Persediaan Menghadapi Nefritis: Soalan Penting untuk Ditanyakan

Gambaran keseluruhan

Nefritis adalah radang pada buah pinggang (ginjal). Radang ini boleh menyebabkan buah pinggang tidak berfungsi dengan baik untuk menapis sisa daripada darah. Terdapat beberapa jenis nefritis, dan yang paling biasa ialah glomerulonefritis, iaitu radang pada unit penapis kecil dalam buah pinggang yang dipanggil glomerulus.

Nefritis tidak begitu kerap berlaku dalam kalangan orang awam, tetapi ia merupakan salah satu penyebab utama penyakit buah pinggang peringkat akhir di Malaysia. Glomerulonefritis adalah jenis nefritis yang paling lazim.

Nefritis boleh menyerang semua peringkat umur, termasuk kanak-kanak dan dewasa. Ia lebih kerap berlaku pada mereka yang mempunyai penyakit autoimun (sistem imun menyerang badan sendiri), jangkitan kuman, atau penyakit seperti lupus dan vaskulitis.

Gejala

Gejala biasa

• Air kencing berbuih atau berwarna merah/colac (darah dalam air kencing)
• Bengkak pada muka, tangan, kaki, atau pergelangan kaki (edema)
• Tekanan darah tinggi
• Kerap buang air kencing pada waktu malam
• Rasa letih dan lemah
• Sakit belakang atau pinggang

Gejala pada kanak-kanak

• Bengkak di sekitar mata pada waktu pagi
• Air kencing berwarna gelap atau berbuih
• Demam atau rasa tidak sihat
• Kurang selera makan dan muntah-muntah
• Sawan atau kejang (dalam kes yang teruk)

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Gejala mungkin tidak jelas – hanya rasa letih atau kurang tenaga
• Sukar tidur pada waktu malam akibat kerap buang air kecil
• Bengkak kaki yang berterusan
• Kekeliruan atau sukar fokus jika tekanan darah sangat tinggi

Punca

Punca utama

• Jangkitan kuman (contohnya jangkitan tekak streptokokus atau jangkitan kulit) – boleh menyebabkan nefritis selepas 1-3 minggu
• Penyakit autoimun seperti lupus (di mana sistem imun menyerang organ sendiri)
• Vaskulitis (radang saluran darah)
• Penyakit radang lain seperti hepatitis B atau C, HIV, atau endokarditis (jangkitan injap jantung)
• Penggunaan ubat tertentu tanpa kawalan (seperti ubat tahan sakit NSAID dalam dos tinggi atau lama)

Faktor risiko

• Mempunyai penyakit autoimun (lupus, IgA nefropati)
• Sejarah keluarga dengan penyakit buah pinggang
• Jangkitan kuman yang kerap atau tidak dirawat
• Tekanan darah tinggi yang tidak terkawal
• Kencing manis yang tidak terkawal

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda melihat air kencing berdarah atau berbuih secara tiba-tiba
• Jika muka atau kaki membengkak dengan cepat
• Jika anda mengalami demam tinggi bersama sakit belakang

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda kerap buang air kecil pada waktu malam tanpa sebab jelas
• Jika tekanan darah anda meningkat (melebihi 130/80 mmHg) secara berterusan
• Jika anda letih tanpa sebab yang jelas dan air kencing berubah

Diagnosis

Doktor akan mendiagnosis nefritis melalui gabungan pemeriksaan fizikal, ujian air kencing, ujian darah, dan kadangkala imbasan atau biopsi buah pinggang.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian air kencing (urinalisis) – untuk mengesan darah, protein, atau sel radang dalam air kencing
• Ujian darah – untuk memeriksa fungsi buah pinggang (kreatinin, urea) dan penanda radang
• Ultrasound buah pinggang – untuk melihat saiz dan bentuk buah pinggang
• Biopsi buah pinggang – mengambil sampel kecil tisu buah pinggang dengan jarum untuk diperiksa di makmal (biasanya dilakukan jika punca tidak jelas)

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Proses diagnosis biasanya mengambil beberapa hari hingga minggu. Biopsi dilakukan dengan bius tempatan dan anda boleh pulang pada hari yang sama. Anda mungkin perlu berjumpa pakar buah pinggang (nefrologi) untuk rawatan lanjut.

Rawatan

Rawatan nefritis bergantung kepada punca, jenis, dan keterukan. Matlamat rawatan adalah untuk mengawal radang, melindungi buah pinggang, dan mencegah kegagalan buah pinggang. Doktor akan menetapkan rawatan yang sesuai – jangan ubah atau hentikan tanpa nasihat.

Penjagaan diri di rumah

• Pantau tekanan darah di rumah dan catat bacaan
• Hadkan pengambilan garam (kurang daripada 5g sehari) – jangan tambah garam semasa memasak
• Minum air secukupnya mengikut saranan doktor (jika buah pinggang masih baik)
• Berhenti merokok dan hadkan alkohol
• Rehat yang cukup jika demam atau bengkak

Rawatan perubatan

Rawatan perubatan mungkin termasuk ubat untuk menurunkan tekanan darah (contohnya perencat ACE atau ARB – doktor akan terangkan), ubat untuk mengawal sistem imun (kortikosteroid atau imunosupresan) dalam kes autoimun, dan ubat diuretik (untuk mengurangkan bengkak). Dalam kes yang teruk, pesakit mungkin memerlukan dialisis (cuci darah) sementara atau buat selama-lamanya jika buah pinggang gagal berfungsi.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan untuk nefritis itu sendiri. Walau bagaimanapun, jika kerosakan buah pinggang sangat teruk dan rawatan lain gagal, pemindahan buah pinggang (transplantasi) mungkin menjadi pilihan. Ini hanya dipertimbangkan selepas perbincangan teliti dengan pasukan perubatan.

Hidup dengan keadaan ini

Hidap nefritis memerlukan anda lebih prihatin terhadap kesihatan buah pinggang. Ikut pelan rawatan yang diberikan, hadiri semua janji temu doktor, dan belajar untuk mengenali tanda-tanda awal masalah.

Tip gaya hidup

• Kawal tekanan darah dengan kerap memeriksa bacaan dan ambil ubat mengikut jadual
• Kurangkan garam – elakkan makanan proses, makanan segera, dan kicap/kuah pekat
• Jangan ambil ubat tahan sakit seperti ibuprofen atau naproxen tanpa nasihat doktor kerana ia boleh memburukkan lagi kerosakan buah pinggang
• Kekalkan berat badan yang sihat dan aktif secara sederhana (berjalan, berbasikal) – berbincang dengan doktor tentang aktiviti yang sesuai

Diet dan senaman

Pemakanan untuk nefritis biasanya rendah garam, sederhana protein (ikut tahap fungsi buah pinggang), dan kaya dengan buah-buahan serta sayur-sayuran. Elakkan makanan tinggi kalium (pisang, oren, kentang) jika doktor kata perlu. Senaman ringan seperti berjalan 30 minit sehari boleh membantu mengawal tekanan darah dan mengurangkan radang. Sentiasa rujuk pakar diet jika perlu.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menghadapi penyakit buah pinggang boleh menimbulkan kebimbangan, tekanan, atau kemurungan. Anda mungkin bimbang tentang rawatan atau kos. Ini normal. Bercakaplah dengan keluarga, rakan, atau dapatkan kaunseling. Jika anda berasa sangat tertekan atau putus asa, hubungi talian sokongan kesihatan mental atau berjumpa doktor.

Pencegahan

Tidak semua jenis nefritis boleh dicegah, tetapi risiko dapat dikurangkan dengan mengawal penyakit asas seperti tekanan darah tinggi dan kencing manis. Juga, jangan sewenang-wenangnya mengambil ubat tahan sakit tanpa nasihat doktor. Rawat jangkitan kuman dengan segera dan lengkapkan kursus antibiotik yang ditetapkan.

Vaksin

Vaksinasi seperti vaksin influenza dan pneumokokus disarankan untuk pesakit nefritis kerana mereka lebih mudah mendapat jangkitan. Bincangkan dengan doktor anda tentang jadual vaksin yang sesuai.

Program saringan

Jika anda berisiko tinggi (mempunyai lupus, kencing manis, atau sejarah keluarga penyakit buah pinggang), doktor mungkin menyarankan ujian air kencing dan darah secara berkala – misalnya setiap tahun. Ini dapat mengesan nefritis pada peringkat awal.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kerosakan buah pinggang yang kekal (penyakit buah pinggang kronik)
• Tekanan darah tinggi yang sukar dikawal
• Ketidakseimbangan elektrolit (contohnya kalium tinggi) yang boleh menyebabkan masalah jantung
• Kegagalan buah pinggang sepenuhnya (peringkat akhir) yang memerlukan dialisis atau pemindahan

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan yang betul dan perubahan gaya hidup, ramai pesakit nefritis dapat menjalani kehidupan yang aktif dan bermakna. Semakin awal nefritis dikesan dan dirawat, semakin baik peluang untuk mengekalkan fungsi buah pinggang. Walaupun sesetengah pesakit akhirnya memerlukan dialisis, terdapat pelbagai pilihan rawatan moden yang boleh membantu anda terus hidup dengan kualiti yang baik. Jangan putus asa – dapatkan nasihat doktor dan sokongan yang diperlukan.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.