Menjaga Kesihatan Buah Pinggang: Tip Gaya Hidup untuk Pesakit

Gambaran keseluruhan

Buah pinggang adalah organ kecil berbentuk kacang merah yang menapis bahan buangan dan lebihan air daripada darah untuk membentuk air kencing. Apabila fungsi buah pinggang menurun, pesakit perlu mengamalkan gaya hidup yang menyokong kesihatan buah pinggang bagi memperlahankan kerosakan dan mengekalkan kualiti hidup.

Penyakit buah pinggang kronik adalah perkara yang agak biasa, terutamanya di kalangan warga emas dan mereka yang menghidap diabetes atau darah tinggi. Di Malaysia, bilangan pesakit buah pinggang terus meningkat setiap tahun.

Ia boleh menyerang sesiapa sahaja, tetapi lebih kerap berlaku pada orang dewasa berumur 50 tahun ke atas, pesakit kencing manis, pesakit tekanan darah tinggi, dan mereka yang mempunyai sejarah keluarga penyakit buah pinggang.

Gejala

Gejala biasa

• Bengkak di kaki, buku lali, atau tangan
• Rasa letih yang luar biasa
• Sukar tidur pada waktu malam
• Kencing lebih kerap, terutamanya pada waktu malam
• Urin berbuih atau berdarah
• Gatal-gatal yang berterusan

Gejala pada kanak-kanak

• Sukar membesar atau berat badan tidak bertambah
• Muntah atau hilang selera makan
• Kerap demam tanpa sebab yang jelas
• Bengkak di sekitar mata pada waktu pagi

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Sering keliru atau sukar fokus
• Sukar bernafas ketika beraktiviti ringan
• Kencing tidak lawas atau kerap bangun malam untuk kencing
• Badang terasa lemah dan mudah jatuh

Punca

Punca utama

• Kencing manis yang tidak dikawal dengan baik
• Tekanan darah tinggi
• Keradangan buah pinggang (glomerulonephritis)
• Penyumbatan saluran kencing yang berulang
• Pengambilan ubat tahan sakit dalam dos tinggi dalam jangka masa panjang

Faktor risiko

• Sejarah keluarga dengan penyakit buah pinggang
• Umur lebih tua (lebih 60 tahun)
• Obesiti
• Penyakit autoimun seperti lupus
• Jangkitan buah pinggang yang berulang

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Sukar bernafas
• Sawan
• Tidak kencing langsung sepanjang hari
• Muntah berterusan dan tidak boleh menahan apa-apa makanan atau minuman

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda mengidap diabetes atau darah tinggi, anda patut menjalani ujian buah pinggang sekurang-kurangnya sekali setahun
• Jika anda mengalami bengkak kaki, keletihan yang teruk, atau perubahan dalam kencing selama lebih daripada seminggu
• Jika ada sejarah keluarga dengan kegagalan buah pinggang

Diagnosis

Doktor akan bertanyakan sejarah perubatan, melakukan pemeriksaan fizikal, dan menjalankan ujian darah serta air kencing untuk menilai fungsi buah pinggang.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah untuk memeriksa paras kreatinin dan anggaran kadar penapisan buah pinggang (eGFR)
• Ujian air kencing untuk mengesan protein atau darah
• Ultrasound buah pinggang untuk melihat saiz dan bentuk buah pinggang
• Biopsi buah pinggang jika perlu (sampel tisu kecil)

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda akan dirujuk kepada pakar buah pinggang yang akan membincangkan keputusan ujian dan rawatan. Pemeriksaan ini tidak menyakitkan untuk kebanyakan ujian, dan biopsi dilakukan bius tempatan serta pesakit boleh pulang pada hari yang sama.

Rawatan

Rawatan untuk penyakit buah pinggang bergantung pada peringkat penyakit dan punca asas. Tujuan utama adalah untuk memperlahankan kerosakan buah pinggang, merawat komplikasi, dan mengekalkan fungsi yang ada dengan sebaik mungkin.

Penjagaan diri di rumah

• Kawal tekanan darah dan paras gula dengan kerap memeriksanya di rumah atau klinik
• Ambil ubat mengikut arahan doktor, jangan hentikan tanpa berbincang
• Kurangkan garam dalam makanan
• Kekal aktif dengan senaman ringan sekurang-kurangnya 30 minit sehari
• Minum air secukupnya, tetapi ikut nasihat doktor tentang jumlah air yang sesuai
• Berhenti merokok dan hadkan pengambilan alkohol

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menetapkan ubat untuk mengawal tekanan darah, mengurangkan paras gula, atau menurunkan kolesterol. Sesetengah pesakit memerlukan ubat untuk merawat anemia atau gangguan mineral tulang yang berkaitan dengan penyakit buah pinggang. Doktor juga akan menyesuaikan dos ubat lain yang anda ambil untuk melindungi buah pinggang.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Apabila fungsi buah pinggang menurun ke peringkat akhir, rawatan seperti dialisis (cuci darah) atau pemindahan buah pinggang mungkin diperlukan. Keputusan ini dibuat bersama pasukan perubatan selepas perbincangan yang telus.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan penyakit buah pinggang memerlukan perubahan gaya hidup yang konsisten, tetapi ia tidak bermakna anda perlu berhenti menikmati hidup. Dengan kawalan yang baik, ramai pesakit terus bekerja dan menjalani rutin harian seperti biasa.

Tip gaya hidup

• Amalkan jadual bangun dan tidur yang tetap
• Urus stres dengan teknik relaksasi atau aktiviti yang menyeronokkan
• Jangan mengambil suplemen atau herba tanpa nasihat doktor
• Rancang perjalanan anda supaya tidak terlepas temujanji atau bekalan ubat
• Sokong diri dengan menyertai kumpulan sokongan pesakit buah pinggang

Diet dan senaman

Pakar diet boleh merancang hidangan yang sesuai dengan keperluan anda – biasanya kandungan garam, kalium, dan fosforus diawasi. Aktiviti fizikal seperti berjalan kaki, berbasikal, atau senaman ringan membantu mengekalkan kecergasan dan kawalan gula serta tekanan darah.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Hidap sakit buah pinggang boleh menyebabkan rasa sedih, cemas, atau tertekan. Ia adalah perkara biasa. Bercakaplah dengan ahli keluarga, rakan, atau kaunselor. Ingat bahawa sokongan emosi sama pentingnya dengan rawatan fizikal.

Pencegahan

Tidak semua penyakit buah pinggang boleh dicegah, tetapi anda boleh mengurangkan risiko dengan mengawal diabetes, darah tinggi, dan kolesterol, menjaga berat badan, serta menjalani pemeriksaan kesihatan yang berkala.

Vaksin

Orang dengan penyakit buah pinggang dinasihatkan bincang dengan doktor mengenai vaksin seperti influenza dan hepatitis B kerana sistem imun mereka mungkin lebih lemah.

Program saringan

Ujian saringan berkala (misalnya sekali setahun) disarankan untuk mereka yang berisiko, seperti pesakit diabetes, darah tinggi, dan mereka yang berumur lebih 60 tahun.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Penyakit buah pinggang boleh menjadi lebih teruk dan menuju ke kegagalan buah pinggang yang memerlukan dialisis atau pemindahan buah pinggang
• Peningkatan risiko penyakit jantung dan strok
• Anemia (kekurangan darah) yang menyebabkan keletihan teruk
• Ketidakseimbangan elektrolit yang boleh menyebabkan masalah jantung

Pandangan jangka panjang

Berita baiknya ialah dengan pengesanan awal, pengambilan ubat yang sesuai, dan perubahan gaya hidup, perkembangan penyakit buah pinggang boleh diperlahankan dengan ketara. Ramai pesakit hidup aktif untuk bertahun-tahun selepas diagnosis. Sentiasa bekerjasama dengan pasukan perubatan anda.

Cari sokongan

Organisasi antarabangsa

• International Society of Nephrology ↗

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) ↗ · Malaysia

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.