Metabolik Sendrom

Genel Bakış

Metabolik sendrom; yüksek tansiyon, yüksek kan şekeri, fazla karın yağı ve normal olmayan kolesterol değerlerinin bir arada bulunduğu, kalp hastalığı ve diyabet riskini artıran bir durumdur. Vücudun enerjiyi işleme şekli olan metabolizmanın uzun süreli bozulması sonucu ortaya çıkar.

Evet, metabolik sendrom dünyada ve Türkiye'de yaygın görülen bir sağlık sorunudur. Erişkinlerin önemli bir kısmını etkiler.

Genellikle orta yaş ve üzeri kişilerde görülür, ancak hareketsiz yaşam ve sağlıksız beslenmeye bağlı olarak gençlerde ve çocuklarda da giderek artmaktadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Genellikle belirgin bir belirtisi yoktur.
• Bel çevresinde genişleme ve aşırı kilo
• Yorgunluk ve halsizlik
• Kan şekerinde yükselmeye bağlı artan susuzluk ve sık idrara çıkma
• Yüksek tansiyona bağlı baş ağrısı

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda belirtiler silik olabilir; en sık obezite ve hipertansiyon dikkat çeker.
• Hareket azlığı ve abur cubur tüketimine bağlı kilo artışı görülür.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda tansiyon ve kan şekeri yüksekliği daha belirgin olabilir.
• Yorgunluk, denge sorunları ve düşme riski artabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• İnsülin direnci: Hücrelerin insüline gerektiği gibi yanıt vermemesi
• Aşırı kilo ve özellikle karın bölgesinde yağlanma
• Fiziksel hareketsizlik
• Sağlıksız beslenme alışkanlıkları
• Genetik yatkınlık

Risk faktörleri

• Ailede diyabet veya kalp hastalığı öyküsü
• Hipertansiyon veya yüksek kolesterol
• Sigara kullanmak
• Uyku apnesi gibi uyku sorunları
• Kronik stres
• İleri yaş

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Tansiyonunuz çok yükselirse veya kan şekeriniz kontrolsüzse aynı gün doktorunuza başvurun.
• Göğüs ağrısı veya nefes darlığı gibi ciddi belirtiler varsa hemen acil servise gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bel çevreniz genişlediyes ve kan değerleriniz bozuksa rutin kontrol yaptırın.
• Ailenizde diyabet veya kalp hastalığı varsa yılda bir kez metabolik kontrol önerilir.

Tanı

Doktorunuz fizik muayene, bel çevresi ölçümü ve kan testleri ile tanı koyar. Aileden alınan sağlık öyküsü ve yaşam tarzı sorgulaması da önemlidir.

Yapılabilecek testler

• Açlık kan şekeri testi
• Kan basıncı ölçümü
• Trigliserit ve HDL kolesterol testi
• Bel çevresi ölçümü

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz bu beş bulgudan en az üçünü bir arada görürse metabolik sendrom tanısı koyabilir. Tanı için bazen iki ayrı günde testler tekrarlanabilir.

Tedavi

Tedavinin temeli yaşam tarzı değişikliğidir. Sağlıklı beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve kilo vermek, kan şekeri, tansiyon ve kolesterol değerlerini iyileştirir.

Evde kişisel bakım

• Haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş yapın.
• Sebze, meyve, tam tahıl ve sağlıklı yağlar içeren bir beslenme düzeni kurun.
• Şekerli içeceklerden ve aşırı tuzdan kaçının.
• Sigarayı bırakmak için destek alın.
• Düzenli uyumaya ve stresi yönetmeye özen gösterin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz tansiyon, kan şekeri veya kolesterol sorunları için bazı ilaçlar reçete edebilir. İlaçlar mutlaka doktor kontrolünde ve önerilen şekilde kullanılmalıdır. Kendi başınıza ilaç başlamayın veya bırakmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok ileri derecede obezite durumunda, yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaç tedavisi ile yeterli kilo verilemiyorsa, cerrahi tedavi seçenekleri doktorunuzla konuşulabilir.

Bu durumla yaşamak

Metabolik sendromla yaşamak, düzenli takip ve sağlıklı alışkanlıklar gerektirir. Kan değerlerinizi ve tansiyonunuzu periyodik olarak kontrol ettirin ve hekiminizin önerdiği kontrollere düzenli gidin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günlük yürüyüşler yapın ve hareketi artırın.
• Porsiyon kontrolüne dikkat edin, yavaş yiyin.
• Düzenli uyuyun ve uyku saatlerinizi koruyun.
• İlaç kullanıyorsanız düzenli almayı ihmal etmeyin.
• Kilonuzu izleyin, hedefinize uygun bir kiloda kalmaya çalışın.

Diyet ve egzersiz

Akdeniz tipi beslenme en çok önerilen beslenme şeklidir. Yağ oranı düşük, tam tahıl, sebze ve meyve ağırlıklı diyet; porsiyon kontrolü ve düzenli egzersiz metabolik sendromun yönetiminde kilit rol oynar.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik bir sağlık sorunuyla yaşamak bazen stres, kaygı ve motivasyon düşüklüğüne yol açabilir. Bu duyguları doktorunuzla paylaşın, gerekirse psikolojik destek almaktan çekinmeyin.

Önleme

Metabolik sendromun büyük bir kısmı önlenebilir. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve sağlıklı kilo korunması riski önemli ölçüde azaltır.

Tarama programları

Düzenli sağlık kontrolü, tansiyon ölçümü ve kan şekeri/kolesterol testleri, metabolik sendromun erken yaşta fark edilmesine ve tedavi edilmesine yardımcı olur.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp krizi
• Felç (inme)
• Tip 2 diyabet
• Böbrek hastalıkları
• Karaciğer yağlanması

Uzun vadeli görünüm

Metabolik sendrom yönetilebilir bir durumdur. Yaşam tarzı değişiklikleri ve hekim takibi ile kalp-damar hastalığı ve diyabet riski büyük ölçüde azaltılabilir. Erken fark edildiğinde, sağlıklı bir yaşam sürmek oldukça mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.