Nefritis: Keradangan Buah Pinggang – Panduan Pesakit

Gambaran keseluruhan

Nefritis adalah keradangan (bengkak) pada buah pinggang anda. Buah pinggang berfungsi seperti penapis untuk membuang bahan kotor daripada darah dan menghasilkan air kencing. Apabila buah pinggang meradang, ia tidak dapat bekerja dengan baik.

Nefritis dikategorikan sebagai penyakit yang agak biasa, dan ia adalah salah satu punca penting penyakit buah pinggang di Malaysia. Kebanyakan kes boleh diuruskan dengan rawatan yang sesuai.

Nefritis boleh berlaku pada semua peringkat umur. Sesetengah jenis lebih kerap pada kanak-kanak selepas jangkitan tekak atau kulit, manakala jenis lain berlaku pada orang dewasa, terutamanya mereka yang mempunyai penyakit autoimun seperti lupus.

Gejala

Gejala biasa

• Bengkak di keliling mata, kaki, atau buku lali
• Air kencing berwarna merah, coklat, atau seperti teh pekat (darah dalam air kencing)
• Air kencing berbuih (menunjukkan protein bocor dalam air kencing)
• Letih, lesu, atau hilang tenaga
• Kencing lebih kerap, terutama pada waktu malam
• Tekanan darah tinggi

Gejala pada kanak-kanak

• Demam
• Bengkak di wajah atau kaki
• Air kencing berwarna gelap atau kurang daripada biasa
• Sakit perut atau rasa sakit ketika membuang air kencing
• Kelihatan pucat atau tidak aktif

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Kekeliruan atau sukar untuk fokus
• Sangat letih atau tidak bermaya
• Bengkak pada buku lali atau kaki
• Kerap bangun malam untuk kencing
• Hilang selera makan dan rasa mual

Punca

Punca utama

• Jangkitan kuman, seperti jangkitan tekak atau kulit yang tidak dirawat dengan baik
• Penyakit autoimun yang menyebabkan sistem imun menyerang buah pinggang, contohnya lupus
• Pendedahan kepada bahan atau ubat-ubatan tertentu yang merengsa buah pinggang
• Kerosakan pada salur darah di dalam buah pinggang akibat penyakit lain seperti tekanan darah tinggi

Faktor risiko

• Sejarah keluarga dengan penyakit buah pinggang atau autoimun
• Jangkitan kulit atau tekak yang berulang-ulang
• Sistem imun yang lemah
• Mengambil ubat tahan sakit (painkiller) tanpa preskripsi dalam tempoh panjang, tanpa pengawasan doktor
• Merokok dan minum alkohol berlebihan

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Simptom seperti darah dalam air kencing yang berterusan atau bengkak yang teruk
• Kencing sangat berkurangan atau tiada langsung (selain jika anda tahu anda kurang minum)
• Demam tinggi yang berterusan bersama sakit pinggang

Buat temujanji rutin jika:

• Bengkak pada kaki atau muka yang tidak hilang pada waktu pagi
• Air kencing berbuih berterusan atau berubah warna secara pelik
• Rasa letih, hilang tenaga, atau hilang selera makan

Diagnosis

Doktor akan berbincang tentang sejarah kesihatan anda, membuat pemeriksaan fizikal, dan menjalankan ujian asas. Jika ujian tersebut mencadangkan nefritis, anda akan dirujuk kepada pakar buah pinggang untuk penilaian lanjut.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian air kencing – untuk memeriksa kehadiran darah, protein, atau kuman
• Ujian darah – untuk menilai sejauh mana buah pinggang menapis sisa seperti kreatinin
• Pengukuran tekanan darah – kerana nefritis sering dikaitkan dengan tekanan darah tinggi
• Ultrasound buah pinggang – menggunakan gelombang bunyi untuk melihat saiz dan bentuk buah pinggang
• Biopsi buah pinggang – pengambilan sampel tisu buah pinggang untuk diperiksa, jika perlu

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Doktor akan menerangkan setiap langkah dengan jelas. Ujian-ujian ini biasanya tidak menyakitkan, kecuali biopsi yang dilakukan dengan bius tempatan. Anda mungkin perlu berpuasa sebelum beberapa ujian, tetapi pasukan perubatan akan memberitahu anda lebih awal.

Rawatan

Matlamat utama rawatan ialah mengurangkan keradangan pada buah pinggang, mengurangkan gejala, dan melindungi fungsi buah pinggang dalam jangka masa panjang. Rawatan bergantung kepada punca yang dikenal pasti.

Penjagaan diri di rumah

• Minum air kosong secukupnya, tetapi ikut nasihat doktor tentang jumlah air yang sesuai (terutama jika ada sekatan cecair)
• Rehat secukupnya dan elakkan aktiviti lasak jika bengkak teruk
• Pantau tekanan darah di rumah jika doktor mencadangkan
• Jangan makan garam berlebihan – kurangkan makanan diproses dan bergaram

Rawatan perubatan

Doktor mungkin memberi ubat untuk mengawal tekanan darah, mengurangkan keradangan, atau membuang lebihan cecair (ubat diuretik). Sekiranya jangkitan menjadi punca, antibiotik akan diberikan. Untuk kes yang lebih teruk, rawatan seperti dialisis (cuci darah) mungkin diperlukan. Semua ubat dan terapi akan dipilih oleh doktor mengikut keadaan anda – jangan ubahnya sendiri.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan tidak digunakan sebagai rawatan utama nefritis. Walau bagaimanapun, jika penyakit berlanjutan hingga kegagalan buah pinggang peringkat akhir, pemindahan buah pinggang mungkin menjadi pilihan selepas perbincangan mendalam dengan pasukan perubatan.

Hidup dengan keadaan ini

Sesetengah pesakit nefritis boleh menjalani kehidupan yang normal dengan rawatan, tetapi perlu mengambil berat tentang kesihatan buah pinggang. Anda perlu menghadiri temujanji susulan, mengambil ubat seperti yang diarahkan, dan memantau gejala. Setiap hari mungkin sama, tetapi kewaspadaan adalah kunci.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok dan hadalkan alkohol
• Uruskan tekanan melalui aktiviti seperti senaman ringan, meditasi, atau bercakap dengan orang tersayang
• Pastikan tidur cukup – badan perlu pulih untuk mengurangkan keradangan
• Patuh kepada jadual temu janji doktor dan ujian susulan

Diet dan senaman

Pakar diet akan membantu anda menyusun makanan yang sesuai, seperti mengurangkan garam. Anda mungkin perlu mengawal pengambilan protein, kalium, dan fosforus jika fungsi buah pinggang menurun. Senaman seperti berjalan atau berbasikal biasanya digalakkan, tetapi tanya doktor dahulu.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Hidap nefritis boleh menimbulkan kebimbangan, kesedihan, atau tekanan. Ini wajar. Jangan simpan perasaan itu sendirian – bercakap dengan keluarga, rakan, atau profesional kesihatan mental. Kesihatan mental adalah sebahagian daripada rawatan.

Pencegahan

Sebahagian nefritis tidak dapat dicegah kerana ia berkaitan dengan sistem imun badan sendiri. Namun, beberapa langkah boleh mengurangkan risiko, seperti merawat jangkitan awal, menjaga kebersihan, dan mengamalkan gaya hidup sihat.

Vaksin

Pastikan vaksinasi asas anda adalah terkini untuk mengurangkan risiko jangkitan yang boleh menjejaskan buah pinggang. Bincang dengan doktor atau jururawat tentang vaksin yang disyorkan untuk anda.

Program saringan

Jika anda mempunyai faktor risiko seperti sejarah keluarga atau penyakit autoimun, doktor mungkin mencadangkan pemeriksaan tekanan darah dan ujian air kencing secara berkala. Ini boleh membantu mengesan masalah lebih awal.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kerosakan kekal pada buah pinggang yang boleh membawa kepada kegagalan buah pinggang
• Tekanan darah tinggi yang sukar dikawal
• Pembentukan cecair dalam paru-paru atau jantung berfungsi lemah
• Anemia (kurang sel darah merah)

Pandangan jangka panjang

Berita baik: banyak kes nefritis boleh dikawal. Dengan rawatan yang betul, ramai pesakit terus menjalani kehidupan yang aktif dan memuaskan. Hasil sebenar bergantung pada jenis nefritis, seberapa awal ia didiagnosis, dan sejauh mana anda mengikuti nasihat doktor. Sentiasa ada harapan – jangan berputus asa.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.