Düşük Kan Şekeri ve Bulantı

Genel Bakış

Düşük kan şekeri (hipoglisemi), kanınızdaki şeker miktarının normalin altına inmesidir. Bu durumda vücudunuz enerji kaynağı azalır ve çeşitli belirtiler ortaya çıkar. Bulantı da bu belirtilerden biri olabilir. Genellikle açlık, terleme ve halsizlikle birlikte görülür.

Düşük kan şekeri özellikle insülin veya şeker düşürücü ilaç kullanan diyabetli kişilerde sık görülür. Diyabeti olmayanlarda nadirdir, ancak bazı sağlık koşullarında ortaya çıkabilir.

En çok tip 1 diyabetli bireyleri ve insülin veya sülfonilüre grubu ilaç kullanan tip 2 diyabetli kişileri etkiler. Ayrıca öğün atlayan, yoğun egzersiz yapan, aşırı alkol alan veya bazı hormonal hastalıkları olan kişilerde de görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bulantı
• Açlık hissi
• Terleme
• Titreme
• Çarpıntı
• Baş dönmesi
• Halsizlik
• Sinirlilik

Çocuklarda belirtiler

• Huzursuzluk ve ağlama
• Uykuya eğilim
• Konsantrasyon güçlüğü
• Karın ağrısı ve bulantı
• Baş ağrısı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Kafa karışıklığı veya sersemlik
• Düşme ve denge kaybı
• Konuşma bozukluğu
• Halsizlik ve iştahsızlık
• Bulantı bazen belirsiz olabilir

Nedenler

Ana nedenler

• Diyabet ilaçlarının fazla etkisi (insülin veya bazı şeker düşürücü haplar)
• Öğün atlama veya yetersiz yemek yeme
• Yoğun ve uzun süreli egzersiz
• Alkol tüketimi (özellikle aç karnına)
• Böbrek veya karaciğer hastalıkları
• Kortizol veya büyüme hormonu eksikliği gibi hormonal bozukluklar
• Nadiren pankreasta insülinoma adı verilen bir tümör

Risk faktörleri

• Diyabet hastası olmak
• Düzensiz beslenme alışkanlığı
• Yoğun egzersiz programı
• İleri yaş
• Böbrek yetmezliği
• Hipotiroidi (tiroid az çalışması)
• Bazı ilaçların kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Sık sık düşük kan şekeri atağı yaşıyorsanız
• Bilinç bulanıklığı, ani davranış değişiklikleri veya bayılma olduysa
• Bulantı ve kusma nedeniyle yemek yiyemiyor, sıvı alamıyorsanız

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bu belirtileri ilk kez yaşıyorsanız ve diyabet tanınız yoksa
• Diyabet tedavisi alıyorsanız ve ilaç saatlerinizi veya dozlarını gözden geçirmek istiyorsanız
• Bulantı şikayetiniz huzursuz edici hale geldiyse

Tanı

Doktorunuz belirtilerinizi dinler, kan şekerinizi ölçer ve gerekirse açlık testleri ister. Bulantının düşük kan şekerinden mi yoksa başka bir nedenden mi kaynaklandığını anlamak için ayrıntılı değerlendirme yapılır.

Yapılabilecek testler

• Parmak ucundan kan şekeri ölçümü
• Açlık kan şekeri testi
• HbA1c testi (son 2-3 aylık kan şekeri ortalaması)
• İnsülin ve C-peptid düzeyi ölçümü
• Karaciğer ve böbrek fonksiyon testleri
• Gerekirse uzun süreli açlık testi veya görüntüleme

Randevunuzda neler beklenir

Hekiminiz size belirtilerinizi ve yaşam tarzınızı soracak, kan şekeri takibi yapmanızı isteyebilir. Bazı durumlarda sizi endokrinoloji (hormon hastalıkları) bölümüne yönlendirebilir. Teşhis sürecinde bulantınızın diğer olası nedenleri de değerlendirilir.

Tedavi

Tedavinin amacı, düşen kan şekerini hızla normale getirmek ve tekrar yaşanmasını önlemektir. Bulantınız varsa, şekerli bir şeyi yavaşça almayı deneyin; eğer kusuyor veya yutamıyorsanız acil tıbbi yardım gerekebilir. Bilinç kaybı varsa ağızdan hiçbir şey verilmemeli ve hemen 112 aranmalıdır.

Evde kişisel bakım

• Bir bardak meyve suyu veya birkaç kesme şeker gibi hızlı karbonhidrat alın
• Bulantı nedeniyle yutmak zorsa, şekerli sıvıyı küçük yudumlarla için
• Kan şekeri normale döndükten sonra ekmek veya kraker gibi yavaş karbonhidrat tüketin
• Dinlenin ve kan şekerinizi 15 dakika sonra tekrar ölçün
• Düzenli öğünler ve ara öğünler planlayın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, düşük kan şekerine yol açan ilaçları yeniden düzenleyebilir, altta yatan hormonal bir eksiklik varsa bu eksikliğe yönelik tedavi planlayabilir. Acil durumlar için kullanılabilecek bir şeker yükseltici ilaç önerilebilir. Hangi tedavinin uygun olduğuna hekiminiz karar verir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer düşük kan şekerinin nedeni pankreasta insülinoma adı verilen bir tümörse, cerrahi ile çıkarılması gerekebilir. Bu durumda endokrin cerrahisi uzmanı devreye girer.

Bu durumla yaşamak

Düzenli saatlerde yemek yemek, yanınızda küçük atıştırmalıklar taşımak, kan şekerinizi düzenli ölçmek ve ilaçlarınızı zamanında almak günlük yaşamı kolaylaştırır. Bulantı hissettiğinizde belirtilerinize kulak verin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli uyku düzeni oluşturun
• Stresle başa çıkma yöntemleri geliştirin
• Alkolü sınırlayın veya doktorunuzun önerisine uyun
• Diyabetliyseniz düzenli kontrol randevularınızı ihmal etmeyin

Diyet ve egzersiz

Az ve sık beslenmek, rafine şeker yerine tam tahıl, sebze ve protein açısından zengin bir beslenme düzeni kan şekerinin ani düşmesini önlemeye yardımcı olur. Egzersiz öncesi ve sonrası kan şekerinizi ölçmek, gerekirse hafif bir atıştırmalık almak önemlidir. Bir diyetisyenden size özel plan alabilirsiniz.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli düşük kan şekeri yaşama kaygısı günlük yaşamı etkileyebilir. Bu endişeyi yakınlarınızla paylaşmak ve sağlık ekibinizden destek istemek rahatlatıcı olabilir. Unutmayın, yalnız değilsiniz.

Önleme

Düşük kan şekeri çoğu zaman düzenli beslenme, ilaç saatlerine dikkat etme, egzersiz öncesi planlama ve düzenli takip ile önlenebilir. Tekrarlayan ataklarınız varsa, doktorunuzla birlikte bir önleme planı oluşturmanız gerekir.

Tarama programları

Diyabet veya insülin direnci gibi risk faktörleriniz varsa, düzenli sağlık kontrollerinde kan şekeri taraması yaptırmanız önerilir. Aile hekiminiz bu konuda size yol gösterebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Şuur kaybı ve bayılma
• Nöbet geçirme
• Düşme sonucu yaralanmalar
• Beyin fonksiyonlarında geçici veya kalıcı hasar
• Diyabet komplikasyonlarının kötüleşmesi

Uzun vadeli görünüm

Doğru tedavi ve izlemle düşük kan şekeri ataklarının önüne geçmek mümkündür. Çoğu kişi normal yaşamına devam eder. Bulantı da dahil belirtileri erken fark etmek ve önlem almak, hayat kalitesini büyük ölçüde artırır.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.