Hidup dengan Penyakit Buah Pinggang

Gambaran keseluruhan

Buah pinggang anda adalah dua organ kecil berbentuk kacang merah yang terletak di kedua-dua belah tulang belakang anda. Tugasnya adalah menapis darah, membuang sisa dan air yang berlebihan, serta membantu mengawal tekanan darah. Hidup dengan penyakit buah pinggang bermaksud anda perlu menjaga kesihatan buah pinggang anda dengan teliti supaya kerosakannya tidak menjadi lebih teruk dan anda boleh terus menjalani kehidupan yang bermakna.

Penyakit buah pinggang adalah semakin biasa di seluruh dunia, termasuk di Malaysia. Ramai orang menghidapnya tanpa menyedari sehingga sudah lanjut.

Penyakit buah pinggang boleh menyerang sesiapa sahaja, tetapi ia lebih kerap berlaku pada orang dewasa yang lebih tua, mereka yang menghidap diabetes atau tekanan darah tinggi, serta mereka yang mempunyai sejarah keluarga penyakit buah pinggang.

Gejala

Gejala biasa

• Rasa letih dan lesu yang berterusan
• Bengkak di kaki, buku lali atau tangan
• Sukar tidur atau terlalu mengantuk
• Air kencing berbuih atau berdarah
• Kencing lebih kerap pada waktu malam

Gejala pada kanak-kanak

• Pembengkakan di sekitar mata atau kaki
• Kerap kencing atau mengompol walaupun sudah terlatih
• Selera makan kurang dan berat badan tidak bertambah
• Tidak aktif atau cepat letih

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Kekeliruan atau sukar fokus
• Sering letih tanpa sebab
• Bengkak pada pergelangan kaki yang tidak hilang
• Perubahan pada kekerapan kencing, seperti lebih kerap atau kurang daripada biasa

Punca

Punca utama

• Diabetes (kencing manis) yang tidak terkawal
• Tekanan darah tinggi yang berlarutan
• Radang buah pinggang (glomerulonephritis)
• Jangkitan buah pinggang yang berulang

Faktor risiko

• Umur lebih 60 tahun
• Sejarah keluarga dengan penyakit buah pinggang
• Merokok
• Berat badan berlebihan atau obesiti
• Penyakit jantung atau saluran darah

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda melihat darah dalam air kencing
• Jika anda berasa sakit yang kuat di bahagian pinggang atau perut
• Jika anda bengkak dengan cepat dan tidak dapat bernafas dengan selesa

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda menghidap diabetes atau tekanan darah tinggi, lakukan pemeriksaan buah pinggang sekurang-kurangnya sekali setahun.
• Jika anda berasa letih yang tidak biasa atau perubahan kencing yang berlanjutan, buat temu janji dengan doktor.

Diagnosis

Untuk mengetahui sama ada buah pinggang anda berfungsi dengan baik, doktor akan bertanya tentang gejala dan sejarah kesihatan anda, kemudian melakukan ujian darah dan air kencing.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah untuk memeriksa paras kreatinin (bahan buangan daripada otot) bagi mengukur penapisan buah pinggang.
• Ujian air kencing untuk melihat kehadiran protein atau darah yang mungkin menunjukkan kerosakan.
• Ultrasound buah pinggang untuk melihat saiz, bentuk dan sebarang batu atau halangan pada saluran kencing.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Kebanyakan ujian ini mudah dan tidak menyakitkan. Anda mungkin perlu berpuasa sebelum ujian darah, tetapi doktor atau jururawat akan memberitahu anda lebih awal.

Rawatan

Rawatan untuk penyakit buah pinggang bergantung kepada punca dan tahap kerosakan. Matlamat utama adalah memperlahankan kerosakan, merawat punca, dan mencegah komplikasi. Rawatan boleh merangkumi ubat, perubahan cara hidup, dan dalam kes lanjut, dialisis atau pemindahan buah pinggang.

Penjagaan diri di rumah

• Amalkan pemakanan yang seimbang dan kurangkan garam.
• Minum air secukupnya, tetapi ikut nasihat doktor tentang jumlah yang sesuai untuk anda.
• Ambil ubat mengikut jadual yang diberikan oleh doktor.
• Berhenti merokok dan hadkan alkohol.
• Kekal aktif secara fizikal mengikut kemampuan.

Rawatan perubatan

Doktor mungkin memberikan ubat untuk mengawal tekanan darah, menurunkan gula dalam darah, atau mengurangkan protein dalam air kencing. Jika penyakit sudah lanjut, anda mungkin memerlukan dialisis — satu proses untuk menapis darah menggunakan mesin. Pemindahan buah pinggang juga merupakan pilihan bagi sesetengah pesakit, tetapi ia memerlukan penilaian dan perbincangan yang teliti dengan pasukan perubatan.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Jika buah pinggang telah berhenti berfungsi sepenuhnya (gagal buah pinggang), doktor mungkin mencadangkan pembedahan untuk memasang tiub dialisis atau melakukan pemindahan buah pinggang. Ini perlu dibincangkan dengan doktor pakar.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan penyakit buah pinggang memerlukan komitmen terhadap kesihatan anda. Ikuti janji temu, ambil ubat dengan betul, dan jangan takut untuk bertanya kepada doktor anda tentang sebarang kebimbangan.

Tip gaya hidup

• Tetapkan rutin harian untuk ubat-ubatan dan senaman.
• Dapatkan rehat yang cukup dan tidur dengan berkualiti.
• Jaga kebersihan diri untuk mengelakkan jangkitan.
• Sediakan pelan makan yang mesra buah pinggang bersama pakar diet.

Diet dan senaman

Pemakanan yang sesuai boleh membantu mengurangkan beban kerja buah pinggang. Ini biasanya bermaksud mengurangkan garam, dan mungkin juga mengehadkan protein dan kalium, tetapi keperluan setiap orang berbeza — berbincanglah dengan pakar diet untuk rancangan yang sesuai. Untuk senaman, aktiviti ringan seperti berjalan atau berbasikal boleh membantu mengekalkan berat badan dan kecergasan, tetapi sentiasa dapatkan nasihat doktor dahulu.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menghidap penyakit buah pinggang boleh menimbulkan rasa bimbang, sedih atau tertekan. Ini adalah normal. Luahkan perasaan anda kepada keluarga atau rakan yang anda percayai. Jika anda berasa tertekan yang berpanjangan atau berfikir untuk mencederakan diri, sila hubungi talian bantuan krisis atau pergi ke hospital dengan segera. Anda tidak perlu bersendirian.

Pencegahan

Anda boleh mengurangkan risiko penyakit buah pinggang dengan mengawal gula dalam darah, memastikan tekanan darah dalam julat normal, mengamalkan pemakanan sihat, bersenam, serta berhenti merokok. Pemeriksaan berkala juga penting, terutamanya jika anda berisiko tinggi.

Vaksin

Pastikan imunisasi anda seperti vaksin selesema dan hepatitis B diambil, kerana jangkitan boleh memberi tekanan tambahan pada buah pinggang. Bincangkan dengan doktor tentang vaksin yang sesuai untuk anda.

Program saringan

Jika anda menghidap diabetes, tekanan darah tinggi, atau ada ahli keluarga dengan penyakit buah pinggang, disyorkan untuk melakukan ujian buah pinggang secara berkala, sekurang-kurangnya sekali setahun.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kegagalan buah pinggang, memerlukan dialisis atau pemindahan
• Penyakit jantung dan saluran darah
• Anemia (kekurangan sel darah merah)
• Kelemahan tulang dan peningkatan risiko patah tulang

Pandangan jangka panjang

Walaupun penyakit buah pinggang boleh menjadi serius, banyak orang hidup dengan keadaan ini selama bertahun-tahun dengan kualiti hidup yang baik. Dengan rawatan yang betul, pengurusan diri yang disiplin, dan sokongan daripada pasukan perubatan serta orang tersayang, anda masih boleh menjalani kehidupan yang produktif dan bermakna.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.