Keradangan Buah Pinggang Secara Tiba-tiba (Nefritis Akut)

Gambaran keseluruhan

Nefritis akut adalah keradangan pada buah pinggang yang berlaku secara tiba-tiba. Buah pinggang adalah organ yang menapis darah dan membuang kotoran melalui air kencing. Keradangan ini boleh menyebabkan buah pinggang tidak berfungsi dengan baik, menyebabkan bengkak, darah dalam air kencing, dan tekanan darah tinggi. Keadaan ini sering berlaku selepas jangkitan, seperti jangkitan tekak atau kulit.

Nefritis akut tidak begitu lazim, tetapi ia boleh berlaku pada kanak-kanak dan dewasa. Ia lebih kerap berlaku selepas jangkitan kuman streptokokus (kuman yang menyebabkan sakit tekak atau jangkitan kulit).

Ia boleh menyerang sesiapa sahaja, tetapi lebih kerap berlaku pada kanak-kanak berumur 2 hingga 12 tahun dan dewasa muda. Orang yang mempunyai sistem imun yang lemah atau pernah mengalami jangkitan baru-baru ini juga berisiko lebih tinggi.

Gejala

Gejala biasa

• Air kencing berwarna gelap, merah, atau seperti teh pekat (darah dalam air kencing).
• Bengkak pada muka, terutamanya di sekeliling mata pada waktu pagi.
• Bengkak pada kaki, buku lali, dan tangan pada siang hari.
• Air kencing berbuih (tanda protein dalam air kencing).
• Tekanan darah tinggi (boleh menyebabkan sakit kepala atau pening).
• Kurang kencing dari biasa.

Gejala pada kanak-kanak

• Kanak-kanak mungkin kelihatan letih dan kurang bertenaga.
• Mereka mungkin mengadu sakit kepala atau sakit perut.
• Bengkak muka lebih ketara, terutama selepas bangun tidur.
• Air kencing mungkin berkurangan secara ketara.

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Orang dewasa yang lebih tua mungkin mengalami kekeliruan atau mengantuk akibat tekanan darah tinggi yang teruk.
• Sesak nafas kerana cecair berlebihan dalam paru-paru.
• Bengkak yang lebih teruk dan sukar dikawal.

Punca

Punca utama

• Jangkitan kuman streptokokus pada tekak (sakit tekak bernanah) atau kulit (kudis atau erysipelas) yang mencetuskan tindak balas imun.
• Jangkitan virus atau bakteria lain, seperti virus hepatitis B, HIV, atau endokarditis (jangkitan pada lapisan jantung).
• Penyakit autoimun, di mana sistem imun menyerang buah pinggang sendiri, seperti lupus nefritis.

Faktor risiko

• Baru-baru ini mengalami jangkitan tekak atau kulit (terutamanya dalam tempoh 1-4 minggu).
• Mempunyai sejarah keluarga penyakit buah pinggang.
• Menghidap penyakit autoimun seperti lupus atau vaskulitis (keradangan salur darah).
• Mengalami demam reumatik (komplikasi jangkitan strep) pada masa lalu.

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Lihat doktor segera jika anda mendapati air kencing berdarah atau bengkak yang ketara.
• Dapatkan rawatan kecemasan jika anda sukar bernafas atau mengalami sawan.
• Jika tekanan darah anda sangat tinggi dan tidak turun.

Buat temujanji rutin jika:

• Buat temu janji dengan doktor jika anda perasan air kencing berbuih, bengkak ringan, atau tekanan darah meningkat.
• Jika anda mempunyai simptom lain seperti keletihan melampau atau sakit kepala.

Diagnosis

Doktor akan menilai sejarah kesihatan anda, gejala, dan melakukan pemeriksaan fizikal. Doktor akan memberi tumpuan kepada tekanan darah, bengkak, dan bunyi jantung serta paru-paru.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian air kencing (urin) – untuk mengesan darah, protein, dan sel radang.
• Ujian darah – untuk memeriksa fungsi buah pinggang (kreatinin, urea), antibodi strep (ASO), dan tahap protein.
• Ultrasound buah pinggang – untuk melihat saiz dan bentuk buah pinggang.
• Biopsi buah pinggang (jarang) – mengambil sampel kecil tisu untuk menentukan punca sebenar jika diagnosis tidak jelas.

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Kebanyakan ujian adalah ringkas dan tidak menyakitkan. Untuk ujian air kencing, anda hanya perlu memberikan sampel. Ultrasound menggunakan gel pada perut dan alat seperti mikrofon. Biopsi dilakukan di bawah bius tempatan, tetapi jarang diperlukan.

Rawatan

Rawatan utama adalah mengawal gejala dan memberi masa untuk buah pinggang pulih. Kebanyakan pesakit pulih sepenuhnya dalam beberapa minggu hingga bulan. Tumpuan rawatan adalah pada mengurangkan bengkak, mengawal tekanan darah, dan merawat jangkitan asas jika ada.

Penjagaan diri di rumah

• Rehat yang secukupnya, terutamanya jika anda berasa letih.
• Hadkan pengambilan garam (makanan masin, kerepek, sos) untuk mengurangkan bengkak.
• Pantau berat badan setiap hari – kenaikan berat badan mendadak mungkin tanda penahanan cecair.
• Minum air mengikut saranan doktor (jangan berlebihan).
• Jangan ambil ubat tahan sakit seperti ibuprofen atau aspirin tanpa nasihat doktor kerana ia boleh memburukkan buah pinggang.

Rawatan perubatan

Doktor mungkin memberi ubat untuk menurunkan tekanan darah, seperti perencat ACE atau penyekat reseptor angiotensin (ARB). Jika terdapat jangkitan bakteria, doktor akan memberi antibiotik yang sesuai. Dalam kes yang teruk, steroid atau ubat imunosupresan (yang menekan tindak balas imun) boleh digunakan untuk mengurangkan keradangan. Semua ubat ini hanya boleh digunakan di bawah pengawasan doktor.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan. Walau bagaimanapun, jika nefritis akut menyebabkan kegagalan buah pinggang yang teruk, pesakit mungkin memerlukan dialisis (cuci darah) sementara untuk membantu buah pinggang pulih.

Hidup dengan keadaan ini

Semasa pemulihan, anda perlu memantau tekanan darah dan simptom seperti bengkak. Kebanyakan orang boleh kembali ke aktiviti harian dalam masa beberapa minggu. Elakkan aktiviti lasak sehingga tekanan darah kembali normal.

Tip gaya hidup

• Kurangkan garam dalam makanan – pilih makanan segar, elak makanan diproses.
• Amalkan pemakanan sihat dengan banyak sayur-sayuran dan buah-buahan (ikut nasihat doktor tentang jumlah protein).
• Berhenti merokok dan hadkan alkohol kerana ia membebankan buah pinggang.
• Kawal tekanan darah dengan kerap memantau di rumah jika disarankan.

Diet dan senaman

Diet rendah garam adalah penting. Jika doktor menasihati, kurangkan juga pengambilan protein (daging, telur, kacang) dan kalium (pisang, oren, kentang). Senaman ringan seperti berjalan kaki dibenarkan, tetapi elakkan keletihan melampau. Rujuk doktor sebelum memulakan program senaman baru.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Menghadapi penyakit buah pinggang boleh menimbulkan kebimbangan dan tekanan. Ini adalah normal. Bercakap dengan keluarga atau rakan tentang perasaan anda dapat membantu. Jangan ragu untuk mendapatkan sokongan daripada kaunselor atau kumpulan sokongan jika perlu.

Pencegahan

Tidak semua kes nefritis akut dapat dicegah, tetapi risiko dapat dikurangkan dengan merawat jangkitan kuman streptokokus dengan segera dan tuntas. Amalkan kebersihan diri yang baik untuk mengelakkan jangkitan.

Vaksin

Tiada vaksin khusus untuk nefritis akut. Walau bagaimanapun, vaksinasi seperti vaksin influenza dan pneumonia disarankan untuk mengurangkan risiko jangkitan yang boleh mencetuskan keradangan.

Program saringan

Tiada saringan rutin untuk orang umum. Jika anda pernah mengalami jangkitan strep atau mempunyai penyakit autoimun, doktor mungkin menyarankan pemeriksaan air kencing secara berkala.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Kegagalan buah pinggang akut – buah pinggang berhenti berfungsi, memerlukan dialisis.
• Tekanan darah tinggi yang tidak terkawal boleh merosakkan salur darah dan organ lain.
• Pengekalan cecair yang teruk boleh menyebabkan kegagalan jantung kongestif (cecair terkumpul di paru-paru).
• Keradangan yang berpanjangan boleh menyebabkan penyakit buah pinggang kronik.

Pandangan jangka panjang

Kebanyakan orang dengan nefritis akut pulih sepenuhnya dengan rawatan yang sesuai. Kanak-kanak mempunyai kadar pemulihan yang sangat baik. Walau bagaimanapun, sesetengah pesakit mungkin mengalami kerosakan buah pinggang kekal yang memerlukan pemantauan jangka panjang. Dengan penjagaan doktor dan perubahan gaya hidup yang sihat, kebanyakan pesakit dapat menjalani kehidupan yang normal dan aktif.

Cari sokongan

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) ↗ · Malaysia
• Hospital kerajaan / Klinik Kesihatan terdekat ↗ · Malaysia

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.