Saringan Jangkitan Saluran Kencing (UTI)

Gambaran keseluruhan

Jangkitan saluran kencing (UTI) adalah jangkitan yang berlaku pada mana-mana bahagian sistem kencing, seperti buah pinggang, pundi kencing, ureter, atau uretra. Saringan UTI bermaksud pemeriksaan untuk mengesan kehadiran jangkitan ini, walaupun anda mungkin tidak mempunyai sebarang gejala.

Ya, UTI adalah salah satu jangkitan yang paling biasa di Malaysia dan di seluruh dunia. Ia menjejaskan berjuta-juta orang setiap tahun.

UTI boleh menyerang sesiapa sahaja, tetapi ia lebih kerap berlaku pada wanita. Ia juga sering berlaku pada kanak-kanak kecil dan warga emas.

Gejala

Gejala biasa

• Rasa sakit atau terbakar semasa membuang air kecil
• Kerap membuang air kecil walaupun sedikit
• Air kencing keruh, berbau busuk, atau mengandungi darah
• Sakit atau tekanan di bahagian bawah abdomen
• Rasa tidak selesa di kawasan pelvis

Gejala pada kanak-kanak

• Demam, kadang-kadang tanpa sebab yang jelas
• Kerengsaan atau menangis berterusan
• Tidak mahu menyusu atau makan
• Muntah atau cirit-birit
• Bau air kencing yang kuat atau perubahan warna

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Kekeliruan atau perubahan tingkah laku secara tiba-tiba
• Demam tanpa punca lain yang jelas
• Lemah, lesu, atau mudah jatuh
• Kehilangan selera makan
• Inkontinens (tidak dapat mengawal kencing) yang baru

Punca

Punca utama

• Bakteria, biasanya bakteria Escherichia coli (E. coli), memasuki saluran kencing melalui uretra dan membiak dalam pundi kencing
• Hubungan seksual boleh membawa bakteria ke saluran kencing
• Kebersihan yang tidak betul, seperti lap dari belakang ke depan, boleh menyebarkan bakteria
• Menggunakan kateter kencing untuk tempoh yang lama

Faktor risiko

• Wanita lebih berisiko kerana uretra yang lebih pendek
• Aktiviti seksual yang kerap
• Menopaus akibat perubahan hormon
• Batu karang atau masalah saluran kencing yang lain
• Kencing manis atau sistem imun yang lemah
• Mengandung, kerana perubahan hormon dan tekanan pada saluran kencing

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda mengalami demam, sakit pinggang, atau muntah bersama-sama gejala UTI
• Jika anda hamil dan mengalami gejala UTI
• Jika anda melihat darah yang jelas dalam air kencing

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda mengalami simptom UTI yang pertama kali
• Jika simptom berterusan atau kembali selepas rawatan
• Jika anda kerap mengalami UTI (lebih daripada 2 kali dalam 6 bulan)

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang gejala anda, sejarah perubatan, dan melakukan pemeriksaan fizikal. Jika disyaki UTI, doktor akan meminta ujian air kencing untuk mengesahkan kehadiran bakteria atau sel darah putih.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian urinalisis: memeriksa sampel air kencing untuk mengesan tanda jangkitan seperti nitrit, leukosit, atau darah
• Ujian kultur air kencing: untuk mengenal pasti jenis bakteria dan menentukan rawatan yang paling sesuai
• Jika UTI berulang, doktor mungkin mencadangkan ujian ultrasound atau imbasan sistem kencing untuk melihat sebarang masalah struktur

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda akan diberi bekas steril dan arahan tentang cara mengambil sampel air kencing. Biasanya anda perlu membuang sedikit air kencing dahulu sebelum mengambil sampel di tengah-tengah. Hasil ujian biasanya siap dalam beberapa hari. Anda akan dinasihatkan untuk minum air kosong sebelum ujian.

Rawatan

UTI biasanya dirawat dengan antibiotik. Antibiotik hanya boleh diberikan oleh doktor selepas pemeriksaan dan ujian. Adalah penting untuk mengambil ubat mengikut arahan doktor dan menghabiskan sepenuhnya walaupun gejala hilang.

Penjagaan diri di rumah

• Minum banyak air kosong untuk membantu membuang bakteria
• Buang air kecil dengan kerap, jangan tahan kencing
• Letakkan tuala suam di bahagian bawah abdomen untuk mengurangkan ketidakselesaan
• Rehat yang cukup, terutamanya jika anda demam

Rawatan perubatan

Doktor akan menetapkan antibiotik yang sesuai dengan jenis bakteria dan keadaan kesihatan anda. Untuk UTI yang lebih teruk, anda mungkin perlu menerima rawatan di hospital melalui suntikan antibiotik. Ubat tahan sakit boleh digunakan untuk mengurangkan gejala, tetapi hanya atas nasihat doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk UTI. Ia hanya dipertimbangkan jika terdapat masalah struktur seperti batu karang atau penyempitan saluran kencing yang menyebabkan UTI berulang. Doktor akan merujuk anda kepada pakar urologi jika perlu.

Hidup dengan keadaan ini

Semasa rawatan UTI, pastikan anda minum air yang mencukupi, rehat, dan pantau gejala. Jika gejala tidak bertambah baik dalam 2 hingga 3 hari, hubungi doktor anda.

Tip gaya hidup

• Minum sekurang-kurangnya 6-8 gelas air sehari, kecuali dinasihatkan sebaliknya
• Buang air kecil selepas melakukan hubungan seks untuk membuang bakteria
• Elakkan penggunaan sabun wangi atau produk kebersihan yang merengsa di kawasan kemaluan
• Pakai pakaian dalam kapas yang longgar

Diet dan senaman

Tiada diet khas untuk UTI, tetapi minum air yang banyak adalah paling penting. Kekal aktif dengan senaman ringan seperti berjalan adalah baik, tetapi rehat jika anda berasa tidak sihat. Kafein dan makanan pedas mungkin merengsakan pundi kencing, jadi kurangkan jika ia menyebabkan ketidakselesaan.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

UTI yang berulang atau menyakitkan boleh menyebabkan tekanan, kebimbangan, dan menjejaskan kualiti hidup. Perasaan ini adalah normal. Jangan malu untuk berbincang dengan doktor tentang kebimbangan anda. Mereka boleh memberi sokongan dan rawatan yang sesuai.

Pencegahan

Tidak semua UTI boleh dicegah, tetapi risiko boleh dikurangkan dengan kebersihan yang baik, minum air yang cukup, dan tabiat membuang air kecil yang sihat.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk mencegah UTI pada masa ini.

Program saringan

Saringan UTI secara rutin tidak diperlukan untuk semua orang. Ia mungkin disarankan kepada wanita hamil, atau sebelum prosedur tertentu yang melibatkan saluran kencing, sebagai langkah pencegahan komplikasi.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan boleh merebak ke buah pinggang, menyebabkan pyelonephritis
• Jika bakteria memasuki aliran darah, ia boleh menyebabkan sepsis yang mengancam nyawa
• Jangkitan buah pinggang yang kerap boleh menyebabkan kerosakan buah pinggang yang kekal

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan yang cepat dan tepat, kebanyakan orang pulih sepenuhnya daripada UTI tanpa sebarang kesan jangka panjang. Walaupun UTI boleh berulang, doktor anda boleh membantu merancang cara mencegahnya. Yang penting adalah mendapatkan nasihat perubatan apabila gejala timbul.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.