Pemakanan untuk Kesihatan Buah Pinggang

Gambaran keseluruhan

Pemakanan untuk buah pinggang ialah cara makan yang membantu meringankan kerja buah pinggang. Apabila buah pinggang tidak berfungsi sepenuhnya, ia tidak dapat membuang sisa dan cecair dari darah dengan baik. Oleh itu, makanan tertentu seperti garam, protein, kalium dan fosforus mungkin perlu dikurangkan.

Penyakit buah pinggang kronik semakin kerap berlaku di Malaysia, terutamanya dalam kalangan pesakit diabetes dan tekanan darah tinggi. Oleh itu, ramai yang perlu memberi perhatian kepada pemakanan harian mereka.

Pemakanan untuk buah pinggang penting bagi sesiapa yang menghidap penyakit buah pinggang pada pelbagai peringkat, juga bagi mereka yang berisiko seperti penghidap diabetes, darah tinggi, dan warga emas berumur 60 tahun ke atas.

Gejala

Gejala biasa

• Bengkak di kaki, buku lali atau tangan
• Rasa letih atau tidak bermaya
• Sukar bernafas ketika melakukan tugasan ringan
• Kencing lebih kerap, terutama pada waktu malam

Gejala pada kanak-kanak

• Kurang selera makan dan pertumbuhan terbantut
• Mudah letih atau tidak aktif seperti biasa
• Kencing berbuih atau berwarna tidak normal

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Keletihan tanpa sebab yang jelas
• Mudah keliru atau sukar memberi tumpuan
• Bengkak pada badan atau kaki
• Kencing lebih kerap atau kurang daripada biasa

Punca

Punca utama

• Diabetes yang tidak terkawal
• Tekanan darah tinggi
• Radang buah pinggang (glomerulonephritis)
• Penyakit autoimun seperti lupus

Faktor risiko

• Kencing manis
• Tekanan darah tinggi
• Sejarah keluarga yang menghidap penyakit buah pinggang
• Obesiti
• Umur yang meningkat
• Mengambil ubat tahan sakit secara berlebihan tanpa nasihat doktor

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Bengkak yang teruk di kaki, muka atau tangan
• Sukar bernafas
• Perubahan mendadak dalam jumlah kencing
• Kencing berdarah

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda menghidap diabetes, darah tinggi, atau berisiko tinggi, lakukan ujian fungsi buah pinggang sekurang-kurangnya setahun sekali.
• Bawa sebarang keputusan ujian darah atau air kencing kepada doktor untuk semakan berkala.

Diagnosis

Doktor akan menilai sejarah kesihatan anda, melakukan pemeriksaan fizikal, dan meminta ujian darah serta air kencing untuk melihat sejauh mana buah pinggang berfungsi.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah untuk memeriksa paras kreatinin (bahan sisa daripada otot) dan anggaran kadar penapisan buah pinggang (eGFR)
• Ujian air kencing untuk mengesan protein atau darah
• Ultrasound buah pinggang untuk melihat saiz dan bentuk buah pinggang

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Selepas diagnosis, anda mungkin dirujuk kepada pakar pemakanan. Pakar pemakanan akan menyemak tabiat makan anda dan membantu membuat pelan makanan yang selamat, mudah diikuti, dan sesuai dengan keadaan anda.

Rawatan

Rawatan untuk penyakit buah pinggang bermula dengan mengawal punca yang mendasari seperti diabetes dan tekanan darah tinggi. Selain itu, pelarasan dalam pemakanan dapat membantu mengurangkan beban kerja buah pinggang dan mengelakkan komplikasi.

Penjagaan diri di rumah

• Kurangkan garam dalam makanan dan elakkan makanan yang diproses
• Hadkan protein mengikut nasihat doktor atau pakar pemakanan
• Kawal pengambilan makanan tinggi kalium seperti pisang, tembikai, dan kentang jika dinasihatkan
• Kurangkan makanan tinggi fosforus seperti minuman berkarbonat, kacang, dan makanan olahan
• Minum air dalam jumlah yang disyorkan oleh doktor anda

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menetapkan ubat untuk membantu mengawal tekanan darah, paras gula dalam darah, atau kolesterol. Pada peringkat lanjut, rawatan seperti dialisis atau pemindahan buah pinggang mungkin diperlukan. Ubat-ubatan dan rawatan ini akan diterangkan oleh doktor dengan terperinci.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan seperti penempatan kateter atau pemindahan buah pinggang mungkin diperlukan pada peringkat akhir penyakit buah pinggang. Doktor pakar akan membincangkan pilihan ini sekiranya sesuai.

Hidup dengan keadaan ini

Amalkan rutin membaca label makanan untuk memilih produk yang rendah garam, fosforus, dan kalium. Memasak di rumah membantu anda mengawal bahan yang digunakan. Anda juga disarankan untuk mencatat makanan harian supaya mudah dibincangkan dengan pakar pemakanan.

Tip gaya hidup

• Dapatkan tidur yang cukup
• Lakukan aktiviti fizikal ringan seperti berjalan, sekiranya doktor benarkan
• Berhenti merokok dan hadkan pengambilan alkohol
• Amalkan teknik mengurangkan tekanan seperti bertafakur atau pernafasan dalam

Diet dan senaman

Pemakanan yang seimbang dan selamat, digabungkan dengan senaman ringan yang diluluskan doktor, dapat membantu mengekalkan kekuatan badan dan kesejahteraan keseluruhan. Setiap orang adalah berbeza, jadi penting untuk mengikuti nasihat profesional kesihatan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menjalani diet yang ketat boleh mencetuskan perasaan tertekan atau sunyi. Berbincang dengan keluarga, rakan, atau kaunselor boleh membantu anda menghadapi emosi ini. Jangan takut untuk meminta bantuan.

Pencegahan

Penyakit buah pinggang tidak selalu dapat dicegah sepenuhnya, tetapi risikonya boleh dikurangkan dengan menjaga gula darah, tekanan darah, dan kolesterol. Mengamalkan pemakanan sihat dan bersenam secara teratur juga membantu mengekalkan kesihatan buah pinggang.

Vaksin

Mendapatkan vaksin seperti selesema dan pneumonia boleh membantu mencegah jangkitan yang boleh menambah tekanan pada buah pinggang. Tanya doktor anda mengenai vaksin yang disyorkan.

Program saringan

Jika anda berisiko tinggi, lakukan pemeriksaan fungsi buah pinggang secara berkala melalui ujian darah dan air kencing. Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) menggalakkan saringan kesihatan awal untuk mengesan masalah buah pinggang lebih cepat.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Fungsi buah pinggang semakin merosot dan akhirnya menjadi kegagalan buah pinggang
• Peningkatan risiko penyakit jantung dan strok
• Anemia, tulang lemah, dan kekurangan zat makanan
• Perlu menjalani dialisis atau pemindahan buah pinggang

Pandangan jangka panjang

Walaupun penyakit buah pinggang adalah keadaan yang serius, ramai pesakit dapat menjalani kehidupan yang bermakna dengan mengikuti pelan rawatan dan pemakanan yang betul. Harapan sentiasa ada, dan kemajuan perubatan terus membantu pesakit hidup lebih lama dan lebih sihat.

Cari sokongan

Organisasi antarabangsa

• National Kidney Foundation ↗

Organisasi tempatan

• Pertubuhan Kebajikan Buah Pinggang Nasional (NKF Malaysia) ↗ · Malaysia

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.