Jangkitan Saluran Kencing pada Kanak-kanak

Gambaran keseluruhan

Jangkitan saluran kencing (UTI) ialah jangkitan kuman pada bahagian sistem kencing – buah pinggang, pundi kencing, atau tiub yang membawa air kencing. Ia berlaku apabila kuman masuk ke dalam saluran kencing dan membiak. Pada kanak-kanak, UTI perlu dirawat dengan segera untuk mengelakkan komplikasi.

Ya, jangkitan saluran kencing adalah salah satu jangkitan bakteria yang paling biasa pada kanak-kanak, terutama pada bayi dan kanak-kanak di bawah umur 5 tahun.

UTI boleh berlaku pada semua kanak-kanak, tetapi ia lebih kerap berlaku pada kanak-kanak perempuan kerana saluran kencing mereka lebih pendek dan lebih mudah dimasuki kuman. Bayi lelaki yang tidak berkhatan juga berisiko lebih tinggi.

Gejala

Gejala biasa

• Rasa sakit atau pedih semasa kencing
• Kerap kencing tetapi keluar sedikit air kencing
• Air kencing keruh, berbau kuat, atau mengandungi darah
• Sakit di bahagian perut bawah atau pinggang
• Demam

Gejala pada kanak-kanak

• Demam tanpa sebab yang jelas
• Bayi menangis atau merengek berterusan
• Muntah atau cirit-birit
• Kurang selera makan atau tidak mahu menyusu
• Air kencing berbau kuat atau berubah warna
• Kelihatan tidak selesa atau mengejan ketika kencing
• Lesu, kurang aktif, atau kelihatan tidak sihat

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Pada orang dewasa yang lebih tua, UTI mungkin tidak menunjukkan gejala biasa. Tanda seperti kekeliruan, demam, atau perubahan tingkah laku boleh menjadi petunjuk. Jika anda menjaga anak, perhatikan tanda ini pada orang dewasa yang mungkin mempunyai UTI.

Punca

Punca utama

• Kuman najis (Escherichia coli atau E. coli) adalah punca paling biasa UTI.
• Kuman masuk melalui bukaan saluran kencing dan membiak di dalam pundi kencing.
• Kebersihan yang kurang baik selepas buang air besar boleh membawa kuman ke saluran kencing.

Faktor risiko

• Perempuan – kerana saluran kencing yang pendek
• Bayi lelaki yang tidak berkhatan
• Sembelit yang berpanjangan
• Tidak minum air yang mencukupi
• Menahan kencing atau jarang ke tandas
• Masalah anatomi saluran kencing seperti refluks vesicoureteral (air kencing mengalir kembali ke buah pinggang)

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Bawa anak ke doktor dengan segera jika demam dan gejala UTI, terutamanya bayi di bawah 3 bulan.
• Jika anak tidak dapat buang air kecil langsung.
• Jika anak sangat lemah, lesu, atau tidak sedarkan diri.
• Jika muntah berterusan dan anak tidak dapat menahan sebarang cecair.

Buat temujanji rutin jika:

• Buat temujanji dengan doktor jika anak mengalami gejala UTI seperti sakit ketika kencing, kerap kencing, atau demam ringan.
• Jangan berikan ubat tanpa nasihat doktor.

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala dan melakukan pemeriksaan fizikal. Untuk mengesahkan UTI, doktor perlu memeriksa sampel air kencing anak di makmal.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian air kencing (urinalisis) – memeriksa kehadiran kuman, sel darah putih, atau bahan lain dalam air kencing.
• Kultur air kencing – ujian untuk mengenal pasti jenis kuman dan antibiotik yang paling sesuai.
• Ujian darah – mungkin dilakukan jika jangkitan teruk atau anak demam tinggi.
• Ultrasound saluran kencing – disyorkan jika UTI berulang atau jika doktor mengesyaki masalah buah pinggang.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Pengambilan sampel air kencing biasanya mudah. Bagi kanak-kanak yang sudah pandai ke tandas, mereka diminta membuang air kecil ke dalam bekas bersih. Untuk bayi, doktor mungkin menggunakan beg plastik khas atau kateter untuk mendapatkan sampel yang steril. Proses ini tidak menyakitkan, tetapi mungkin membuat anak tidak selesa untuk seketika.

Rawatan

Rawatan utama UTI ialah antibiotik. Doktor akan menetapkan antibiotik yang sesuai mengikut jenis kuman. Adalah penting untuk menghabiskan semua antibiotik mengikut jadual, walaupun anak sudah berasa sihat. Pastikan anak minum air secukupnya dan berehat.

Penjagaan diri di rumah

• Galakkan anak minum air kosong dengan kerap; elakkan minuman manis.
• Bawa anak ke tandas setiap 2 hingga 3 jam dan pastikan anak selesai kencing dengan lengkap.
• Gunakan kompres air suam di perut atau belakang anak untuk mengurangkan rasa tidak selesa, jika anak berkenan.
• Pastikan anak memakai seluar dalam kapas yang longgar dan bersih.
• Jangan berikan sebarang ubat, termasuk ubat tahan sakit, tanpa nasihat doktor.

Rawatan perubatan

Doktor akan memberi antibiotik dalam bentuk sirap atau tablet untuk membunuh kuman. Untuk jangkitan yang lebih serius, atau jika anak terlalu kecil, rawatan di hospital mungkin diperlukan – antibiotik akan diberikan melalui suntikan atau tiub intravena (urat). Tempoh rawatan bergantung pada keterukan jangkitan dan umur anak. Sentiasa ikut arahan doktor atau ahli farmasi.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk UTI. Ia hanya dipertimbangkan jika kanak-kanak mempunyai masalah struktur pada saluran kencing yang menyebabkan jangkitan berulang atau merosakkan buah pinggang. Doktor akan merujuk kepada pakar urologi pediatrik jika perlu.

Hidup dengan keadaan ini

Selepas UTI, teruskan memastikan anak minum air yang banyak dan jaga kebersihan diri. Perhatikan tanda-tanda jangkitan berulang seperti demam atau sakit ketika kencing. Jika anak mengalami UTI berulang, doktor mungkin mencadangkan pemeriksaan lanjut.

Tip gaya hidup

• Ajar anak membersihkan bahagian sulit dari depan ke belakang selepas buang air besar.
• Elakkan menggunakan sabun wangi atau buih mandian yang boleh merengsa saluran kencing.
• Galakkan anak membuang air kecil sebaik sahaja terasa perlu.
• Tukar lampin atau seluar dalam dengan kerap untuk memastikan kawasan itu sentiasa kering dan bersih.

Diet dan senaman

Berikan anak makanan seimbang yang kaya dengan vitamin untuk menguatkan sistem imun. Tiada makanan khas yang menyembuhkan UTI, tetapi minum air yang banyak membantu membuang kuman dari badan. Kanak-kanak boleh terus bermain dan aktif secara normal, tetapi berehatlah jika mereka letih atau tidak sihat.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menghadapi UTI yang berulang boleh membuat kanak-kanak berasa cemas atau takut, terutamanya jika mereka perlu menjalani ujian atau rawatan di hospital. Ibu bapa juga mungkin berasa tertekan. Bercakap dengan anak dengan cara yang tenang dan positif, serta beritahu mereka yang anda akan beri sokongan. Jangan salahkan anak – jangkitan ini bukan kesalahan mereka.

Pencegahan

Tidak semua UTI boleh dicegah, tetapi risiko boleh dikurangkan. Pastikan anak minum air secukupnya, kerap ke tandas, dan menjaga kebersihan diri dengan baik. Jika anak mempunyai masalah kesihatan yang meningkatkan risiko UTI, doktor akan memberi nasihat khas.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk mencegah UTI.

Program saringan

Tiada ujian saringan rutin untuk kanak-kanak yang sihat. Pemeriksaan hanya dilakukan jika kanak-kanak mempunyai gejala atau jika doktor mengesyaki masalah tertentu.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan boleh merebak ke buah pinggang dan menyebabkan kerosakan buah pinggang
• Jangkitan kuman dalam darah (sepsis) yang boleh mengancam nyawa
• Pembentukan parut pada buah pinggang, yang boleh menyebabkan tekanan darah tinggi atau kegagalan buah pinggang pada masa hadapan
• Jangkitan berulang yang memerlukan rawatan yang lebih intensif

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan awal dan betul, hampir semua kanak-kanak dengan UTI pulih sepenuhnya tanpa masalah jangka panjang. Kerosakan buah pinggang jarang berlaku jika rawatan dimulakan segera. Teruskan sentiasa memantau kesihatan anak dan dapatkan nasihat doktor untuk sebarang kebimbangan.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.