Yüksek Kan Şekeri ve Yorgunluk

Genel Bakış

Yüksek kan şekeri (hiperglisemi), kanınızda normalden fazla şeker (glikoz) olduğu anlamına gelir. Vücudunuz bu şekeri enerji olarak kullanamaz, bu yüzden kendinizi yorgun ve halsiz hissedebilirsiniz.

Evet. Özellikle tip 2 diyabet çok yaygındır ve bazı kişilerde uzun süre fark edilmeyebilir.

Her yaşta görülebilir. Tip 1 diyabet ve yüksek kan şekeri sıklıkla çocukluk veya gençlikte başlar; tip 2 diyabet ise genellikle yetişkinlerde, fazla kilolu ve hareketsiz kişilerde ortaya çıkar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Aşırı yorgunluk ve halsizlik
• Sık ve bol idrara çıkma
• Çok su içme isteği
• Ağız kuruluğu
• Bulanık görme
• Kilo kaybı (özellikle tip 1 diyabette)

Çocuklarda belirtiler

• İştah değişiklikleri ve açıklanamayan kilo kaybı
• Uykuya meyil ve huzursuzluk
• Yatak ıslatma (daha önce kuru olan çocukta)
• Karın ağrısı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Belirgin yorgunluk ve halsizlik
• Sık idrara çıkma, gece tuvalete kalkma
• Bulanık görme ve uyku hali
• Yaraların geç iyileşmesi, tekrarlayan enfeksiyonlar

Nedenler

Ana nedenler

• Tip 1 diyabet: Vücut, insülin üretemez.
• Tip 2 diyabet: Vücut, insülin üretir fakat kullanamaz (insülin direnci).
• Enfeksiyonlar ve yüksek ateş
• Stres ve bazı ilaçlar
• Aşırı şekerli beslenme ve hareketsizlik

Risk faktörleri

• Ailede diyabet öyküsü
• Fazla kilo veya obezite
• 45 yaş üstü
• Gebelik diyabeti veya polikistik over sendromu öyküsü
• Sigara kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Acil belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın.
• Aynı gün içinde doktora ulaşmanız gereken durumlar: sürekli yüksek kan şekeri, enfeksiyon belirtileri, fazla miktarda idrara çıkma ve bitkinlik.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yorgunluk ve sık susuzluk gibi belirtiler birkaç haftadır devam ediyorsa
• Kilo artışı veya kilo kaybı yaşıyorsanız
• Ailede diyabet varsa ve düzenli kontrol yaptırmadıysanız

Tanı

Doktorunuz önce belirtileri dinler ve fizik muayene yapar. Ardından kan şekerini ölçmek için kan testi ister.

Yapılabilecek testler

• Açlık kan şekeri testi
• Tokluk kan şekeri testi
• HbA1c testi (son 3 ayın kan şekeri ortalaması)
• Şekerli içecek sonrası yapılan şeker yükleme testi

Randevunuzda neler beklenir

Testler için genellikle sabah aç karnına kan verilir. Sonuçlar doktorunuz tarafından değerlendirilir ve teşhis konulursa size bir tedavi planı çıkarılır.

Tedavi

Yüksek kan şekerinin tedavisinde amaç, kan şekerini normal seviyelere yakın tutmaktır. Tedavi, yaşam tarzı değişiklikleri, kilo kontrolü ve gerektiğinde ilaçlarla yapılır. Tedavi kişiye özel planlanır.

Evde kişisel bakım

• Düzenli öğünler yiyin; uzun süre aç kalmayın.
• Şekerli içecekler ve tatlılardan kaçının.
• Haftanın çoğu günü en az 30 dakika yürüyün.
• Bol su için.
• Kan şekerinizi evde ölçüm cihazınız varsa takip edin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olmazsa kan şekerini dengeleyen ağızdan hap veya insülin enjeksiyonu başlatabilir. İlaçların dozu ve türü kişiye göre belirlenir. Kesinlikle bir başkasının ilacını kullanmayın; doktorunuzun önerisi dışında ilaç almayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı tip 2 diyabet hastalarında, ileri derecede obezite varsa ve diğer tedavilerle kan şekeri kontrol altına alınamıyorsa metabolik cerrahi (bariatrik cerrahi) seçenek olarak değerlendirilebilir. Bu karar, endokrinoloji ve cerrahi uzmanları tarafından birlikte verilir.

Bu durumla yaşamak

Yüksek kan şekeriyle yaşarken kan şekerinizi düzenli ölçmek, ilaçlarınızı saatinde almak ve doktor kontrollerinizi aksatmamak çok önemlidir. Gün içinde kendinizi iyi hissettiğiniz anlarda dinlenmeyi ve yeterli uyumayı ihmal etmeyin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı, lifli ve sebze ağırlıklı beslenin.
• Düzenli egzersiz yapın.
• Kilonuzu koruyun/fazlaysa verin.
• Stresi yönetmeyi öğrenin; nefes egzersizleri veya meditasyon deneyin.
• Sigara ve alkolden uzak durun.

Diyet ve egzersiz

Yemeklerinizi tabak yöntemiyle planlayın: yarım tabak sebze, çeyrek tabak protein, çeyrek tabak tam tahıl. Şekerli ve işlenmiş gıdaları sınırlayın. Haftada en az 150 dakika tempolu yürüyüş yapmak kan şekerinizi dengelemenize yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli yorgunluk ve hastalık yönetimi moral bozukluğu, kaygı ve depresyona yol açabilir. Bu hisleri yaşıyorsanız bir psikolog veya psikiyatristten destek almaktan çekinmeyin. Ciddi kaygı veya kriz anında, örneğin kendinize zarar verme düşüncesi olursa, hemen 112'yi arayın veya en yakın sağlık kuruluşuna başvurun.

Önleme

Tip 2 diyabet ve buna bağlı yüksek kan şekeri; sağlıklı kilo, düzenli egzersiz ve dengeli beslenmeyle büyük ölçüde önlenebilir veya geciktirilebilir. Tip 1 diyabet ise önlenemez.

Aşılar

Doktorunuzun önerdiği grip ve zatürre aşılarının yaptırılması, enfeksiyonlardan korunmanıza yardımcı olur. Enfeksiyonlar kan şekerini yükseltebilir.

Tarama programları

45 yaşından sonra veya risk faktörleriniz varsa en az 3 yılda bir kan şekeri kontrolü yaptırmanız önerilir. Hekiminiz sizin için en uygun sıklığı belirleyecektir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Damar sertliği ve yüksek tansiyon
• Kalp krizi ve inme riskinde artış
• Böbrek hasarı ve yetmezliği
• Göz hasarı ve görme kaybı
• Sinir hasarı, ayaklarda uyuşma ve iyileşmeyen yaralar

Uzun vadeli görünüm

Kan şekeri iyi yönetildiğinde bu komplikasyonların görülme riski çok azalır. Yorgunluk büyük oranda düzelir; sağlıklı ve aktif bir yaşam sürebilirsiniz. Tedaviye başladıktan sonra birçok kişi enerjisinin arttığını fark eder.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• International Diabetes Federation ↗

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.