Edema (Bengkak Air) pada Kanak-Kanak

Gambaran keseluruhan

Edema ialah bengkak yang berlaku apabila cecair berlebihan terkumpul dalam tisu badan. Ia paling kerap kelihatan di kaki, buku lali, dan bawah mata. Pada kanak-kanak, bengkak ini boleh berlaku sekali-sekala atau menjadi tanda masalah kesihatan yang perlu diberi perhatian.

Edema ringan seperti bengkak kaki selepas duduk lama atau cuaca panas adalah perkara biasa. Tetapi edema yang berterusan pada kanak-kanak agak jarang dan perlu dinilai oleh doktor.

Edema boleh dialami oleh sesiapa saja, termasuk kanak-kanak. Ia lebih kerap berlaku pada kanak-kanak yang mempunyai masalah jantung, buah pinggang, atau hati, tetapi juga boleh berlaku akibat kurang bergerak atau pemakanan terlalu masin.

Gejala

Gejala biasa

• Bengkak di bahagian kaki, buku lali, atau tangan
• Bengkak di bawah mata, terutamanya pada waktu pagi
• Kulit kelihatan tegang dan berkilat
• Apabila ditekan, meninggalkan kesan lekuk

Gejala pada kanak-kanak

• Bengkak di sekitar mata selepas bangun tidur
• Bengkak di buku lali atau kaki selepas bermain
• Berat badan naik mendadak tanpa sebab
• Kerap letih atau sukar bernafas apabila aktif

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Bengkak pada kedua-dua kaki yang semakin teruk pada hujung hari
• Sukar bernafas apabila baring
• Kenaikan berat badan secara tiba-tiba
• Kulit menjadi ketat atau berkilat

Punca

Punca utama

• Cecair berlebihan dalam badan
• Masalah jantung seperti kegagalan jantung
• Masalah buah pinggang (ginjal)
• Masalah hati atau pemakanan kekurangan protein
• Ubat-ubatan tertentu (secara umum)
• Kurang bergerak atau terlalu lama duduk atau berdiri
• Cuaca panas atau kecederaan

Faktor risiko

• Kurang aktiviti fizikal
• Pemakanan tinggi garam
• Sejarah penyakit jantung, buah pinggang, atau hati
• Berada dalam cuaca panas
• Umur yang sangat muda, seperti bayi

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Bengkak yang berlaku secara tiba-tiba dan teruk
• Sukar bernafas atau berasa sesak
• Bengkak di muka atau bibir
• Bengkak yang disertai demam panas

Buat temujanji rutin jika:

• Bengkak yang berlarutan lebih daripada dua hari
• Bengkak yang kerap berulang tanpa sebab jelas
• Bengkak yang bertambah daripada biasa
• Bengkak yang disertai sakit atau kemerahan

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala dan sejarah kesihatan, serta melakukan pemeriksaan fizikal. Mereka mungkin menekan bahagian bengkak untuk melihat tanda lekuk. Ujian mungkin diperlukan untuk mencari punca.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian air kencing (urin)
• Ujian darah untuk memeriksa fungsi buah pinggang, hati, dan paras protein
• Elektrokardiogram (ECG) untuk memeriksa aktiviti jantung
• Ekokardiogram (ultrasound jantung)
• X-ray dada

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Pemeriksaan biasanya tidak menyakitkan. Untuk ujian darah, jarum kecil akan digunakan di lengan. Anda perlu menemani anak anda dan doktor akan menerangkan setiap langkah. Hasil mungkin memerlukan masa beberapa hari untuk diketahui. Bagi kanak-kanak, pemeriksaan dilakukan dengan lembut supaya mereka selesa.

Rawatan

Rawatan bergantung kepada punca edema. Jika puncanya ringan seperti kurang bergerak, perubahan gaya hidup mungkin cukup. Jika edema disebabkan oleh masalah jantung, buah pinggang, atau hati, doktor akan merawat penyakit asas tersebut. Tiada rawatan 'satu ukuran untuk semua'.

Penjagaan diri di rumah

• Angkat bahagian badan yang bengkak supaya lebih tinggi daripada jantung.
• Galakkan anak bergerak secara aktif, tetapi elakkan berdiri atau duduk terlalu lama.
• Kurangkan garam dalam makanan anak.
• Pastikan anak minum air mencukupi, kecuali doktor menasihatkan sebaliknya.
• Pastikan anak mendapat rehat yang cukup.

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menetapkan ubat diuretik untuk membantu membuang lebihan air melalui air kencing bagi keadaan tertentu. Ubat lain mungkin digunakan untuk merawat penyakit jantung, buah pinggang, atau hati. Semua ubat perlu diambil mengikut preskripsi doktor. Jangan berikan sebarang ubat tanpa nasihat doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk edema. Ia mungkin diperlukan jika punca edema berkaitan dengan penyempitan saluran darah atau masalah jantung yang boleh dibaiki melalui pembedahan. Doktor akan menerangkan jika rawatan pembedahan sesuai.

Hidup dengan keadaan ini

Pantau berat badan anak secara berkala untuk melihat perubahan. Perhatikan tanda bengkak yang muncul atau bertambah. Pastikan anak memakai pakaian longgar yang selesa. Bawa anak ke temujanji doktor seperti yang dijadualkan.

Tip gaya hidup

• Pastikan anak aktif secara fizikal mengikut kebolehan
• Hadkan makanan tinggi garam seperti kerepek dan makanan diproses
• Elakkan pendedahan berpanjangan kepada cuaca panas
• Tidur yang cukup untuk membantu badan pulih

Diet dan senaman

Makanan seimbang dengan banyak sayur-sayuran dan buah-buahan boleh membantu mengurangkan risiko edema. Elakkan makanan yang diproses dan tinggi natrium. Senaman ringan seperti berjalan boleh membantu melancarkan peredaran darah, tetapi laraskan dengan keadaan anak dan nasihat doktor.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menghadapi penyakit kronik boleh menimbulkan tekanan kepada anak dan keluarga. Bincangkan perasaan anda dan anak dengan pasukan kesihatan. Jika anda atau anak merasa sedih atau cemas, dapatkan sokongan daripada kaunselor atau psikologi.

Pencegahan

Tidak semua edema boleh dicegah, terutamanya jika berkaitan dengan penyakit kronik. Walau bagaimanapun, gaya hidup sihat seperti makan makanan seimbang, aktif, dan mengelakkan garam berlebihan boleh membantu mengurangkan risiko edema ringan.

Vaksin

Vaksinasi penting untuk mencegah jangkitan yang boleh menyebabkan komplikasi seperti masalah buah pinggang atau jantung. Pastikan anak mendapat imunisasi mengikut jadual yang disarankan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia.

Program saringan

Pemeriksaan kesihatan berkala membantu mengesan masalah kesihatan lebih awal. Untuk kanak-kanak, pemeriksaan tumbesaran dan perkembangan di klinik kesihatan adalah penting untuk mengenal pasti sebarang tanda awal masalah.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Masalah kulit seperti kudis atau jangkitan
• Kesukaran bernafas yang semakin teruk
• Kerosakan organ jika edema berkaitan dengan penyakit jantung atau buah pinggang yang tidak dirawat

Pandangan jangka panjang

Dengan diagnosis dan rawatan yang betul, kebanyakan punca edema pada kanak-kanak dapat diurus dengan baik. Ramai kanak-kanak yang mengalami edema ringan tidak memerlukan rawatan khusus dan menjalani kehidupan normal. Bagi yang mempunyai penyakit asas, rawatan yang betul dapat mengawal simptom dan meningkatkan kualiti hidup. Sentiasa berhubung dengan doktor untuk mendapatkan sokongan.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.