Mencegah Nefritis: Menjaga Kesihatan Buah Pinggang Anda

Gambaran keseluruhan

Nefritis bermaksud keradangan pada buah pinggang. Buah pinggang adalah organ yang menapis darah, membuang kotoran, dan menghasilkan air kencing. Apabila buah pinggang meradang, ia mungkin sukar untuk berfungsi dengan baik. Keradangan ini boleh berlaku secara mengejut (akutan) atau berpanjangan (kronik) dan memerlukan rawatan perubatan.

Nefritis tidak begitu lazim seperti penyakit kronik lain seperti diabetes, tetapi ia adalah keadaan yang serius. Sesetengah jenis nefritis lebih kerap berlaku di kalangan kanak-kanak dan dewasa muda, manakala jenis lain lebih biasa pada orang dewasa yang lebih tua.

Nefritis boleh menyerang sesiapa sahaja, dari kanak-kanak hingga warga tua. Namun, risiko lebih tinggi bagi mereka yang mempunyai sejarah keluarga penyakit buah pinggang, menghidap penyakit autoimun (cth. lupus), pernah mengalami jangkitan kuman yang teruk, atau mengambil ubat tahan sakit secara berlebihan.

Gejala

Gejala biasa

• Darah dalam air kencing (air kencing kelihatan merah, perang, atau seperti teh pekat)
• Air kencing berbuih (tanda protein berlebihan dalam air kencing)
• Sakit belakang atau di sisi badan, tepat di bawah tulang rusuk
• Bengkak pada kaki, buku lali, atau muka (edema)
• Kerap kencing atau rasa tidak puas selepas membuang air kecil
• Demam
• Tekanan darah tinggi

Gejala pada kanak-kanak

• Selera makan berkurang atau tidak mahu makan
• Rasa letih dan lemah tanpa sebab
• Bengkak di sekeliling mata, terutamanya pada waktu pagi
• Air kencing kurang daripada biasa atau kelihatan keruh
• Sakit perut atau muntah

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Kekeliruan atau perubahan mental secara tiba-tiba
• Keletihan yang melampau
• Pembuangan air kencing yang berkurangan
• Sesak nafas ringan (tanda cecair berlebihan)
• Simptom mungkin tidak spesifik dan mudah terlepas pandang

Punca

Punca utama

• Jangkitan kuman bakteria (contohnya jangkitan strep tekak) yang merebak ke buah pinggang
• Gangguan sistem imun yang menyebabkan badan menyerang tisu buah pinggang sendiri (penyakit autoimun seperti lupus)
• Keradangan pada saluran darah buah pinggang (vaskulitis)
• Ubat-ubatan tertentu atau pendedahan kepada toksin yang merengsa buah pinggang
• Penyakit lain seperti diabetes dan tekanan darah tinggi yang merosakkan saluran darah buah pinggang

Faktor risiko

• Sejarah keluarga dengan penyakit buah pinggang kronik
• Menghidap diabetes atau tekanan darah tinggi
• Jangkitan kulit atau tekak yang tidak dirawat dengan sempurna
• Penggunaan ubat tahan sakit (seperti NSAID) secara berlebihan dan berpanjangan
• Sistem imun yang lemah atau penyakit autoimun

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Anda mendapati darah dalam air kencing atau air kencing menjadi sangat keruh dan berbau busuk
• Anda mengalami bengkak di kaki, pergelangan kaki, atau muka yang tidak hilang
• Anda membuang air kencing jauh lebih sedikit daripada biasa
• Anda demam tinggi yang berterusan serta sakit belakang atau sisi.

Buat temujanji rutin jika:

• Anda berasa letih melampau tanpa sebab yang jelas
• Tekanan darah anda kerap tinggi walaupun tanpa gejala
• Anda mempunyai diabetes atau tekanan darah tinggi dan belum menjalani ujian fungsi buah pinggang
• Anda ingin peka terhadap kesihatan buah pinggang kerana faktor risiko.

Diagnosis

Doktor akan bermula dengan bertanya tentang gejala, sejarah kesihatan, dan melakukan pemeriksaan fizikal. Seterusnya, beberapa ujian akan dijalankan untuk menilai fungsi buah pinggang dan mencari punca keradangan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian air kencing (urin) — untuk mengesan darah, protein, dan sel-sel keradangan
• Ujian darah — untuk memeriksa tahap kreatinin dan urea yang menunjukkan fungsi buah pinggang
• Ultrasound buah pinggang — untuk melihat saiz dan struktur buah pinggang
• Biopsi buah pinggang — mengambil sampel tisu kecil untuk pemeriksaan di bawah mikroskop (jika perlu)
• Ujian imunologi — untuk mengesan antibodi yang berkaitan dengan penyakit autoimun

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Proses diagnosis biasanya tidak menyakitkan, walaupun biopsi memerlukan ubat kebas. Anda mungkin akan dirujuk kepada pakar buah pinggang (pakar nefrologi) jika perlu. Keputusan akan membantu doktor menentukan punca dan rawatan yang paling sesuai.

Rawatan

Rawatan nefritis bergantung kepada punca, jenis, dan tahap kerosakan buah pinggang. Matlamat utama adalah mengurangkan keradangan, mengawal gejala seperti tekanan darah tinggi atau bengkak, dan mencegah kerosakan buah pinggang selanjutnya.

Penjagaan diri di rumah

• Minum air secukupnya mengikut nasihat doktor (jumlah mungkin berbeza bagi setiap pesakit)
• Rehat yang mencukupi dan elakkan aktiviti fizikal yang berlebihan semasa fasa akut
• Pantau tekanan darah di rumah dan catatkan bacaan
• Jangan mengambil sebarang ubat herba atau suplemen tanpa berunding dengan doktor
• Patuh kepada lawatan susulan yang dijadualkan

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menetapkan ubat untuk mengurangkan keradangan, mengawal tekanan darah, membuang cecair berlebihan, atau menekan sistem imun sekiranya nefritis disebabkan oleh penyakit autoimun. Sebarang ubat yang diberikan adalah khusus untuk keadaan anda; dos dan tempoh pengambilan ditentukan oleh doktor anda. Ubat tahan sakit yang dijual bebas harus dielakkan tanpa persetujuan doktor kerana boleh memburukkan lagi masalah buah pinggang.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk nefritis. Walau bagaimanapun, jika penyakit telah menyebabkan kegagalan buah pinggang yang teruk dan akhir, rawatan seperti dialisis atau pemindahan buah pinggang mungkin dibincangkan oleh pasukan perubatan.

Hidup dengan keadaan ini

Hidup dengan nefritis memerlukan pengurusan yang berterusan. Anda perlu mengambil ubat mengikut jadual, menjaga pemakanan, sentiasa memantau gejala, dan menghadiri temu janji doktor dengan kerap. Banyak pesakit dapat menjalani kehidupan yang aktif dan produktif dengan penjagaan yang betul.

Tip gaya hidup

• Berhenti merokok dan hadkan pengambilan alkohol
• Amalkan tidur yang cukup dan kawal tekanan emosi
• Elakkan mengambil ubat tradisional atau suplemen tanpa nasihat doktor
• Pastikan jangkitan kecil seperti selsema atau sakit tekak dirawat dengan segera
• Sokongan keluarga dan rakan-rakan amat penting untuk membantu anda kekal positif

Diet dan senaman

Diet yang disyorkan biasanya rendah garam dan mungkin rendah protein, bergantung kepada peringkat penyakit buah pinggang. Elakkan makanan yang diproses dan tinggi kalium jika doktor menasihatkan. Senaman ringan seperti berjalan kaki, regangan, atau senaman air boleh membantu, tetapi pastikan anda berbincang dengan doktor sebelum memulakan sebarang aktiviti baharu.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menghadapi penyakit kronik seperti nefritis boleh menyebabkan tekanan, kebimbangan, atau kesedihan. Ia adalah perkara biasa. Jangan simpan perasaan itu sendirian — bercakaplah dengan orang yang dipercayai, dapatkan sokongan kaunselor, atau hubungi talian sokongan kesihatan mental jika perlu.

Pencegahan

Tidak semua jenis nefritis dapat dicegah, terutamanya yang berkaitan dengan penyakit autoimun. Namun, banyak kes boleh dicegah dengan menjaga kesihatan buah pinggang secara keseluruhan: merawat jangkitan dengan segera, mengawal diabetes dan tekanan darah, serta mengamalkan gaya hidup sihat.

Vaksin

Mendapatkan vaksinasi seperti vaksin influenza dan pneumokokus dapat membantu mencegah jangkitan yang boleh membawa kepada keradangan buah pinggang. Ikut garis panduan imunisasi yang disyorkan oleh Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) untuk kumpulan umur dan keadaan kesihatan anda.

Program saringan

Jika anda berisiko tinggi (menghidap diabetes, darah tinggi, atau sejarah keluarga penyakit buah pinggang), lakukan pemeriksaan kesihatan berkala termasuk ujian air kencing dan ujian darah. Pemeriksaan awal dapat mengesan tanda-tanda kerosakan buah pinggang sebelum gejala menjadi serius.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kegagalan buah pinggang kronik — buah pinggang hilang keupayaan untuk berfungsi
• Tekanan darah tinggi yang sukar dikawal
• Penyakit jantung dan saluran darah
• Anemia (kekurangan sel darah merah)
• Ketidakseimbangan elektrolit yang boleh mengancam nyawa
• Kerosakan buah pinggang yang kekal dan memerlukan dialisis atau pemindahan buah pinggang

Pandangan jangka panjang

Harapan sentiasa ada. Dengan diagnosis awal, rawatan yang sesuai, dan komitmen untuk menjaga kesihatan, ramai pesakit nefritis dapat mengawal penyakit ini dan menikmati kualiti hidup yang baik. Walaupun sesetengah pesakit memerlukan rawatan jangka panjang, sokongan penuh dari keluarga, rakan, dan pasukan perubatan akan membantu anda menghadapi perjalanan ini.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.