Gelip Geçen Kan Şekeri Düşüklüğü

Genel Bakış

Kan şekeri düşüklüğü, kanınızdaki şekerin normalin altına inmesidir. Gelip geçen düşüklük, bu durumun sürekli olmadığını; belli zamanlarda ortaya çıkıp kendiliğinden veya yemekle düzelebilen ataklar şeklinde yaşandığını anlatır. Tıbbi adıyla hipoglisemi; açlıkta, öğün aralarında veya yemekten birkaç saat sonra görülebilir.

Evet, özellikle şeker hastalığı olanlarda ve çok düzensiz beslenen kişilerde zaman zaman görülür. Sağlıklı kişilerde de ağır egzersiz veya uzun açlık sonrası hafif düşüklük yaşanabilir.

Diyabet hastaları, insülin kullananlar, böbrek ve karaciğer sağlığı sorunları olanlar, bazı hormonal bozuklukları olanlar ve çok yoğun spor yapanlar daha sık etkilenir. Reaktif hipoglisemi adı verilen durumda, yemek sonrası kan şekeri birkaç saat içinde hızla düşebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Titreme ve sinirlilik
• Terleme, soğuk ter
• Çarpıntı ve kalbin hızlı atması
• Yorgunluk ve halsizlik
• Baş ağrısı ve baş dönmesi
• Açlık hissi ve bulanık görme

Çocuklarda belirtiler

• Huy değişikliği, ağlama nöbetleri
• Uykudan zor uyanma veya kabus görme
• Okulda dikkat dağınıklığı, isteksizlik
• Yorgunluk, soluk ten ve karın ağrısı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kafa karışıklığı, dalgınlık, unutkanlık
• Konuşma güçlüğü veya dengesizlik
• Halsizlik ve sık düşme
• Bayılma hissi ve çarpıntı

Nedenler

Ana nedenler

• Uzun süre yemek yememek veya öğün atlamak
• Yemek sonrası aşırı insülin salınımı (reaktif hipoglisemi)
• Diyabet tedavisinde kullanılan ilaç veya insülin dozunun zamanlamasının bozulması
• Ağır egzersiz veya yoğun fiziksel aktivite
• Aç karnına alkol almak
• Bazı hormonal hastalıklar (örneğin böbreküstü bezi yetmezliği veya tiroid sorunları)

Risk faktörleri

• Diyabet (şeker hastalığı) tanısı
• Böbrek veya karaciğer hastalığı
• Çok fazla veya çok az yemek yeme
• Yoğun ve uzun süreli egzersiz yapmak
• İleri yaş ve yetersiz beslenme
• Bazı ilaçların kullanımı (bu konuda doktorunuza danışın)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şeker düşüklüğü belirtileri sık sık tekrarlıyorsa
• Kan şekeriniz düşük ölçülüyorsa ve belirtiler kötüleşiyorsa
• Diyabet hastasıysanız ve evde şeker verilmesine rağmen düzelmiyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirtiler ara sıra ama günlük yaşamı etkiliyorsa
• Kilo kaybı, halsizlik, çarpıntı gibi ek belirtiler varsa
• Reaktif hipoglisemi şüphesi varsa aile hekimine veya endokrinoloji uzmanına görünün

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinler, ne zaman ortaya çıktığını ve yemeklerle ilişkisini sorgular. Gerekirse kan şekeri ölçümü ve şeker yükleme testi isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Parmak ucundan kan şekeri ölçümü
• Açlık kan şekeri testi
• Şeker yükleme testi (oral glukoz tolerans testi)
• İnsülin ve hormon düzeylerini gösteren kan testleri
• C-peptid testi (vücudun kendi insülin salgısını değerlendirmek için)

Randevunuzda neler beklenir

Testler sırasında kan şekeriniz düşebilir; bu nedenle doktorunuz yanınızda şekerli içecek veya meyve suyu bulundurabilir. İşlemler genellikle birkaç saat sürer ve sonuçlara göre kesin tanı konulup tedavi planı oluşturulur.

Tedavi

Tedavinin amacı, kan şekerinin ani düşmesini önlemek ve kişinin yaşam kalitesini artırmaktır. Plan, altta yatan nedene ve kişinin günlük alışkanlıklarına göre kişiselleştirilir.

Evde kişisel bakım

• Öğünleri aksatmayın; gün içinde küçük ve sık yemeklerle kan şekerinizi dengeleyin.
• Belirti hissettiğinizde bir bardak meyve suyu veya bir şekerli yiyecek alın.
• Yanınızda kuru meyve, kraker veya küçük bir kutu meyve suyu gibi atıştırmalıklar bulundurun.
• Alkolü aç karnına içmekten kaçının.
• Düzenli uyku ve dengeleyici egzersiz alışkanlığı edinin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, altta yatan nedene göre öğün planınızı yeniden düzenleyebilir, diyabet ilaçlarının veya insülinin kullanım zamanını ve dozunu ayarlayabilir. Bazı durumlarda hormonal eksiklikleri gideren tedaviler önerilebilir.

Bu durumla yaşamak

Gelip geçen düşük kan şekeriyle başa çıkmanın en iyi yolu, belirtilerinizi tanımak ve öncesinde harekete geçmektir. Yanınızda atıştırmalık taşımak size güven verir ve günlük yaşamı kesintiye uğratan krizleri önler.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün aynı saatlerde yatıp kalkmaya özen gösterin.
• Stresi yönetmeyi öğrenin; derin nefes ve yürüyüş iyi gelir.
• Ailenize ve yakın çevrenize, düşüş anında size nasıl yardımcı olabileceklerini anlatın.
• Diyabet hastasıysanız kan şekerinizi düzenli takip edin.

Diyet ve egzersiz

Yemeklerinizi lif içeriği yüksek (tam tahıl, sebze, baklagil) ve protein içeren besinlerle dengeleyin. Egzersiz yaparken aşırı yoğun veya çok uzun aktivitelerden kaçının; antrenmandan önce hafif bir öğün planlayın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Tekrarlayan düşük atakları, kaygı ve 'şekerim düşerse' korkusu yaratabilir. Bu duyguları doktorunuzla paylaşmaktan çekinmeyin; gerekiyorsa psikolojik destek alın. Düzenli takip, endişeyi büyük ölçüde azaltır.

Önleme

Çoğu zaman evet. Düzenli beslenmek, öğünleri aksatmamak, egzersizi planlamak ve yanınızda küçük atıştırmalıklar bulundurmak düşük ataklarını azaltır. Altta yatan bir hastalık varsa doktorunuzun önerdiği tedavi ve takip ile daha da iyi korunma sağlanır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Bilinç kaybı veya şeker koması gelişebilir.
• Düşme ve kazalara bağlı yaralanmalar artar.
• Uzun süre tekrarlayan düşüklükler beyin fonksiyonlarını olumsuz etkileyebilir.
• Kalp çarpıntısı ve ritim bozuklukları gibi kardiyovasküler sorunlar görülebilir.

Uzun vadeli görünüm

Doğru tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle gelip geçen düşük kan şekeri çoğu kişide başarıyla kontrol altına alınabilir. Belirtileri tanımak ve hızlı müdahale etmek ciddi sorunların önlenmesini sağlar. Hafif ataklar yaşanabilir, ancak bu durum korkutucu olmamalıdır; tekrarladığında doktorunuza danışmanız yeterlidir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.