Keletihan Kanser yang Memburuk Ketika Berbaring

Gambaran keseluruhan

Keletihan kanser adalah rasa penat yang amat sangat, berbeza daripada mengantuk biasa. Ia tidak hilang dengan rehat. Sesetengah pesakit mendapati keletihan ini menjadi lebih teruk apabila mereka berbaring, yang menyebabkan mereka sukar untuk berehat atau tidur. Ini boleh menjadi tanda bahawa badan perlu dinilai oleh doktor.

Ya, keletihan kanser dianggap sebagai salah satu kesan sampingan yang paling kerap berlaku semasa rawatan dan selepas rawatan kanser.

Ia boleh menyerang pesakit kanser dari semua peringkat usia, termasuk mereka yang telah selesai rawatan. Walau bagaimanapun, ia lebih kerap berlaku dalam kalangan pesakit yang menjalani rawatan aktif, menghidap kanser lanjut, atau mempunyai penyakit jantung dan paru-paru.

Gejala

Gejala biasa

• Rasa letih yang melampau walaupun selepas tidur atau rehat panjang.
• Keletihan yang memperburuk apabila baring, seperti tidak selesa untuk duduk atau baring.
• Kekurangan tenaga untuk melakukan kerja harian, seperti mandi atau memasak.
• Sakit kepala ringan atau rasa berat di kaki dan lengan.
• Sukar untuk bernafas apabila baring, yang menyebabkan rasa cemas dan letih.
• Sukar untuk menumpukan perhatian atau mudah lupa.

Gejala pada kanak-kanak

• Mudah merengek, menangis, atau kelihatan lesu.
• Tidak mahu bermain atau bersosial seperti biasa.
• Mengantuk lebih kerap daripada biasa, tetapi mungkin menangis apabila diajak baring.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Keletihan yang lebih teruk dan berpanjangan, terutama apabila berbaring.
• Peningkatan risiko jatuh akibat lemah otot dan kurang keseimbangan.
• Masalah kesihatan lain seperti penyakit jantung atau paru-paru yang sedia ada boleh memburukkan lagi keletihan.

Punca

Punca utama

• Kesan kanser itu sendiri: sel kanser boleh mengganggu fungsi normal badan dan menyebabkan keletihan.
• Kesan rawatan seperti kemoterapi, terapi sinaran, dan pembedahan.
• Anemia (kekurangan sel darah merah) yang membawa oksigen ke seluruh badan.
• Masalah pernafasan apabila berbaring, seperti cecair dalam paru-paru atau kelemahan otot pernafasan.
• Gangguan tidur seperti sleep apnea (henti nafas seketika semasa tidur).

Faktor risiko

• Mempunyai kanser yang merebak ke paru-paru atau sekitar jantung.
• Menjalani rawatan kanser yang aktif.
• Berumur lebih 65 tahun.
• Mempunyai masalah jantung atau paru-paru yang sedia ada.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Segera hubungi doktor atau pergi ke klinik jika anda sukar bernafas apabila baring, atau keletihan anda menjadi semakin teruk sehingga mengganggu aktiviti harian.
• Jika anda mengalami peningkatan kesakitan yang tidak dapat dikawal.

Buat temujanji rutin jika:

• Bincangkan keletihan anda dalam setiap lawatan susulan onkologi.
• Beritahu doktor jika keletihan berterusan lebih daripada beberapa minggu selepas rawatan.

Diagnosis

Doktor akan bertanya tentang corak keletihan anda, sejarah perubatan, dan rawatan kanser yang telah dijalani. Mereka juga akan menjalankan pemeriksaan fizikal dan mungkin memeriksa darah serta paru-paru anda.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah untuk memeriksa anemia (kekurangan sel darah merah), fungsi buah pinggang, dan hati.
• Ujian fungsi paru-paru untuk melihat sejauh mana paru-paru berfungsi.
• Imbasan X-ray dada atau CT untuk melihat kehadiran cecair atau tumor yang menekan paru-paru atau jantung.
• Ujian tidur (polysomnography) jika disyaki gangguan tidur seperti sleep apnea.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Pemeriksaan biasanya tidak menyakitkan. Doktor akan membincangkan penemuan dengan anda dan mencadangkan langkah seterusnya. Anda mungkin dirujuk kepada pakar pemulihan kanser atau pakar perubatan paliatif untuk membantu pengurusan keletihan.

Rawatan

Rawatan keletihan kanser bergantung kepada punca yang dikenal pasti. Tujuannya adalah untuk melegakan simptom, memperbaiki kualiti hidup, dan membantu anda menjalani rutin harian dengan lebih selesa. Rawatan tidak bertujuan untuk menyembuhkan keletihan secara mendadak, tetapi untuk menguruskannya secara berperingkat.

Penjagaan diri di rumah

• Amalkan posisi baring yang selesa, contohnya baring dengan kepala sedikit tinggi menggunakan bantal untuk memudahkan pernafasan.
• Elakkan berbaring berterusan sepanjang hari; bangun dan berjalan seketika jika mampu.
• Jadualkan rehat yang pendek dan kerap, bukan tidur panjang di siang hari.
• Pastikan bilik tidur sentiasa sejuk, gelap, dan tenang untuk tidur malam yang berkualiti.

Rawatan perubatan

Doktor mungkin menetapkan rawatan untuk punca asas seperti anemia (kekurangan sel darah merah), terapi oksigen untuk masalah pernafasan, atau prosedur untuk mengalirkan cecair berlebihan dari ruang di sekitar paru-paru. Terapi senaman atau program pemulihan khas juga boleh membantu mengurangkan keletihan.

Hidup dengan keadaan ini

Kekalkan rutin harian yang fleksibel. Jangan bandingkan tenaga anda dengan orang lain. Terima bahawa ada hari yang lebih sukar daripada hari lain, dan rehat bukan bermakna kalah.

Tip gaya hidup

• Amalkan senaman ringan seperti berjalan perlahan atau regangan mengikut nasihat doktor.
• Elakkan kafein dan makanan berat sebelum tidur.
• Hisap tembakau dan alkohol boleh memburukkan keletihan; berbincang dengan doktor untuk berhenti.

Diet dan senaman

Pastikan anda minum air yang cukup dan makan makanan yang pelbagai daripada sayur-sayuran, buah-buahan, bijirin, dan protein. Bersenam secara perlahan-lahan, seperti berjalan selama 5–10 minit, boleh membantu meningkatkan tenaga. Rujuk doktor sebelum memulakan sebarang program senaman.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Keletihan yang berterusan boleh menyebabkan rasa kecewa, cemas, atau kemurungan. Ia sangat normal untuk berasa sedih. Bercakap dengan ahli keluarga, rakan, atau kaunselor boleh membantu. Jika anda mempunyai fikiran untuk mencederakan diri, hubungi talian krisis kesihatan mental dengan segera.

Pencegahan

Tidak semua keletihan kanser boleh dicegah, tetapi ia boleh dikurangkan dengan menguruskan punca dengan lebih awal. Kekal aktif pada tahap yang selamat, makan makanan berkhasiat, dan memastikan tidur yang baik boleh membantu.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Keletihan yang berterusan boleh menyebabkan kemurungan dan menarik diri daripada aktiviti sosial.
• Kelemahan otot dan peningkatan risiko jatuh.
• Kualiti tidur yang semakin buruk, menyebabkan keletihan bertambah teruk.

Pandangan jangka panjang

Dengan penilaian dan sokongan yang betul, ramai pesakit dapat mengurangkan keletihan mereka dan kembali menjalani kehidupan yang bermakna. Keletihan kanser boleh diuruskan dengan kerjasama pasukan perubatan, keluarga, dan rakan-rakan.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.