Düşük Kan Şekeriyle Gelen Yorgunluk

Genel Bakış

Düşük kan şekeri (hipoglisemi), kanınızdaki şeker (glikoz) düzeyinin normalin altına inmesidir. Vücudunuzun ve özellikle beyninizin enerji için glikoza ihtiyacı vardır; bu düzey düştüğünde kendinizi yorgun, halsiz ve bitkin hissedebilirsiniz. Bu durum zamanında fark edilip düzeltilmezse daha ciddi belirtilere yol açabilir.

Evet, özellikle diyabet tedavisi gören kişilerde oldukça sık karşılaşılan bir durumdur. Diyabeti olmayanlarda ise daha az görülür ve çoğunlukla altta yatan başka bir nedenle birlikte ortaya çıkar.

Diyabet ilacı kullananlar, uzun süre aç kalanlar, aşırı yoğun egzersiz yapanlar, bazı hormonal rahatsızlıkları olanlar ve ileri yaştaki kişiler daha yüksek risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Aniden ortaya çıkan yorgunluk ve halsizlik
• Terleme ve titreme
• Şiddetli açlık hissi
• Kalp çarpıntısı
• Sinirlilik, huzursuzluk
• Konsantre olmakta güçlük, zihin bulanıklığı

Çocuklarda belirtiler

• Huzursuzluk ve ağlama
• Solgunluk
• Yorgunluk ve uyku hali
• Yemek yemeyi reddetme ya da ani açlık krizi

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Baş dönmesi ve denge kaybı
• Düşme eğilimi
• Kafa karışıklığı, konuşmada pelteklik
• Bazen hiçbir belirti vermeden sadece aşırı yorgunluk hissi

Nedenler

Ana nedenler

• Diyabet (şeker hastalığı) ilaçlarının veya insülinin etkisi
• Uzun süre aç kalma veya öğün atlama
• Fazla alkol tüketimi
• Yoğun egzersiz sonrası yetersiz beslenme
• Nadir görülen hormonal eksiklikler (örneğin kortizol eksikliği)
• İnsülinoma denilen, pankreasta insülin üreten tümörler

Risk faktörleri

• Diyabet tedavisi görmek
• İleri yaş
• Böbrek veya karaciğer hastalığı
• Düzensiz beslenme alışkanlıkları
• Vücudun ihtiyacından fazla insülin üretmesi

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bayılma, havale geçirme ya da bilincin belirgin şekilde bozulması
• Kan şekeri düşüklüğü belirtileri tekrarlıyorsa ve kişi diyabet hastasıysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sürekli veya sık tekrarlayan yorgunluk, halsizlik ya da düşük kan şekeri belirtileri
• Açlıkla veya öğün atlamakla ortaya çıkan belirgin halsizlik
• Gece uykudan uyandıran terleme, çarpıntı, kabus görme gibi belirtiler

Tanı

Doktorunuz öncelikle şikâyetlerinizi dinler ve kan şekeri düzeyinizi ölçer. Gerekirse açlık kan şekeri, tokluk kan şekeri ve bu sıradaki belirtileriniz birlikte değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Açlık kan şekeri ölçümü
• Şeker yükleme testi (glukoz tolerans testi)
• HbA1c testi (uzun dönem kan şekeri ortalaması)
• İnsülin ve C-peptid düzeyleri
• Gerekirse evde kan şekeri takip günlüğü

Randevunuzda neler beklenir

Tanı için bazı testler aynı gün, bazıları birkaç saat veya gün sürebilir. Doktorunuz ayrıca beslenme alışkanlıklarınızı, kullandığınız ilaçları ve egzersiz düzeninizi sorgulayabilir. Bu süreçte bütün şikâyetlerinizi açıkça anlatmanız önemlidir.

Tedavi

Tedavinin temel amacı kan şekerini dengede tutmak ve düşme ataklarını önlemektir. Uygulanan plan, düşük kan şekerinin nedenine ve kişiye göre değişir. Doktorunuz size özel bir beslenme ve takip programı önerecektir.

Evde kişisel bakım

• Öğünleri atlamayın; günde 3 ana, 3 ara öğün gibi düzenli bir plan oluşturun.
• Yanınızda hızlı etkili bir karbonhidrat taşıyın (örneğin bir bardak meyve suyu, birkaç küp şeker).
• Egzersiz öncesi ve sonrasında mutlaka yeterli beslenin.
• Alkolü sınırlayın ve aç karnına alkol almaktan kaçının.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz düşük kan şekerine yol açan durumu belirler. Eğer diyabet ilacı kullanıyorsanız, ilacın dozu veya türü değiştirilebilir. Bazı hormonal eksikliklerde uygun hormon tedavileri, nadir görülen tümörlerde ise cerrahi planlama yapılabilir. Hangi tedaviyi uygulayacağınıza sağlık ekibiniz birlikte karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir olmakla birlikte, pankreasta insülin üreten bir tümör (insülinoma) düşük kan şekerine neden oluyorsa, cerrahi ile bu oluşumun çıkarılması düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Düşük kan şekeri belirtilerini tanımayı öğrenin. Kendinizi halsiz hissettiğinizde mola verin, oturun ve gerekirse kan şekerinizi ölçün. Belirtileri erken fark etmek, daha ciddi durumların önüne geçmek için en büyük yardımcınızdır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku düzenine özen gösterin.
• Stresi azaltmak için nefes egzersizleri veya kısa yürüyüşler yapın.
• Aç karnına yoğun aktivitelerden kaçının.
• Sağlık kontrol listenizi ve diyabet takibinizi ihmal etmeyin.

Diyet ve egzersiz

Yemeklerinizde tam tahıllı ekmek, sebze, meyve ve protein gibi kan şekerini yavaş yükselten besinlere yer verin. Egzersizden önce mutlaka hafif bir ara öğün tüketin; egzersizi çok uzun veya yorucu yapmayın. Diyetisyeniniz bu konuda size bireysel bir plan hazırlayabilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli yorgunluk hissetmek, düşük kan şekeri ataklarını düşünmek ve endişelenmek zamanla kişiyi ruhsal olarak zorlayabilir. Kaygı ve moral bozukluğu gelişebilir. Bu duyguları doktorunuz veya bir danışmanla paylaşmak önemlidir.

Önleme

Çoğu durumda evet. Öğün atlamamak, alkolü sınırlamak, düzenli kan şekeri ölçümleri yapmak ve doktor kontrolünde diyabet tedavisini yürütmek, düşük kan şekeri ataklarını büyük ölçüde önleyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Şiddetli bilinç kaybı (koma)
• Nöbet geçirme
• Düşme veya trafik kazası gibi kazalar
• Kalp ritminde bozulmalar

Uzun vadeli görünüm

Düşük kan şekeri iyi yönetildiğinde çoğu kişi günlük yaşamına güvenle devam eder. Doğru beslenme, düzenli doktor takibi ve belirtileri erken fark etmek sayesinde ciddi komplikasyon riski oldukça düşüktür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.