Nefritis: Pilihan Rawatan dan Maklumat Pesakit

Gambaran keseluruhan

Nefritis ialah keradangan pada buah pinggang. Buah pinggang berfungsi menapis darah dan membuang sisa dari badan. Apabila ia meradang, proses penapisan ini terganggu. Terdapat beberapa jenis nefritis, seperti glomerulonefritis (keradangan pada bahagian penapis buah pinggang) dan nefritis interstisial (keradangan pada tisu sekeliling penapis).

Nefritis bukan keadaan yang sangat jarang, tetapi kelazimannya berbeza mengikut jenis. Glomerulonefritis adalah salah satu punca kerosakan buah pinggang yang ketara di Malaysia, terutamanya jika tidak dikesan awal.

Nefritis boleh menjejaskan semua peringkat umur, termasuk kanak-kanak dan warga emas. Ia lebih kerap berlaku pada orang yang menghidap penyakit autoimun, kencing manis, atau tekanan darah tinggi, tetapi ia juga boleh berlaku tanpa punca yang jelas.

Gejala

Gejala biasa

• Bengkak pada kaki, buku lali, atau muka
• Air kencing berbuih atau mengandungi darah
• Kencing berkurang daripada biasa
• Rasa letih dan lesu
• Tekanan darah tinggi
• Sakit di bahagian pinggang atau belakang

Gejala pada kanak-kanak

• Muka bengkak, terutama pada waktu pagi
• Berkurang selera makan
• Letih dan kurang aktif
• Air kencing berubah warna atau berbuih
• Kadang-kala demam atau sakit perut

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Gejala mungkin kurang jelas dan disalah anggap sebagai penuaan biasa
• Bengkak kaki yang ringan
• Rasa letih yang berterusan
• Kencing berkurang atau kerap bangun malam untuk kencing
• Tekanan darah tinggi yang sukar dikawal

Punca

Punca utama

• Jangkitan kuman, seperti jangkitan tekak atau kulit yang tidak dirawat
• Penyakit autoimun, di mana sistem imun menyerang buah pinggang sendiri
• Reaksi terhadap ubat-ubatan tertentu
• Penyakit seperti lupus atau vaskulitis
• Kencing manis dan tekanan darah tinggi yang tidak terkawal
• Faktor genetik atau keturunan

Faktor risiko

• Sejarah keluarga nefritis atau penyakit buah pinggang
• Jangkitan strep yang tidak dirawat sepenuhnya
• Mengambil ubat tahan sakit secara berlebihan dalam jangka masa panjang
• Menghidap penyakit autoimun
• Merokok atau pengambilan alkohol berlebihan
• Pendedahan kepada bahan kimia atau toksin tertentu

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Bengkak yang mendadak dan teruk di kaki atau muka
• Air kencing berdarah atau sangat berbuih
• Gejala kegagalan buah pinggang seperti sesak nafas, keletihan melampau, atau kekeliruan
• Demam tinggi dengan sakit pinggang serta muntah-muntah

Buat temujanji rutin jika:

• Bengkak berterusan pada kaki atau keliling mata
• Kerap bangun malam untuk kencing
• Tekanan darah tinggi yang baru dikesan
• Jika anda menghidap kencing manis, lupus, atau jangkitan yang kerap
• Untuk pemeriksaan air kencing secara rutin jika berisiko

Diagnosis

Doktor akan mengambil sejarah perubatan, melakukan pemeriksaan fizikal, dan memerintahkan ujian air kencing serta ujian darah untuk menilai fungsi buah pinggang. Jika perlu, anda akan dirujuk kepada pakar buah pinggang (nephrologist) di hospital atau klinik kesihatan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian air kencing — untuk mengesan protein, darah, atau sel radang
• Ujian darah — untuk menyemak kreatinin dan urea (penanda fungsi buah pinggang)
• Ultrasound buah pinggang — untuk melihat saiz dan bentuk buah pinggang
• Biopsi buah pinggang — mengambil sampel tisu yang kecil untuk pemeriksaan di bawah mikroskop

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Kebanyakan ujian tidak menyakitkan. Biopsi dilakukan dengan bius tempatan, dan anda mungkin perlu berehat selama beberapa jam selepas itu. Keputusan ujian membantu doktor menentukan jenis nefritis dan rawatan yang paling sesuai.

Rawatan

Rawatan nefritis bergantung kepada punca, jenis, dan keterukan keadaan. Matlamat utama adalah untuk mengurangkan keradangan, melindungi buah pinggang, dan mengawal gejala. Kes ringan mungkin memerlukan pemantauan dan perubahan gaya hidup sahaja. Kes yang lebih serius mungkin memerlukan ubat-ubatan atau prosedur perubatan.

Penjagaan diri di rumah

• Minum air yang mencukupi, tetapi ikut nasihat doktor jika anda perlu mengehadkan cecair
• Kurangkan pengambilan garam untuk membantu mengawal tekanan darah dan bengkak
• Berhenti merokok dan hadkan alkohol
• Rehat yang cukup dan elakkan keletihan melampau
• Ambil ubat preskripsi mengikut jadual dan jangan hentikan tanpa nasihat doktor

Rawatan perubatan

Doktor mungkin memberi ubat untuk mengurangkan keradangan (seperti kortikosteroid atau ubat imunosupresan) dan ubat untuk mengawal tekanan darah atau mengurangkan kehilangan protein dalam air kencing. Jika jangkitan adalah puncanya, antibiotik akan diberikan. Untuk kes yang teruk, prosedur seperti dialisis (cuci darah) atau plasmaferesis mungkin diperlukan. Rawatan hanya boleh ditetapkan oleh doktor selepas diagnosis yang tepat.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk nefritis. Jika penyakit sampai ke peringkat kegagalan buah pinggang yang teruk, pemindahan buah pinggang mungkin menjadi pilihan — tetapi ia perlu dibincangkan dengan pasukan perubatan anda secara teliti.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan nefritis memerlukan pengurusan yang konsisten. Ambil ubat seperti yang diarahkan, jaga tekanan darah dan gula, serta hadir ke temu janji susulan. Perhatikan perubahan gejala dan maklumkan kepada doktor dengan segera.

Tip gaya hidup

• Jangan lewatkan pemeriksaan susulan
• Kawal tekanan darah dengan mengurangkan garam dan mengurus stres
• Elakkan ubat yang boleh menjejaskan buah pinggang, seperti ubat tahan sakit tertentu, tanpa nasihat doktor
• Amalkan pemakanan seimbang dan hadkan makanan yang diproses
• Kekal aktif mengikut kemampuan, contohnya berjalan atau senaman ringan

Diet dan senaman

Diet pesakit nefritis biasanya perlu rendah garam. Kadang-kala, pengambilan protein, kalium, atau fosforus juga perlu dikawal bergantung pada peringkat penyakit. Rujuk pakar diet untuk pelan yang sesuai. Bersenam secara sederhana membantu, tetapi bincangkan dengan doktor tentang aktiviti yang selamat untuk anda.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menghadapi penyakit buah pinggang boleh menimbulkan kebimbangan, kesedihan, atau stres. Anda berhak untuk berasa bimbang. Sokongan daripada keluarga, rakan, atau kaunselor boleh membantu. Jika anda mengalami pemikiran untuk mencederakan diri sendiri, sila hubungi talian bantuan krisis atau perkhidmatan kecemasan dengan segera — anda tidak perlu bersendirian.

Pencegahan

Tidak semua nefritis dapat dicegah, terutamanya yang berkaitan dengan genetik atau autoimun. Namun, risikonya boleh dikurangkan dengan merawat jangkitan dengan cepat, mengawal penyakit kronik seperti kencing manis dan darah tinggi, serta mengelakkan ubat yang boleh merosakkan buah pinggang tanpa nasihat doktor.

Vaksin

Vaksin tertentu, seperti vaksin influenza dan hepatitis B, mungkin disyorkan untuk melindungi buah pinggang, terutamanya jika anda berisiko tinggi. Bincangkan dengan doktor tentang vaksin yang sesuai untuk anda.

Program saringan

Orang yang berisiko tinggi — pesakit kencing manis, darah tinggi, atau mereka yang mempunyai sejarah keluarga penyakit buah pinggang — perlu menjalani ujian air kencing dan darah secara berkala. Ini membantu mengesan masalah awal sebelum nefritis menjadi lebih serius.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kegagalan buah pinggang kronik — fungsi buah pinggang menurun secara berperingkat
• Kegagalan buah pinggang akut — memerlukan dialisis dengan segera
• Tekanan darah tinggi yang sukar dikawal
• Penyakit jantung dan strok
• Ketidakseimbangan elektrolit yang boleh mengancam nyawa

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan yang awal dan betul, ramai pesakit nefritis dapat menjalani kehidupan yang aktif dan memuaskan. Penyakit ini boleh dikawal, dan perkembangan kerosakan buah pinggang boleh diperlahankan. Sentiasa bekerjasama dengan pasukan perubatan anda dan jangan berputus asa — terdapat banyak pilihan rawatan yang dapat membantu.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.