Nefritis: Komplikasi dan Cara Mengurusnya

Gambaran keseluruhan

Nefritis ialah keradangan pada buah pinggang, iaitu organ yang berfungsi menapis bahan buangan dan lebihan air daripada darah. Apabila buah pinggang mengalami keradangan, ia tidak dapat berfungsi dengan baik. Jika dibiarkan, ia boleh menyebabkan kerosakan buah pinggang yang serius.

Nefritis tidak termasuk penyakit yang sangat jarang. Banyak kes penyakit buah pinggang peringkat lanjut di dunia bermula dari keradangan buah pinggang yang tidak dirawat. Walau bagaimanapun, bukan semua orang yang mengalami nefritis akan tamat dengan kegagalan buah pinggang, terutamanya jika rawatan dimulakan lebih awal.

Nefritis boleh menyerang kanak-kanak dan orang dewasa. Ia lebih kerap berlaku kepada mereka yang menghidap kencing manis, tekanan darah tinggi, penyakit autoimun (seperti lupus), atau mereka yang mempunyai jangkitan yang tidak dirawat dengan baik.

Gejala

Gejala biasa

• Bengkak di kaki, buku lali, atau muka kerana lebihan cecair dalam badan.
• Air kencing berbuih, berbau kuat, atau mengandungi darah.
• Tekanan darah menjadi tinggi.
• Kerap membuang air kecil, terutama pada waktu malam.
• Rasa letih, lesu, atau lemah tanpa sebab yang jelas.
• Sakit yang membosankan di bahagian belakang bawah (pinggang).

Gejala pada kanak-kanak

• Bengkak di kawasan mata atau muka, terutama pada waktu pagi.
• Air kencing berwarna coklat atau seperti teh pekat.
• Demam dan rasa tidak selesa.
• Sakit perut atau muntah.
• Selera makan berkurang dan kelihatan pucat.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Perubahan pada tabiat kencing, seperti kerap kencing atau sukar kencing.
• Bengkak di kaki dan buku lali yang semakin berlarutan.
• Tekanan darah tinggi yang sukar dikawal walaupun mengambil ubat.
• Rasa bingung, lemah, atau penat yang luar biasa.
• Sakit pinggang yang berterusan.

Punca

Punca utama

• Jangkitan bakteria atau virus, contohnya jangkitan tekak atau kulit yang tidak dirawat.
• Penyakit autoimun, iaitu sistem ketahanan badan tersilap menyerang buah pinggang sendiri.
• Radang saluran darah (vaskulitis) yang menjejaskan buah pinggang.
• Penggunaan sesetengah ubat tahan sakit atau bahan kimia dalam jangka masa panjang.
• Penyakit kronik seperti kencing manis dan darah tinggi yang tidak terkawal.

Faktor risiko

• Ahli keluarga yang menghidap penyakit buah pinggang.
• Menghidap lupus, diabetes, atau tekanan darah tinggi.
• Mengambil ubat-ubatan tertentu atau suplemen herba tanpa pemantauan doktor.
• Mempunyai jangkitan yang sering berulang atau tidak dirawat sepenuhnya.
• Merokok atau mengambil alkohol secara berlebihan.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Bengkak di muka, kaki, atau badan yang semakin teruk.
• Darah dalam air kencing atau air kencing sangat gelap.
• Sakit pinggang yang teruk atau tidak hilang.
• Demam tinggi yang disertai kencing tidak selesa atau berdarah.

Buat temujanji rutin jika:

• Rasa letih berpanjangan walaupun cukup tidur.
• Kencing berbuih atau kerap kencing pada waktu malam.
• Tekanan darah meningkat pada pemeriksaan biasa.
• Perubahan pada fungsi buah pinggang dalam ujian darah atau air kencing.

Diagnosis

Doktor akan bercerita tentang gejala anda, menilai sejarah kesihatan keluarga, dan menjalankan pemeriksaan fizikal. Selalunya, ujian air kencing dan ujian darah diperlukan untuk memeriksa sama ada buah pinggang berfungsi dengan baik dan sama ada terdapat tanda keradangan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Analisis air kencing — mengesan darah, protein, atau kuman dalam air kencing.
• Ujian darah — mengukur tahap kreatinin dan urea untuk melihat penapisan buah pinggang.
• Ultrasound buah pinggang — menghasilkan imej untuk memeriksa bentuk dan saiz buah pinggang.
• Biopsi buah pinggang — sekiranya perlu, doktor mengambil sedikit tisu buah pinggang untuk pemeriksaan di bawah mikroskop.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda mungkin akan dirujuk kepada pakar buah pinggang dan perlu berpuasa sebelum ujian darah tertentu. Ujian air kencing selalunya perlu mengambil sampel urin pagi. Untuk biopsi, anda akan diberi bius tempatan dan dipantau selepas itu. Semua prosedur ini akan diterangkan oleh doktor — anda tidak perlu berasa bingung.

Rawatan

Rawatan nefritis bergantung kepada puncanya. Matlamatnya adalah untuk mengawal keradangan, meredakan gejala, melindungi fungsi buah pinggang, dan mencegah komplikasi. Doktor akan memilih pendekatan yang paling sesuai untuk keadaan anda, seperti ubat, perubahan gaya hidup, atau terapi sokongan.

Penjagaan diri di rumah

• Minum air kosong dengan mencukupi, kecuali jika doktor menetapkan had cecair.
• Lebihkan masa rehat dan elakkan keletihan yang melampau.
• Amalkan pemakanan seimbang dan kurang garam.
• Pantau berat badan dan tekanan darah di rumah jika disyorkan.
• Jangan berhenti atau tukar ubat tanpa berbincang dengan doktor.

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menetapkan ubat anti-radang untuk mengurangkan keradangan, ubat untuk mengawal tekanan darah, ubat yang membantu membuang cecair berlebihan, atau antibiotik jika terdapat jangkitan kuman. Dos dan tempoh rawatan akan ditentukan oleh doktor. Jika fungsi buah pinggang merosot dengan teruk, rawatan sokongan seperti dialisis boleh membantu. Nama ubat khusus tidak perlu diketahui oleh pesakit — yang penting, ianya diambil mengikut nasihat doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan biasanya bukan pilihan pertama untuk nefritis. Ia hanya dipertimbangkan dalam keadaan yang sangat serius, seperti jika buah pinggang telah rosak teruk dan menjadi sumber jangkitan berulang atau risiko kesihatan yang lain. Doktor pakar akan membincangkan dengan teliti sebelum sebarang pembedahan dilakukan.

Hidup dengan keadaan ini

Menjalani kehidupan dengan nefritis sememangnya mencabar, tetapi banyak pesakit dapat terus bekerja, belajar, dan melakukan aktiviti harian dengan baik. Kuncinya ialah konsisten dengan ubat, makanan, serta jadual pemeriksaan. Jangan bersembunyi daripada keluarga — kongsi perasaan anda dan terima bantuan.

Tip gaya hidup

• Patuh kepada masa temu janji di klinik atau hospital.
• Gunakan kotak pil atau pengingat telefon untuk memastikan ubat tidak terlepas.
• Amalkan senaman ringan seperti berjalan santai, sekiranya dibenarkan doktor.
• Kurangkan tekanan melalui aktiviti yang menenangkan, seperti membaca atau mendengar muzik.
• Berhenti merokok dan kurangkan alkohol.

Diet dan senaman

Pemakanan perlu dijaga kerana buah pinggang yang meradang tidak mampu menapis lebihan garam, kalium, dan fosforus dengan baik. Anda mungkin perlu mengurangkan makanan masin, makanan diproses, dan minuman berkarbonat. Sebelum memulakan sebarang diet, rujuk doktor atau pakar diet. Senaman yang sederhana seperti berjalan santai boleh membantu mengekalkan tekanan darah dalam julat normal, tetapi dengar isyarat badan — berehat apabila perlu.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Hidup dengan penyakit kronik seperti nefritis boleh menimbulkan kerunsingan, kesedihan, atau perasaan terasing. Ini adalah perkara biasa dan bukan kelemahan. Anda berhak untuk berasa sedikit kecewa. Bercakap dengan kaunselor, ahli keluarga, atau rakan yang dipercayai boleh melegakan hati. Jika anda atau seseorang yang anda kenali mengalami tekanan keterlaluan atau berfikir untuk mencederakan diri, sila dapatkan bantuan profesional dengan segera — talian bantuan kesihatan mental boleh dihubungi melalui hospital atau klinik kesihatan.

Pencegahan

Tidak semua nefritis dapat dicegah, terutama yang berkaitan dengan penyakit autoimun atau keturunan. Namun, anda boleh mengurangkan risiko jangkitan yang mencetuskan nefritis dengan menjaga kebersihan, merawat jangkitan tekak atau kulit dengan segera, dan mengawal penyakit kronik seperti kencing manis dan darah tinggi. Pemeriksaan kesihatan yang kerap juga membantu mengesan masalah awal.

Vaksin

Melengkapkan imunisasi, termasuk vaksin selesema (influenza) dan vaksin pneumonia, boleh membantu melindungi tubuh daripada jangkitan yang boleh membebankan buah pinggang. Tanya doktor tentang vaksin yang sesuai untuk anda.

Program saringan

Kementerian Kesihatan Malaysia menggalakkan individu yang berisiko tinggi — contohnya pesakit kencing manis, darah tinggi, atau mereka yang ada sejarah keluarga penyakit buah pinggang — untuk menjalani ujian air kencing dan ujian darah secara berkala. Bincangkan jadual saringan yang sesuai dengan doktor anda.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Penyakit buah pinggang kronik yang akhirnya memerlukan dialisis atau pemindahan buah pinggang.
• Tekanan darah tinggi yang semakin teruk, meningkatkan risiko strok dan sakit jantung.
• Ketidakseimbangan elektrolit yang boleh mengganggu denyutan jantung dan fungsi otot.
• Anemia, iaitu kekurangan sel darah merah, yang menyebabkan keletihan teruk dan sukar bernafas.
• Kerosakan saraf dan masalah tulang kerana bahan buangan terkumpul dalam darah.

Pandangan jangka panjang

Kabar baiknya, nefritis boleh diuruskan dengan baik. Ramai pesakit mengekalkan fungsi buah pinggang yang stabil selama bertahun-tahun, terutama apabila rawatan bermula awal dan diikuti dengan tekun. Walaupun ada kes yang sukar, perkembangan dalam dialisis dan pemindahan buah pinggang memberikan harapan baharu. Anda boleh menjalani kehidupan yang bermakna dengan sokongan pasukan perubatan dan orang tersayang.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.