Nefritis dan Kehidupan Keluarga

Gambaran keseluruhan

Nefritis ialah keradangan pada buah pinggang. Buah pinggang adalah organ berbentuk kacang yang menapis darah dan membuang bahan buangan melalui air kencing. Apabila buah pinggang bengkak, ia tidak dapat berfungsi dengan baik. Ini boleh menjejaskan kesihatan seluruh badan.

Nefritis bukanlah penyakit yang paling biasa, tetapi ia boleh berlaku pada sesiapa sahaja. Di Malaysia, penyakit buah pinggang menjadi perhatian kesihatan awam, dan Kementerian Kesihatan Malaysia menggalakkan pemeriksaan awal bagi mereka yang berisiko.

Nefritis boleh menjejaskan kanak-kanak, remaja, orang dewasa, dan warga emas. Sesetengah jenis nefritis lebih kerap berlaku pada kumpulan umur tertentu. Ia memberi kesan kepada pesakit dan juga kepada kehidupan seisi keluarga.

Gejala

Gejala biasa

• Bengkak di muka, tangan, kaki, atau buku lali
• Air kencing berbuih atau berubah warna seperti teh atau cola
• Darah dalam air kencing (kelihatan merah atau coklat)
• Kerap membuang air kecil, terutamanya pada waktu malam
• Tekanan darah tinggi
• Rasa letih, lemah, atau kurang bertenaga
• Sakit atau tidak selesa di bahagian pinggang atau sisi badan

Gejala pada kanak-kanak

• Bengkak di sekeliling mata, terutamanya selepas bangun tidur
• Air kencing berbuih atau berwarna gelap
• Kurang selera makan atau loya
• Demam atau berasa tidak sihat
• Menangis atau meragam lebih daripada biasa kerana tidak selesa

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Bengkak pada kaki dan buku lali
• Lebih kerap membuang air kecil pada waktu malam
• Keliru atau mengantuk
• Hilang selera makan dan berat badan menurun
• Tekanan darah tinggi yang sukar dikawal

Punca

Punca utama

• Jangkitan kuman, seperti sakit tekak atau jangkitan kulit, terutamanya jika tidak dirawat dengan baik
• Penyakit autoimun, contohnya lupus, di mana sistem imun menyerang sel badan sendiri termasuk buah pinggang
• Ubat-ubatan tertentu atau bahan toksik yang menjejaskan buah pinggang
• Kadangkala, punca nefritis tidak diketahui

Faktor risiko

• Sejarah keluarga menghidap penyakit buah pinggang
• Penyakit autoimun atau jangkitan yang kerap
• Tekanan darah tinggi atau kencing manis
• Mengambil ubat tahan sakit atau ubat lain secara berlebihan tanpa nasihat doktor
• Tabiat merokok atau minum alkohol secara berlebihan

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Bengkak yang semakin teruk atau merebak
• Darah dalam air kencing
• Sukar membuang air kecil atau kencing sangat sedikit
• Tekanan darah sangat tinggi sehingga menyebabkan pening atau sakit kepala

Buat temujanji rutin jika:

• Air kencing berbuih secara berterusan
• Kerap kencing pada waktu malam
• Bengkak ringan di kaki atau muka
• Keletihan yang tidak hilang selepas rehat

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang simptom, memeriksa badan, dan mengambil sejarah kesihatan anda dan keluarga. Doktor juga akan meminta ujian untuk melihat bagaimana buah pinggang berfungsi dan mengenal pasti punca keradangan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian air kencing: untuk mengesan darah, protein, atau tanda jangkitan
• Ujian darah: untuk memeriksa tahap kreatinin (bahan buangan yang ditapis oleh buah pinggang) dan fungsi buah pinggang
• Ultrasound buah pinggang: untuk melihat saiz dan struktur buah pinggang
• Biopsi buah pinggang: mengambil sampel kecil tisu buah pinggang untuk pemeriksaan, jika perlu

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda mungkin dirujuk kepada pakar buah pinggang. Proses diagnosis mungkin mengambil beberapa hari. Bawa senarai simptom, ubat-ubatan, dan sejarah keluarga. Seorang ahli keluarga boleh menemani anda untuk membantu mendengar dan mencatat maklumat.

Rawatan

Rawatan nefritis bergantung kepada punca dan tahap keterukan. Matlamatnya ialah mengurangkan keradangan, melindungi buah pinggang, dan mengawal gejala seperti bengkak dan tekanan darah tinggi. Doktor akan menyediakan pelan rawatan yang bersesuaian dengan keadaan anda.

Penjagaan diri di rumah

• Minum air mengikut nasihat doktor — kadangkala perlu hadkan jumlah air
• Kurangkan garam dan makanan diproses untuk membantu mengawal bengkak
• Ambil semua ubat yang diberi doktor mengikut jadual
• Pantau berat badan setiap hari untuk melihat tanda bengkak
• Rehat secukupnya dan elakkan keletihan melampau
• Jangan gunakan ubat atau herba tanpa memberitahu doktor

Rawatan perubatan

Doktor mungkin memberi ubat untuk mengurangkan keradangan, menurunkan tekanan darah, atau menenangkan sistem imun. Jika jangkitan menjadi punca, antibiotik atau rawatan yang sesuai akan diberikan. Sesetengah pesakit memerlukan rawatan di hospital untuk pemantauan rapi. Semua ubat harus diberikan atau disahkan oleh doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan biasanya tidak diperlukan untuk nefritis. Jika buah pinggang telah berhenti berfungsi, doktor akan membincangkan pilihan seperti dialisis (cuci darah) atau pemindahan buah pinggang.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan nefritis memerlukan penyesuaian dalam rutin keluarga. Anda perlu hadir ke temujanji doktor, memantau pemakanan, dan memastikan pesakit mendapat rehat. Ahli keluarga boleh bekerjasama menguruskan jadual, menyediakan makanan sihat, dan memberi sokongan emosi.

Tip gaya hidup

• Amalkan pemakanan seimbang yang rendah garam
• Berhenti merokok dan elakkan alkohol
• Lakukan aktiviti ringan seperti berjalan, tetapi dapatkan persetujuan doktor dahulu
• Tidur yang cukup dan uruskan tekanan dengan baik
• Patuh kepada rawatan dan ubat yang ditetapkan

Diet dan senaman

Doktor atau pakar diet boleh menasihatkan makanan yang sesuai. Biasanya, pesakit nefritis perlu mengurangkan garam dan mungkin perlu mengawal cecair, protein, atau kalium. Senaman ringan boleh membantu, tetapi jangan paksa diri. Bincang dengan doktor sebelum memulakan apa-apa senaman.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Berita diagnosis nefritis boleh menyebabkan tekanan, kebimbangan, atau rasa sedih, baik untuk pesakit mahupun keluarga. Ini adalah perkara biasa. Bercakap dengan orang yang dipercayai, doktor, atau kaunselor dapat membantu. Jika anda atau ahli keluarga berasa sangat tertekan atau ingin mencederakan diri, dapatkan bantuan kecemasan dengan segera.

Pencegahan

Tidak semua nefritis dapat dicegah, terutamanya yang berkaitan dengan penyakit autoimun. Namun, risiko boleh dikurangkan dengan merawat jangkitan awal, mengawal tekanan darah dan kencing manis, serta tidak mengambil ubat tanpa pengawasan.

Vaksin

Pastikan anda dan keluarga mendapat vaksin yang disarankan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia, seperti vaksin selesema dan hepatitis B. Ini boleh mengurangkan risiko jangkitan yang memberi tekanan kepada buah pinggang. Bincang dengan doktor mengenai vaksin yang sesuai.

Program saringan

Jika anda mempunyai faktor risiko seperti sejarah keluarga, kencing manis, atau darah tinggi, berbincanglah dengan doktor tentang pemeriksaan buah pinggang secara berkala. Ujian air kencing dan darah yang mudah dapat mengesan masalah awal.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kerosakan buah pinggang yang kekal (penyakit buah pinggang kronik)
• Kegagalan buah pinggang yang memerlukan dialisis atau pemindahan
• Tekanan darah tinggi yang tidak terkawal
• Pengumpulan cecair dalam badan, yang boleh membebankan jantung dan paru-paru

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan awal, banyak pesakit nefritis dapat hidup dengan baik dan aktif. Sesetengah jenis nefritis boleh sembuh, manakala yang lain perlu diuruskan dalam jangka panjang. Sokongan keluarga, pemeriksaan berkala, dan gaya hidup sihat memberikan harapan yang besar.

Cari sokongan

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia ↗ · Malaysia

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.