Urat Varikos Semasa Mengandung

Gambaran keseluruhan

Urat varikos ialah urat yang membesar, bengkak, dan kadang-kadang berpintal, biasanya di kaki. Semasa mengandung, tekanan daripada rahim yang semakin membesar dan perubahan hormon membuatkan urat menjadi longgar dan darah sukar mengalir balik ke jantung. Ini menyebabkan urat di kaki kelihatan membonjol dan berwarna kebiruan.

Sangat biasa. Hampir satu daripada tiga wanita hamil mengalami urat varikos, terutamanya pada trimester akhir kehamilan.

Ia lebih kerap berlaku pada wanita yang pernah hamil sebelum ini, yang mempunyai berat badan berlebihan, yang bekerja berdiri lama, atau yang mempunyai sejarah keluarga dengan masalah urat varikos. Usia yang lebih sedikit juga meningkatkan risiko.

Gejala

Gejala biasa

• Urat yang kelihatan membonjol, membesar, dan berwarna biru atau ungu di kaki.
• Rasa berat, letih, atau sakit pada kaki, terutama pada waktu petang.
• Bengkak di kaki dan pergelangan kaki.
• Rasa gatal atau seperti terbakar di sekitar urat.
• Sakit yang bertambah apabila berdiri lama dan berkurang apabila baring atau mengangkat kaki.

Gejala pada kanak-kanak

• Urat varikos semasa mengandung tidak terpakai kepada kanak-kanak. Kanak-kanak yang hamil tidak mungkin; masalah urat yang berbeza perlu penilaian doktor.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Pada wanita yang lebih tua yang hamil, risiko mengalami urat varikos lebih tinggi kerana urat sudah kurang anjal, dan kehamilan menambah tekanan kepada peredaran darah.

Punca

Punca utama

• Tekanan daripada rahim yang semakin membesar pada urat-urat di bahagian pelvis, menyukarkan darah di kaki mengalir balik ke jantung.
• Jumlah darah dalam badan meningkat semasa mengandung, memberi beban tambahan pada urat.
• Perubahan hormon, terutama hormon progesteron, menyebabkan dinding urat menjadi lebih longgar dan kurang anjal.

Faktor risiko

• Mempunyai keluarga dengan urat varikos.
• Kehamilan yang kedua atau seterusnya.
• Berat badan berlebihan sebelum atau semasa mengandung.
• Bekerja yang memerlukan berdiri atau duduk untuk tempoh lama.
• Bersalin pada usia lebih daripada 35 tahun.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Kaki yang bengkak, merah, panas, atau sangat menyakitkan – boleh menjadi tanda bekuan darah.
• Pendarahan yang tidak berhenti daripada urat varikos.
• Kulit di sekitar urat varikos menjadi hitam, berkerak, atau luka terbuka.

Buat temujanji rutin jika:

• Jika rasa sakit, berat, atau bengkak pada kaki mengganggu aktiviti harian, bincangkan dengan doktor atau bidan anda.
• Semasa pemeriksaan kehamilan biasa, maklumkan juga tentang urat varikos supaya dapat dipantau.

Diagnosis

Doktor akan bercakap dengan anda tentang gejala, memeriksa kaki anda, dan bertanya tentang sejarah kesihatan keluarga. Biasanya pemeriksaan fizikal sudah cukup untuk membuat diagnosis.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ultrasound duplex – ujian tanpa sakit yang menggunakan bunyi untuk melihat aliran darah dalam urat dan mengesan sebarang bekuan atau masalah.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda mungkin diminta berdiri semasa pemeriksaan supaya urat kelihatan lebih jelas. Ultrasound mengikut keperluan mengambil masa sekitar 15–30 minit dan tidak membahayakan janin. Tiada suntikan atau prosedur yang menyakitkan.

Rawatan

Semasa mengandung, rawatan biasanya tertumpu kepada melegakan gejala dan mencegah keadaan menjadi lebih teruk. Kebanyakan urat varikos tidak memerlukan rawatan perubatan khusus sehingga selepas bersalin. Sentiasa berbincang dengan doktor sebelum menggunakan sebarang produk atau ubat.

Penjagaan diri di rumah

• Angkat kaki ke atas bantal atau bangku apabila anda duduk atau berbaring, supaya darah lebih mudah mengalir balik.
• Buat senaman ringan seperti berjalan kaki setiap hari untuk melancarkan peredaran darah.
• Elakkan berdiri atau duduk terlalu lama. Ambil rehat sebentar dan bergerak setiap 30–45 minit.
• Tidur mengiring ke kiri semasa hamil untuk mengurangkan tekanan pada urat pelvis.
• Gunakan stoking mampatan (compression stocking) yang disyorkan doktor – bukan stoking biasa – untuk membantu urat mengecut dan mengurangkan bengkak.

Rawatan perubatan

Doktor mungkin mencadangkan stoking mampatan atau ubat sapu yang sesuai untuk kegatalan, tetapi hanya selepas dinilai. Rawatan seperti skleroterapi (suntikan) atau pembedahan biasanya tidak dilakukan semasa mengandung. Jika perlu, ia akan ditangguhkan sehingga selepas bersalin.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan atau prosedur untuk menghilangkan urat varikos biasanya tidak disarankan semasa mengandung. Anda boleh berbincang tentang pilihan rawatan selepas bersalin dengan pakar bedah vaskular atau pakar kulit, sekiranya urat masih bermasalah.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan urat varikos semasa mengandung boleh diuruskan dengan mengubah sedikit rutin harian. Bergerak dengan kerap, elakkan berdiri diam terlalu lama, dan selalu letakkan kaki di atas bangku apabila berehat. Pakai pakaian longgar dan elakkan tali pinggang yang ketat – bukan sahaja membantu peredaran, tetapi juga lebih selesa semasa hamil.

Tip gaya hidup

• Amalkan tidur mengiring ke kiri untuk meredakan tekanan pada urat.
• Elakkan duduk bersila atau menyilang kaki kerana ia menyekat aliran darah.
• Naikkan hujung katil atau letakkan bantal di bawah kaki semasa tidur.
• Elakkan mengangkat barang berat atau meneran secara berlebihan.

Diet dan senaman

Makan makanan tinggi serat seperti buah-buahan, sayur-sayuran, dan bijirin penuh untuk mengelakkan sembelit, kerana meneran semasa membuang air besar boleh menambah tekanan pada urat. Minum air secukupnya. Senaman ringan seperti berjalan, berenang, atau senaman hamil membantu peredaran darah dan mengurangkan bengkak kaki.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Memiliki urat varikos mungkin membuat anda berasa kurang yakin atau risau tentang perubahan badan. Perasaan ini normal. Bercakap dengan pasangan, rakan, atau doktor boleh membantu. Jika anda berasa cemas atau sedih berterusan, dapatkan sokongan daripada kaunselor atau talian kesihatan mental – anda tidak perlu melalui ini seorang diri.

Pencegahan

Urat varikos tidak selalu boleh dicegah, terutamanya jika ia berpunca daripada faktor keturunan. Tetapi anda boleh mengurangkan risiko dan mencegah keadaan bertambah teruk dengan kekal aktif, mengawal kenaikan berat badan, mengangkat kaki apabila perlu, dan memakai stoking mampatan jika doktor menasihatkan.

Vaksin

Tiada vaksin untuk urat varikos. Vaksinasi semasa mengandung mengikut jadual yang disyorkan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia.

Program saringan

Tiada saringan khas untuk urat varikos semasa kehamilan. Doktor anda akan memeriksa kaki semasa pemeriksaan antenatal jika anda menyuarakan sebarang gejala. Jika anda ada sejarah keluarga atau faktor risiko, maklumkan kepada doktor.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Flebitis – keradangan dan pembengkakan urat cetek yang menyakitkan.
• Trombosis vena dalam – bekuan darah dalam urat dalam yang boleh berbahaya.
• Perubahan kulit seperti menjadi gelap, kering, mudah gatal, atau kudis.
• Pendarahan daripada urat varikos yang rosak.

Pandangan jangka panjang

Berita baiknya, kebanyakan urat varikos yang muncul semasa mengandung akan pulih sendiri dalam tempoh beberapa bulan selepas bersalin, kerana tekanan pada urat berkurangan dan hormon kembali normal. Walaupun ia tidak hilang sepenuhnya, terdapat banyak pilihan rawatan yang berkesan selepas kehamilan. Dengan pemantauan yang betul dan gaya hidup sihat, anda boleh mengurangkan risiko komplikasi dan kekal selesa sepanjang kehamilan.

Cari sokongan

Organisasi antarabangsa

• World Health Organization (WHO)

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) · Malaysia

Talian bantuan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.