Egzersiz Sonrası Kan Şekeri Düşüklüğü (Hipoglisemi)

Genel Bakış

Egzersiz sonrası kan şekeri düşüklüğü, egzersizden sonra kanınızdaki şeker seviyesinin normalin altına inmesidir. Buna tıp dilinde hipoglisemi denir. Egzersiz sırasında ve sonrasında kaslarınız enerji için şeker kullanır, bu da kan şekeri seviyenizi düşürebilir. Özellikle diyabet (şeker hastalığı) tedavisi gören kişilerde daha sık görülür.

Evet, özellikle insülin veya bazı diyabet ilaçları kullanan kişilerde yaygındır. Diyabeti olmayan kişilerde de nadiren görülebilir.

Özellikle diyabet hastalarını, insülin kullananları, yoğun ve uzun süreli egzersiz yapanları ve yeterli karbonhidrat almayanları etkiler. Çocuklarda ve yaşlılarda daha dikkatli olunmalıdır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Titreme
• Terleme
• Çarpıntı
• Açlık hissi
• Baş dönmesi
• Sinirlilik
• Yorgunluk
• Bulanık görme
• Konsantrasyon güçlüğü

Çocuklarda belirtiler

• Huysuzluk ve ağlama
• Uykuya eğilim
• Solukluk
• Baş ağrısı
• Karın ağrısı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Bilinç bulanıklığı
• Düşme ve denge kaybı
• Konuşma güçlüğü
• Halsizlik ve sersemlik
• Kafa karışıklığı

Nedenler

Ana nedenler

• Egzersiz sırasında kasların şekeri hızla tüketmesi
• Egzersiz sonrası vücudun şeker ihtiyacının devam etmesi
• Diyabet ilaçlarının (özellikle insülin) etkisiyle kan şekerinin fazla düşmesi
• Yeterli karbonhidrat tüketmeden uzun süre egzersiz yapılması
• Egzersiz öncesinde aç olunması

Risk faktörleri

• İnsülin veya sülfonilüre grubu diyabet ilaçları kullanmak
• Uzun süreli veya yüksek yoğunluklu egzersiz
• Egzersiz öncesi az yemek yemek
• İleri yaş
• Böbrek veya karaciğer hastalığı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bilinç kaybı veya bayılma yaşarsanız hemen 112'yi arayın
• Şiddetli belirtiler evde tedaviye rağmen geçmiyorsa acil tıbbi destek alın

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Diyabetiniz varsa ve egzersiz sonrası sık sık kan şekeriniz düşüyorsa doktorunuzla görüşün
• İlaçlarınızın dozunu veya egzersiz planınızı değiştirmek için doktorunuza danışın
• Düşük kan şekeri belirtilerini sık yaşıyorsanız sağlık kontrolü yaptırın

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinler, tıbbi geçmişinizi değerlendirir ve egzersiz sırasında veya sonrasında kan şekeri ölçümü yapmanızı isteyebilir. Gerekirse glikoz tolerans testi gibi ileri testler uygulanabilir.

Yapılabilecek testler

• Kan şekeri ölçümü (parmak ucundan)
• Açlık kan şekeri testi
• Glikoz tolerans testi
• C-peptit testi (pankreasın insülin üretimini değerlendirmek için)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı genellikle belirtiler ve kan şekeri ölçümüyle konur. Doktorunuz egzersiz düzeninizi, beslenmenizi ve kullandığınız ilaçları gözden geçirecek ve size özel bir plan oluşturacaktır.

Tedavi

Tedavinin amacı kan şekerini hızla normale döndürmek ve tekrarlamasını önlemektir. Hafif belirtilerde hızlı etkili şeker alınabilir, ağır belirtilerde tıbbi yardım gerekir. Uzun vadede dengeli beslenme, akıllı egzersiz planlaması ve ilaçların düzenlenmesi önemlidir.

Evde kişisel bakım

• Hafif belirtilerde hemen 15 gram hızlı etkili karbonhidrat alın (örneğin 1 yemek kaşığı bal veya 1 küçük meyve suyu kutusu)
• 15 dakika sonra kan şekeri ölçün, hala düşükse tekrarlayın
• Kan şekeriniz düzeldikten sonra uzun süre yetecek bir atıştırmalık (örn. tam tahıllı ekmek, yoğurt) yiyin
• Egzersiz çantanızda şeker, meyve suyu veya glikoz jeli bulundurun

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, diyabet ilaçlarınızın dozunu veya zamanlamasını egzersiz planınıza göre ayarlayabilir. Hipoglisemi riski yüksek kişilerde glukagon gibi acil bir enjeksiyon reçete edilebilir. Bu tür tedaviler mutlaka doktor kontrolünde yapılır, asla kendi kendinize ilaç değişikliği yapmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Hipoglisemi için genellikle cerrahi gerekmez. Nadir durumlarda altta yatan bir tümör veya hormonal bozukluk söz konusuysa cerrahi düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Egzersiz öncesinde, sırasında ve sonrasında kan şekerinizi düzenli ölçün. Egzersiz günleri için öğün ve atıştırmalarınızı planlayın. Yanınızda mutlaka hızlı etkili şeker bulundurun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz yapın, ancak yoğunluğu kademeli artırın
• Egzersiz öncesi ve sonrası karbonhidrat alımına dikkat edin
• Egzersiz saatlerinizi ilaç saatlerinize göre ayarlayın
• Bol su için ve uyku düzeninize özen gösterin

Diyet ve egzersiz

Kompleks karbonhidratlar (tam tahıl, baklagiller) kan şekerini dengede tutar. Egzersizden önce yeterli karbonhidrat tüketin, egzersiz sırasında uzun süren aktivitelerde ara öğün alın. Egzersiz sonrası protein ve karbonhidrat içeren bir öğün iyileşmeyi destekler. Bir diyetisyenle çalışmak faydalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kan şekeri düşüklüğü kaygı ve korku yaratabilir, özellikle gece atakları kişinin uyku düzenini bozabilir. Bu duygularla başa çıkmak için bir uzmandan destek almaktan çekinmeyin. Ailenize ve yakınlarınıza belirtileri öğretin.

Önleme

Evet, çoğu durumda önlenebilir. Düzenli kan şekeri takibi, dengeli beslenme ve egzersiz planlaması ile hipoglisemi büyük ölçüde önlenebilir.

Aşılar

Hipoglisemi için bir aşı yoktur.

Tarama programları

Diyabet hastalarının düzenli olarak kan şekeri ölçümü yapması ve doktor kontrolüne gitmesi önerilir. Egzersiz yapan herkes belirtileri bilmeli ve gerektiğinde ölçüm yapmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Şiddetli hipoglisemi bilinç kaybına neden olabilir
• Kaza ve düşmelere yol açabilir
• Kalp ritim bozuklukları riski artabilir
• Uzun süreli düşük kan şekeri beyin fonksiyonlarını olumsuz etkileyebilir

Uzun vadeli görünüm

Doğru yönetim ile egzersiz sonrası kan şekeri düşüklüğü kontrol altına alınabilir. Bu durumu yaşayan kişiler önlemlerine dikkat ettiklerinde güvenle egzersiz yapmaya devam edebilir. Belirtileri tanımak ve hızlı müdahale etmek hayat kurtarıcıdır.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Diyabet Vakfı · Türkiye
• Türk Diyabet Cemiyeti · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.