Jangkitan Saluran Kencing (UTI) yang Kerap Berulang

Gambaran keseluruhan

Jangkitan Saluran Kencing (UTI) yang kerap berulang adalah keadaan di mana seseorang mendapat jangkitan kuman pada saluran kencing lebih daripada dua kali dalam tempoh enam bulan, atau lebih daripada tiga kali dalam setahun. Ini boleh menjadi sangat mengganggu, tetapi ada cara untuk mengurangkan kekerapan dan merawatnya.

Ya, ini adalah masalah yang biasa, terutamanya dalam kalangan wanita dewasa. Kira-kira 1 daripada 5 wanita akan mengalami UTI berulang dalam hidup mereka.

Wanita lebih kerap terkena berbanding lelaki, tetapi lelaki, kanak-kanak, dan warga emas juga boleh mengalaminya, terutamanya jika mereka mempunyai masalah kesihatan lain seperti diabetes atau batu karang.

Gejala

Gejala biasa

• Rasa sakit atau pedih semasa membuang air kecil
• Kerap rasa nak buang air kecil, walaupun sedikit
• Air kencing keruh, berbau kuat, atau mengandungi darah
• Rasa tidak selesa atau tekanan di bahagian bawah perut
• Demam ringan (kurang daripada 38°C)

Gejala pada kanak-kanak

• Demam tanpa sebab yang jelas
• Kerap menangis atau meragam semasa membuang air kecil
• Air kencing berbau busuk atau kelihatan keruh
• Muntah, cirit-birit, atau kurang selera makan

Gejala pada orang dewasa yang lebih tua

• Kekeliruan atau perubahan tingkah laku yang tiba-tiba
• Keletihan yang tidak biasa
• Air kencing keruh atau berbau kuat
• Demam ringan atau tiada demam langsung
• Sakit pinggang atau tidak selesa di bahagian bawah perut

Punca

Punca utama

• Kuman (bakteria) dari usus yang memasuki saluran kencing melalui lubang kencing
• Saluran kencing yang pendek pada wanita memudahkan kuman naik ke pundi kencing
• Sisa air kencing yang tertinggal dalam pundi kencing (contohnya pada lelaki dengan prostat membesar)
• Penggunaan kateter atau alat perubatan lain

Faktor risiko

• Wanita yang aktif secara seksual
• Penggunaan kontraseptif seperti diafragma atau spermisid
• Menopause (perubahan hormon yang menipiskan dinding saluran kencing)
• Batu karang, kencing manis, atau sistem imun yang lemah
• Kurang minum air atau selalu menahan kencing

Bila perlu berjumpa doktor

Jumpa doktor dengan segera jika:

• Jika anda mengalami demam tinggi, sakit pinggang, atau muntah
• Jika gejala sangat teruk sehingga mengganggu aktiviti harian

Buat temujanji rutin jika:

• Jika anda sudah dua kali atau lebih UTI dalam tempoh enam bulan
• Jika gejala tidak pulih selepas rawatan yang diberikan
• Jika anda hamil dan mengalami gejala UTI

Diagnosis

Doktor akan menanya tentang gejala dan sejarah kesihatan anda, kemudian melakukan ujian air kencing untuk mengesan kehadiran kuman. Ujian tambahan mungkin diperlukan jika jangkitan kerap berlaku.

Ujian yang mungkin dilakukan

• Ujian air kencing mudah (strip test) – mengesan kuman, darah, atau sel darah putih
• Kultur air kencing – membiakkan kuman untuk menentukan jenis dan rawatan terbaik
• Ultrasound atau X-ray – untuk melihat pundi kencing dan buah pinggang jika ada masalah lain

Apa yang diharapkan semasa temujanji anda

Anda hanya perlu memberikan sampel air kencing ke dalam bekas steril. Prosedur ini tidak sakit. Doktor juga mungkin memeriksa perut bawah untuk mencari tanda sakit.

Rawatan

Rawatan UTI berulang bertujuan untuk membunuh kuman dan mengurangkan kekerapan jangkitan. Doktor akan menetapkan ubat yang sesuai mengikut jenis kuman dan sejarah perubatan anda. Jangan beli ubat sendiri tanpa nasihat doktor.

Penjagaan diri di rumah

• Minum banyak air kosong (6–8 gelas sehari) untuk membuang kuman
• Kencing sebaik sahaja terasa nak, jangan tahan
• Bersihkan bahagian sulit dari depan ke belakang selepas buang air besar
• Pakai seluar dalam kapas yang longgar dan elakkan mandi buih atau sabun wangi

Rawatan perubatan

Doktor biasanya akan memberi antibiotik untuk membunuh kuman yang menyebabkan jangkitan. Untuk kes berulang, doktor mungkin mencadangkan antibiotik dos rendah yang diambil setiap hari atau selepas hubungan seks, atau ubat lain yang membantu melindungi saluran kencing. Semua ubat harus diambil seperti yang diarahkan, walaupun gejala sudah hilang.

Bila pembedahan dipertimbangkan?

Pembedahan jarang diperlukan, tetapi mungkin disyorkan jika ada batu karang, penyempitan saluran kencing, atau masalah prostat yang menyebabkan sisa air kencing.

Hidup dengan keadaan ini

Menguruskan UTI berulang memerlukan konsistensi dalam tabiat harian. Anda boleh hidup dengan normal, tetapi perlu lebih peka terhadap gejala dan mengelakkan pencetus.

Tip gaya hidup

• Minum air secukupnya setiap hari
• Kencing sebelum dan selepas hubungan seks
• Gunakan pelincir jika perlu untuk mengurangkan geseran
• Ambil probiotik (yogurt, kefir) untuk membantu keseimbangan bakteria baik
• Uruskan tekanan dengan baik – tekanan boleh melemahkan sistem imun

Diet dan senaman

Tiada diet khas, tetapi minum jus kranberi (tanpa gula tambahan) mungkin membantu sebahagian orang. Senaman ringan seperti berjalan boleh meningkatkan aliran darah dan imuniti. Elakkan terlalu banyak kafein dan alkohol kerana boleh merangsang pundi kencing.

Kesihatan mental dan kesejahteraan emosi

Hidup dengan UTI berulang boleh menimbulkan kebimbangan, kekecewaan, atau rasa malu. Ingat bahawa ini bukan salah anda dan ada rawatan yang berkesan. Jika anda rasa tertekan, berbincang dengan doktor atau kaunselor.

Pencegahan

Ya, walaupun tidak semua UTI boleh dicegah sepenuhnya, langkah-langkah mudah boleh mengurangkan kekerapan berulang. Ikuti nasihat gaya hidup di atas dan ambil ubat pencegahan seperti yang disyorkan doktor.

Vaksin

Tiada vaksin untuk UTI pada masa ini. Sesetengah produk probiotik atau estrogen krim mungkin membantu wanita menopause, tapi bincang dengan doktor terlebih dahulu.

Program saringan

Tiada saringan rutin untuk UTI. Jika anda kerap mengalami gejala, doktor mungkin mengesyorkan ujian air kencing secara berkala.

Komplikasi

Jika tidak dirawat

• Jangkitan boleh merebak ke buah pinggang (pyelonephritis), menyebabkan sakit pinggang dan demam tinggi
• Keracunan darah (sepsis) – jangkitan serius yang boleh mengancam nyawa
• Kerosakan buah pinggang jangka panjang jika berulang kerap
• Masalah semasa hamil seperti kelahiran pra-matang

Pandangan jangka panjang

Dengan rawatan dan penjagaan yang betul, kebanyakan orang dapat mengawal UTI berulang dan menjalani kehidupan normal. Jangan putus asa – doktor boleh membantu anda mencari pelan rawatan yang sesuai. Komplikasi jarang berlaku jika anda mendapatkan rawatan awal.

Cari sokongan

Organisasi tempatan

• Kementerian Kesihatan Malaysia (KKM) ↗ · Malaysia

Pautan luar membuka laman web pihak ketiga. Ruqelo Health tidak bertanggungjawab ke atas kandungan luaran. Menyenaraikan organisasi tidak bermaksud pengesahan.