PCOS (Polikistik Over Sendromu): Belirtiler Neden Gelir Geçer?

Genel Bakış

Polikistik over sendromu (PCOS), kadınların üreme çağında sık görülen bir hormon dengesizliğidir. Yumurtalıklar normalden daha fazla erkeklik hormonu (androjen) üretir, bu da adet düzensizliği, kıllanma, sivilce gibi belirtilere yol açar. Belirtiler kişiden kişiye değişir ve zaman zaman artıp azalabilir.

Evet, PCOS üreme çağındaki kadınlarda en sık görülen hormonal bozukluklardan biridir. Dünya genelinde 5-10 kadından birini etkiler.

PCOS genellikle ergenlik döneminde başlar ve doğurganlık çağı boyunca sürebilir. Ailede PCOS öyküsü olan kadınlarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Adetlerin düzensiz olması, ara ara gecikmesi veya bazı aylar hiç olmaması
• Sivilce ve yağlı cilt, özellikle yüz ve sırtta
• Yüz, çene, göğüs veya karın bölgesinde koyu ve kalın kıllanma
• Saçların erkek tipi dökülmesi
• Kilo alımı veya kilo vermekte zorlanma
• Yumurtalıkların büyüyüp içinde küçük kistlerin oluşması (ultrasonda görülür)

Çocuklarda belirtiler

• Ergenlikte adetlerin başlamaması veya çok düzensiz sürmesi
• Aşırı sivilce ve yağlı cilt
• Normalden fazla vücut kıllanması
• Uzun süre devam eden aşırı kilo artışı

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Adetler giderek daha seyrek olabilir veya menopoza yakın tamamen durabilir
• Kan şekeri yüksekliği veya insülin direnci belirtileri (sık acıkma, yorgunluk)
• Metabolik sendrom, yüksek tansiyon ve kolesterol riski artar
• Kıllanma ve sivilce azalabilir, saç dökülmesi devam edebilir

Nedenler

Ana nedenler

• İnsülin direnci: Vücut insülini yeterince kullanamaz, bu da yumurtalıkları daha fazla androjen üretmesi için uyarır
• Hormon dengesizliği: Yumurtlama için gerekli hormonların dengesi bozulur
• Kalıtım: Ailede PCOS olan kişilerde görülme ihtimali daha yüksektir

Risk faktörleri

• Ailede PCOS veya diyabet öyküsü
• Fazla kilolu olmak veya obezite
• İnsülin direnci öyküsü
• Sağlıksız beslenme ve hareketsiz yaşam

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Anormal derecede yoğun veya uzun süren adet kanamaları
• Ciddi karın veya kasık ağrısı
• Çok fazla kıllanma veya saç dökülmesi gibi günlük hayatı etkileyen belirtiler

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Adetleriniz sürekli düzensizse veya 35 günden uzun sürelerle oluyorsa
• Hamile kalmada zorluk yaşıyorsanız
• Sivilce, kıllanma veya kilo sorunu gibi belirtiler sizi rahatsız ediyorsa

Tanı

Doktor öncelikle belirtilerinizi ve tıbbi öykünüzü dinler, fizik muayene yapar. Kesin tanı için genellikle ultrason ve kan testleri birlikte değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Ultrason ile yumurtalıkların görüntülenmesi
• Kan testleri ile hormon düzeylerinin ölçülmesi (testosteron, LH, FSH gibi)
• Kan şekeri, insülin ve kolesterol düzeylerinin kontrolü

Randevunuzda neler beklenir

Tanı için belirtilerinizin bir kısmı yeterli olabilir. Ultrason ve kan tahlilleri ağrısızdır, kısa sürer. Sonuçlara göre doktorunuz belirtilerinizi nasıl yönetebileceğinizi adım adım anlatır.

Tedavi

PCOS'un tamamen ortadan kaldıran bir tedavisi yoktur, ancak belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Tedavi kişinin yaşına, belirtilerine ve ileride çocuk isteğine göre kişiselleştirilir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli egzersiz yapmak (haftada en az 150 dakika orta tempolu yürüyüş)
• Dengeli ve düşük glisemik indeksli beslenmek
• Kilo fazlanız varsa vücut ağırlığınızın %5-10'unu vermek
• Uyku düzenine dikkat etmek ve stresi yönetmek

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz adet düzenini sağlamak, kıllanma ve sivilceyi azaltmak veya kan şekerini dengelemek için hormonal tedaviler veya insülin duyarlılığını artıran ilaçlar önerebilir. İlaç isimleri ve dozları mutlaka doktor tarafından belirlenmelidir. Hamilelik düşünen kadınlar için yumurtlamayı destekleyen farklı tedavi seçenekleri de bulunur.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, ilaç tedavilerine yanıt alınamayan ve gebe kalamayan bazı kadınlarda yumurtalık delme (laporoskopik ovarian drilling) adı verilen küçük bir cerrahi işlem düşünülebilir. Bu işlem yumurtlamayı teşvik edebilir.

Bu durumla yaşamak

PCOS ile yaşamda en önemli şey belirtilerin dalgalanabileceğini bilmek ve düzenli takiptir. Adet günlerinizi bir takvime işaretlemek, kıllanma veya sivilce değişimini not etmek doktorunuzla konuşurken size yardımcı olur.

Yaşam tarzı ipuçları

• Günde en az 8 saat uyumaya çalışın
• Sigara ve aşırı alkolden kaçının
• Yoga, meditasyon veya nefes egzersizleriyle stresi azaltın
• Düzenli olarak aile hekiminiz veya kadın doğum doktorunuzla görüşün

Diyet ve egzersiz

Beyaz ekmek, şeker ve işlenmiş gıdalar yerine tam tahıllar, sebze, meyve ve protein ağırlıklı beslenin. Haftada en az 150 dakika tempolu yürüyüş gibi aktiviteler insülin direncini azaltır ve adet düzenine yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

PCOS, görünüm ve doğurganlıkla ilgili belirtiler nedeniyle kaygı, üzüntü ve özgüven düşüklüğü yaratabilir. Bu duyguları yaşamak normaldir. Psikolojik destek almak güçlü bir adımdır.

Önleme

PCOS tamamen önlenemez, ancak sağlıklı yaşam tarzı ile belirtilerin şiddeti azaltılabilir. Özellikle insülin direncini önlemek için kilo kontrolü ve düzenli beslenme önemlidir.

Aşılar

PCOS ile doğrudan ilişkili bir aşı bulunmamaktadır. Ancak aşılama, genel sağlığı koruyarak PCOS riskini dolaylı olarak azaltabilir.

Tarama programları

PCOS teşhisi olan kadınların düzenli olarak kan şekeri, tansiyon ve kolesterol takibi yaptırması önerilir. Ailede diyabet varsa bu takip daha da önemlidir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Tip 2 diyabet riski artar
• Yüksek tansiyon ve kalp hastalığı riski artar
• Hamilelikte diyabet (gestasyonel diyabet) ve yüksek tansiyon riski artar
• Uzun süre adet görmeme, rahim iç tabakasının aşırı kalınlaşmasına ve nadiren rahim kanseri riskinin yükselmesine yol açabilir

Uzun vadeli görünüm

PCOS yönetilebilir bir durumdur. Çoğu kadın belirtilerini kontrol altına alarak sağlıklı bir yaşam sürer ve birçoğu uygun tedaviyle hamile kalabilir. Erken tanı ve düzenli takip ile uzun vadeli riskler büyük ölçüde azalır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.