Kesan Sampingan Kemoterapi Secara Tiba-tiba

Gambaran keseluruhan

Kemoterapi adalah rawatan kanser yang menggunakan ubat kuat untuk membunuh sel-sel kanser. Kesan sampingan adalah tindak balas badan terhadap ubat ini. Ada kalanya kesan sampingan muncul secara tiba-tiba, seperti demam, muntah, atau pendarahan. Ia perlu dikenali dan dirawat dengan cepat untuk mengelakkan masalah yang lebih serius.

Ya, agak biasa. Kebanyakan pesakit yang menjalani kemoterapi akan mengalami sekurang-kurangnya satu kesan sampingan. Kesan yang muncul secara tiba-tiba seperti loya atau demam juga sering berlaku, tetapi ia perlu dipantau kerana sesetengahnya memerlukan rawatan segera.

Ia boleh menjejaskan sesiapa yang menjalani kemoterapi, terutama mereka yang menerima ubat yang kuat atau gabungan beberapa ubat. Pesakit yang lebih tua, kanak-kanak, atau mereka yang mempunyai masalah kesihatan lain mungkin lebih berisiko untuk mengalami kesan sampingan yang serius.

Gejala

Gejala biasa

• Loya dan muntah secara tiba-tiba
• Demam
• Cirit-birit
• Pening atau rasa seperti mahu pengsan
• Keletihan yang melampau
• Luka atau ulser di mulut
• Pendarahan atau lebam tanpa sebab

Gejala pada kanak-kanak

• Bayi dan kanak-kanak mungkin kelihatan letih, merengek, atau tidak mahu makan
• Muntah, cirit-birit, atau demam
• Mereka lebih cepat mengalami dehidrasi, jadi perhatikan tanda seperti kurang kencing

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Warga emas mungkin berasa keliru, pening, atau terjatuh
• Mereka mungkin tidak menunjukkan tanda jangkitan yang jelas, seperti demam, tetapi boleh menjadi lemah atau kurang selera makan
• Perubahan tingkah laku atau kelesuan yang teruk perlu diberi perhatian

Punca

Punca utama

• Kemoterapi merosakkan sel-sel sihat yang cepat membesar, seperti sel rambut, lapisan mulut, dan sel darah
• Sistem imun menjadi lemah, menyebabkan jangkitan mudah berlaku
• Pengumpulan bahan ubat dalam badan atau kerosakan organ seperti hati dan buah pinggang

Faktor risiko

• Jenis dan dos ubat kemoterapi yang digunakan
• Rawatan gabungan dengan terapi radiasi atau pembedahan
• Umur yang lebih tua atau sangat muda
• Mempunyai penyakit lain seperti kencing manis atau penyakit jantung
• Pernah mengalami kesan sampingan yang teruk dalam rawatan sebelum ini

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Demam atau sebarang tanda jangkitan
• Pendarahan yang tidak biasa
• Sakit yang teruk atau tidak hilang
• Muntah atau cirit-birit yang menyebabkan dehidrasi
• Gejala baru yang mengganggu pernafasan atau kesedaran

Buat temujanji rutin jika:

• Beritahu pasukan perubatan anda tentang sebarang kesan sampingan sebelum sesi kemoterapi seterusnya
• Jika gejala tidak pulih selepas ubat atau penjagaan di rumah
• Jika anda tidak dapat makan atau minum seperti biasa selama lebih daripada 24 jam
• Untuk pemeriksaan darah mengikut jadual yang ditetapkan

Diagnosis

Doktor akan menyoal tentang gejala, melakukan pemeriksaan fizikal, dan mungkin memerintahkan ujian darah untuk memeriksa kiraan sel darah, fungsi hati dan buah pinggang, serta tanda-tanda jangkitan.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian darah lengkap (kiraan sel darah putih, sel darah merah, platelet)
• Ujian fungsi hati dan buah pinggang
• Ujian air kencing
• Kultur darah atau air kencing (untuk mencari kuman)
• X-ray atau imbasan jika perlu

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda mungkin perlu berjumpa doktor atau pergi ke klinik untuk ujian. Beritahu doktor atau jururawat mengenai semua ubat dan suplemen yang anda ambil. Keputusan ujian akan membantu doktor menentukan punca gejala dan menyesuaikan rawatan anda.

Rawatan

Rawatan untuk kesan sampingan tiba-tiba bertujuan untuk melegakan gejala dan mencegah komplikasi. Doktor mungkin menyesuaikan dos atau menjadualkan semula kemoterapi anda. Ubat untuk mengurangkan loya, cirit-birit, atau sakit akan diberikan jika perlu — tetapi jangan mengambil apa-apa ubat tanpa nasihat doktor.

Penjagaan diri di rumah

• Rehat secukupnya dan jangan memaksa diri
• Minum banyak air atau cecair seperti sup untuk mengelakkan dehidrasi
• Makan makanan kecil dan ringan seperti biskut, pisang, atau bubur
• Amalkan kebersihan mulut yang baik untuk mengurangkan luka mulut
• Elakkan bersentuhan dengan orang yang sakit untuk mengurangkan risiko jangkitan
• Basuh tangan dengan kerap

Rawatan perubatan

Doktor anda boleh memberi ubat untuk mengawal loya dan muntah, ubat untuk menghentikan cirit-birit, atau cecair melalui intravena (titisan) jika anda kekurangan air. Jika jangkitan dikesan, rawatan dengan ubat anti-jangkitan mungkin diperlukan. Doktor juga boleh memberi suntikan untuk merangsang penghasilan sel darah jika kiraan sel darah rendah. Semua rawatan ini akan diberikan di bawah pengawasan pasukan perubatan.

Hidup dengan keadaan ini

Jalani kehidupan seperti biasa, tetapi dengarkan isyarat badan anda. Rancang aktiviti mengikut tahap tenaga anda. Pastikan anda tahu cara menghubungi pasukan perubatan anda sekiranya berlaku sebarang masalah.

Tip gaya hidup

• Jangan merokok atau minum alkohol semasa rawatan
• Elakkan orang ramai atau kanak-kanak yang sakit untuk mengurangkan risiko jangkitan
• Minta bantuan daripada ahli keluarga untuk tugasan harian jika anda letih
• Amalkan kebersihan diri yang baik

Diet dan senaman

Makan makanan seimbang dengan protein yang cukup untuk membantu badan pulih. Jika anda ada luka di mulut, pilih makanan lembut dan sejuk. Bersenam secara sederhana seperti berjalan atau senaman ringan boleh membantu, tetapi rehat jika anda letih. Sentiasa berbincang dengan pasukan perubatan anda sebelum memulakan sebarang senaman.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menghadapi kesan sampingan yang tiba-tiba boleh menyebabkan rasa cemas, takut, atau sedih. Ini adalah perkara biasa. Bercakap dengan keluarga, rakan, atau penasihat kesihatan mental boleh membantu. Anda juga boleh berhubung dengan kumpulan sokongan kanser untuk berkongsi pengalaman.

Pencegahan

Kesan sampingan kemoterapi tidak boleh dielakkan sepenuhnya, tetapi ia boleh dikurangkan dengan pemantauan yang rapat, pematuhan kepada jadual temu janji, dan rawatan awal sebarang gejala. Beritahu doktor anda tentang sebarang perubahan, walaupun ia kecil.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan yang serius atau sepsis (jangkitan dalam darah yang mengancam nyawa)
• Dehidrasi teruk yang membawa kepada kegagalan buah pinggang
• Pendarahan yang banyak yang memerlukan pemindahan darah
• Kelemahan badan yang teruk dan perlu dimasukkan ke hospital
• Kerosakan organ seperti hati atau buah pinggang

Pandangan jangka panjang

Walaupun kesan sampingan tiba-tiba boleh menjadi menakutkan, kebanyakan pesakit dapat pulih dengan rawatan yang cepat dan betul. Pasukan perubatan anda akan berusaha untuk mengawal gejala dan memastikan anda selesa. Ramai pesakit dapat meneruskan rawatan dengan jayanya setelah kesan sampingan diurus dengan baik.

Cari sokongan

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.