya konsantrasyon zorluğu
• Şeker düştüğünde titreme, terleme ve çarpıntı

Çocuklarda belirtiler

• Okul başarısında düşüş
• Aşırı yorgunluk
• Dikkat dağınıklığı
• Karın ağrısı
• Aşırı tatlı yeme isteği

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kafa karışıklığı ve unutkanlık
• Baş dönmesi ve düşme riski
• Yorgunluk
• İştahsızlık
• Bulanık görme

Nedenler

Ana nedenler

• Yüksek şekerli ve beyaz unlu gıdaların fazla tüketimi
• İnsülin direnci (hücrelerin insüline normal yanıt vermemesi)
• Düzensiz öğün saatleri
• Stres
• Bazı hormonal hastalıklar

Risk faktörleri

• Ailede diyabet öyküsü
• Aşırı kilo veya obezite
• Hareketsiz yaşam
• Yaşlanma
• Gebelikte geçirilen diyabet öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Kan şekeriniz çok yüksek ve şuurunuz bulanıksa
• Sürekli kusuyorsanız
• Nefes darlığı yaşıyorsanız
• 112'yi aramaktan çekinmeyin

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sık sık gelip giden kan şekeri belirtileri yaşıyorsanız
• Açlık kan şekeri testi yaptırmak için
• Diyabet tanısı aldıysanız düzenli takip

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinler ve ailenizdeki hastalıkları sorar. Ardından kan şekerinizi ölçtürmek için bazı testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Açlık kan şekeri testi
• Tokluk kan şekeri testi
• HbA1c testi (3 aylık kan şekeri ortalaması)
• Oral glukoz tolerans testi (şekerli su içirilerek yapılan test)

Randevunuzda neler beklenir

Bu testler genellikle kan örneği alınarak yapılır. Açlık kan şekeri için 8-12 saat aç kalmanız istenebilir. Bazı testler birkaç saat sürebilir. Sonuçlarınız doktorunuz tarafından değerlendirilir ve size özel bir takip planı oluşturulur.

Tedavi

Tedavinin amacı kan şekerini normal sınırlarda tutmak ve uç değerlere inip çıkmasını önlemektir. Tedavi, yaşam tarzı değişiklikleriyle başlar; gerekirse doktorunuz ilaç tedavisi önerebilir.

Evde kişisel bakım

• Öğün atlamayın, gün içinde az ve sık yiyin
• Şekerli içeceklerden ve işlenmiş gıdalardan uzak durun
• Tam tahıllı ürünler, sebze ve protein içeren dengeli bir tabak oluşturun
• Haftanın birçok günü yürüyüş gibi orta yoğunlukta egzersiz yapın
• Doktorunuz önerdiyse kan şekerinizi evde düzenli ölçün

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz diyabet tanısı koyarsa kan şekerini dengelemeye yardımcı ilaçlar veya iğne tedavileri önerebilir. Tedaviler mutlaka doktor kontrolünde ve önerilen dozda kullanılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahinin kan şekeri dalgalanmalarının birincil tedavisi olmadığını hatırlatmak gerek. Ancak bazı hormonal hastalıklara bağlı gelişen durumlarda altta yatan sorunun cerrahi tedavisi gerekebilir. Bu karar mutlaka uzman hekimler tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Kan şekeri dalgalanmalarını yönetmek, küçük ama tutarlı alışkanlık değişiklikleriyle mümkündür. Günlük yaşamınızı planlarken öğün saatlerinizi ve hareketinizi düzenlemeniz yeterli olabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri
• Sigara ve alkolden uzak durma
• Doktor kontrolünde kilo yönetimi

Diyet ve egzersiz

Dengeli bir beslenme programı; tam tahıllar, sebzeler, meyveler ve yağsız proteinler içermelidir. Rafine şeker ve beyaz un minimumda tutulmalıdır. Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta fiziksel aktivite (örneğin tempolu yürüyüş) önerilir. Egzersizden önce ve sonra kan şekerinizi ölçmek, düşüşleri önlemeye yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kan şekeri dalgalanmaları yorgunluk, sinirlilik ve huzursuzluk yaratabilir. Sürekli değişen belirtiler kaygıya yol açabilir. Bu durumun yönetilebilir olduğunu bilmek önemlidir. Gerekirse bir psikologdan destek alabilirsiniz.

Önleme

Çoğu durumda kan şekeri dalgalanmalarını sağlıklı yaşam tarzı alışkanlıklarıyla önlemek veya azaltmak mümkündür. Ailesinde diyabet olan kişilerde bu alışkanlıklar riski azaltabilir.

Aşılar

Diyabet tanısı alan kişilerde grip ve zatürre aşıları gibi bazı aşılar önerilebilir. Aşı takvimi için doktorunuza danışabilirsiniz.

Tarama programları

Kan şekeri dalgalanmaları yaşıyorsanız veya riskiniz yüksekse, altta yatan sorunları erken tespit etmek için yılda bir kez basit bir kan testi yaptırmanız faydalı olabilir. Sağlık Bakanlığı'nın önerdiği tarama programları hakkında aile hekiminizden bilgi alabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Uzun süre kontrolsüz yüksek seyreden kan şekeri, tip 2 diyabete ilerleyebilir
• Damar sertliği ve kalp hastalığı riskini artırabilir
• Sinir hasarına yol açabilir
• Böbrek ve göz sağlığını olumsuz etkileyebilir

Uzun vadeli görünüm

Doğru tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle kan şekeri dalgalanmaları büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Erken önlem alındığında ciddi komplikasyonların önlenmesi mümkündür. Bu yolculukta yalnız değilsiniz; sağlık ekibiniz size eşlik edecektir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.