Nefritis: Bila Perlu Berjumpa Doktor?

Gambaran keseluruhan

Nefritis (disebut 'neh-frai-tis') ialah keradangan pada buah pinggang. Buah pinggang berfungsi menapis kotoran dari darah dan mengeluarkannya melalui air kencing. Apabila buah pinggang bengkak dan meradang, ia tidak dapat bekerja dengan baik.

Ia bukanlah penyakit yang sangat biasa, tetapi ia antara punca penting kerosakan buah pinggang di seluruh dunia, termasuk di Malaysia.

Nefritis boleh menyerang semua peringkat umur – daripada kanak-kanak hingga warga emas. Sesetengah jenis lebih kerap berlaku pada kanak-kanak atau golongan muda, manakala jenis yang lain lebih biasa pada orang dewasa yang mempunyai penyakit seperti diabetes atau tekanan darah tinggi.

Gejala

Gejala biasa

• Darah dalam air kencing (air kencing berwarna merah jambu atau seperti teh)
• Air kencing berbuih atau bergelembung banyak
• Bengkak di keliling mata, tapak tangan, atau buku lali (edema)
• Tekanan darah meningkat
• Penat atau letih yang melampau
• Jumlah air kencing berkurangan

Gejala pada kanak-kanak

• Bengkak di keliling mata, terutama pada waktu pagi
• Perut kelihatan kembung atau bengkak
• Kencing berdarah (air kencing merah atau gelap)
• Anak kelihatan lesu dan kurang aktif

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Bengkak pada kaki atau buku lali yang sukar diuruskan
• Sukar bernafas atau rasa tidak selesa di dada
• Rasa keliru atau kurang sedar
• Lapar atau mual yang berterusan

Punca

Punca utama

• Jangkitan kuman, terutamanya jangkitan tekak atau kulit (strep) yang tidak dirawat dengan baik
• Penyakit autoimun seperti lupus, di mana sistem pertahanan tubuh tersilap menyerang buah pinggang sendiri
• Keradangan saluran darah (vaskulitis)
• Ubat-ubatan tertentu atau bahan toksik – sentiasa dapatkan nasihat doktor sebelum mengambil sebarang ubat

Faktor risiko

• Riwayat keluarga yang menghidap penyakit buah pinggang atau autoimun
• Mempunyai diabetes atau tekanan darah tinggi yang tidak terkawal
• Jangkitan yang kerap atau tidak dirawat
• Gaya hidup tidak sihat: merokok, pengambilan alkohol yang berlebihan

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda lihat darah dalam air kencing atau air kencing menjadi sangat keruh
• Jika bengkak bertambah teruk walaupun sudah berehat
• Jika anda mengalami demam berserta sakit pinggang yang memancut ke pangkal paha
• Jika anda berasa sangat letih dan mual sehingga tidak boleh makan atau minum

Buat temujanji rutin jika:

• Untuk anda yang menghidap diabetes, darah tinggi, atau penyakit autoimun, lakukan pemeriksaan buah pinggang secara berkala setiap 6–12 bulan
• Jika anda berisiko tinggi, buat ujian air kencing dan darah pada pemeriksaan kesihatan tahunan

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala, pemeriksaan fizikal, dan mungkin mengambil sampel darah dan air kencing. Jika disyaki nefritis, doktor akan merujuk anda kepada pakar buah pinggang (pakar nefrologi) untuk pemeriksaan lebih lanjut.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian air kencing (urinalisis): untuk melihat protein, darah dan sel abnormal dalam air kencing
• Ujian darah: untuk memeriksa kreatinin dan kadar penapisan buah pinggang (eGFR) – ini menunjukkan sebaik mana buah pinggang menapis kotoran
• Ultrasound buah pinggang: untuk melihat saiz dan bentuk buah pinggang
• Biopsi buah pinggang: jika perlu, doktor akan mengambil sekeping kecil tisu buah pinggang untuk mengetahui jenis keradangan dan sejauh mana kerosakannya

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Pemeriksaan ini mungkin memerlukan masa dan beberapa lawatan. Anda tidak perlu bersendirian – ahli keluarga atau rakan boleh menemani anda. Doktor akan menerangkan setiap langkah dan anda boleh bertanya jika ada sebarang keraguan.

Rawatan

Rawatan nefritis bergantung kepada punca dan keterukan keradangan. Matlamat utama ialah mengurangkan keradangan, merawat punca asas, dan melindungi buah pinggang daripada kerosakan lanjut. Sesetengah pesakit mungkin hanya memerlukan pemantauan rapi, manakala yang lain memerlukan ubat-ubatan tertentu.

Penjagaan diri di rumah

• Minum air yang mencukupi sehari (atau ikut nasihat doktor – kadang-kadang air perlu dihadkan)
• Kurangkan garam dalam masakan untuk mengawal tekanan darah dan bengkak
• Jangan mengambil ubat tahan sakit atau suplemen tanpa preskripsi doktor – sesetengah ubat boleh memburukkan buah pinggang
• Pantau tekanan darah di rumah dan catatkan bacaannya

Rawatan perubatan

Doktor mungkin memberi ubat anti-radang (seperti steroid) untuk mengurangkan keradangan, ubat imunosupresan untuk menenangkan sistem imun, ubat tekanan darah, atau ubat air (diuretik) untuk mengeluarkan lebihan air. Dos dan jenis ubat akan disesuaikan dengan keadaan anda. Jangan sekali-kali menukar atau menghentikan ubat sendiri.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk nefritis. Walau bagaimanapun, jika keradangan menyebabkan kegagalan buah pinggang yang teruk, rawatan seperti dialisis (cuci darah) atau pemindahan buah pinggang mungkin perlu dipertimbangkan – ini bukan pembedahan nefritis tetapi rawatan untuk kegagalan buah pinggang.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan nefritis bermakna perlu mengambil langkah harian untuk menjaga buah pinggang. Ambil ubat seperti yang diarahkan, hadiri temu janji pakar, dan maklumkan kepada doktor tentang sebarang gejala baru. Anda masih boleh menjalani rutin biasa dengan sedikit penyesuaian.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok dan hadkan pengambilan alkohol
• Kekalkan berat badan yang sihat
• Amalkan teknik relaksasi seperti senaman pernafasan atau meditasi
• Elakkan ubat-ubatan atau herba tanpa nasihat doktor

Diet dan senaman

Pemakanan seimbang penting. Kurangkan garam, makanan diproses, dan elakkan minuman manis. Bergantung kepada fungsi buah pinggang, doktor atau pakar diet mungkin menasihatkan had protein tertentu. Bersenam secara sederhana seperti berjalan kaki 30 minit sehari membantu mengawal tekanan darah dan berat badan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Berita tentang penyakit buah pinggang boleh menyebabkan tekanan, kebimbangan, atau kemurungan. Perasaan ini adalah normal dan anda tidak perlu menghadapinya seorang diri. Bercakap dengan keluarga, rakan, atau kaunselor boleh membantu. Jika anda berasa sangat tertekan atau ada fikiran untuk mencederakan diri, sila segera hubungi talian bantuan kesihatan mental setempat atau pergi ke hospital.

Pencegahan

Nefritis tidak selalu boleh dicegah kerana sesetengah puncanya berkaitan dengan sistem imun tubuh. Namun, anda boleh mengurangkan risiko dengan merawat jangkitan dengan segera, mengawal diabetes dan tekanan darah, serta menjalani gaya hidup sihat.

Vaksin

Pastikan imunisasi anda lengkap, termasuk vaksin influenza (selesema) setiap tahun, kerana jangkitan boleh mencetuskan keradangan buah pinggang. Bincangkan dengan doktor imunisasi yang sesuai untuk anda.

Program saringan

Bagi individu yang berisiko tinggi (mempunyai diabetes, darah tinggi, atau penyakit autoimun), saringan buah pinggang tahunan melalui ujian air kencing dan darah adalah disyorkan. Ini membolehkan pengesanan awal kerosakan buah pinggang sebelum gejala timbul.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kerosakan buah pinggang yang kekal (penyakit buah pinggang kronik)
• Kegagalan buah pinggang (memerlukan dialisis atau pemindahan buah pinggang)
• Tekanan darah tinggi yang sukar dikawal
• Gangguan elektrolit dalam badan yang boleh membahayakan jantung

Pandangan jangka panjang

Walaupun nefritis adalah keadaan yang serius, ramai pesakit dapat menguruskan penyakit ini dengan baik melalui rawatan yang sesuai dan perubahan gaya hidup. Dengan kerjasama rapat dengan pasukan perubatan, ramai yang terus menjalani kehidupan yang bermakna dan aktif. Harapan sentiasa ada, terutamanya apabila rawatan dimulakan awal.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.