Anjina ve Kalp Sağlığı: Belirtiler, Komplikasyonlar ve Korunma

Genel Bakış

Anjina (göğüs ağrısı), kalp kasının yeterince oksijen alamadığı durumlarda göğüste basınç, sıkışma veya ağrı olarak hissedilen bir uyarıdır. Bu, çoğunlukla kalp damarlarında daralma nedeniyle olur ve altta yatan kalp hastalığının bir işareti olabilir.

Evet, anjina toplumda sık görülen bir belirtidir ve kalp hastalığının en bilinen işaretlerinden biridir. Özellikle ileri yaşta ve risk faktörü olan kişilerde daha sıktır.

Anjina daha çok koroner arter hastalığı riski taşıyan kişilerde görülür: sigara kullananlar, yüksek tansiyon, diyabet veya yüksek kolesterolü olanlar, hareketsiz yaşam sürenler ve kalp hastalığı öyküsü olanlar. Ancak herkesi etkileyebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüste basınç, sıkışma, yanma veya ağırlık hissi
• Ağrının çeneye, boyna, omuzlara, kollara veya sırta yayılması
• Eforla ortaya çıkan ve dinlenince geçen göğüs ağrısı
• Nefes darlığı
• Anksiyete, soğuk terleme ve baş dönmesi
• Yorgunluk ve halsizlik

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda anjina nadirdir. Göğüs ağrısı çoğu zaman kas-iskelet veya stres kaynaklı olsa da, eforla ilişkili göğüs ağrısı ve bayılma gibi belirtiler varsa mutlaka bir doktora başvurulmalıdır.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda tipik göğüs ağrısı olmayabilir. Yerine nefes darlığı, aşırı yorgunluk, mide bulantısı, halsizlik, bilinç bulanıklığı veya bayılma gibi silik belirtiler görülebilir.
• Yeni başlayan halsizlik veya nefes darlığı yaşlılarda kalp uyarısı olabilir ve dikkate alınmalıdır.

Nedenler

Ana nedenler

• Koroner arter hastalığı: Kalbi besleyen damarların içinde kolesterol plakları birikerek daralmaya yol açar.
• Koroner arter spazmı: Kalp damarının geçici olarak kasılması ve kan akışını azaltması (varyant anjina).
• Kalbin oksijen ihtiyacı ile kan akımı arasındaki dengesizlikten kaynaklanan geçici iskemi (kalp kasının oksijen yetersizliği).

Risk faktörleri

• Sigara ve tütün kullanımı
• Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
• Yüksek LDL kolesterol düzeyi
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Fazla kilo ve obezite
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü
• İlerleyen yaş
• Kronik stres ve kontrolsüz duygusal yük

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrısı istirahat sırasında veya gece uyandırıyorsa
• Eforla çıkan ağrı eskisinden daha hafif eforla oluyorsa
• Göğüs ağrısı belirtileri ilk kez yaşanıyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Risk faktörleriniz varsa ve eforla ara sıra göğüs sıkışması yaşıyorsanız, hekiminizle görüşmek için planlı bir randevu alın.
• Bilinen bir kalp hastalığınız varsa, düzenli kardiyoloji kontrollerinizi aksatmayın.

Tanı

Doktorunuz ayrıntılı tıbbi öykünüzü dinler, risk faktörlerinizi sorgular ve fizik muayene yapar. Tanı için bazı testlere başvurabilir; bu aşamada göğüs ağrısı sırasında çekilen EKG belirleyici olabilir.

Yapılabilecek testler

• Elektrokardiyogram (EKG) – kalbin elektriksel ritmini kaydeder
• Kan testleri – troponin gibi kalp hasarını gösteren maddeler (genel test adı verilir, ilaç değil)
• Efor testi – koşu bandında veya bisikletle kalbin yüke verdiği yanıtın izlenmesi
• Ekokardiyografi – kalbin yapısını ve kan pompalamasını görüntüleyen ultrason
• Koroner anjiyografi – lokal anesteziyle damarlarına kateter ile bakılan görüntüleme (gerekirse yapılır)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında belirtilerinizi, ne zaman ve nasıl ortaya çıktığını açıkça anlatmanız istenir. Tanı süreci bazı testlerin tekrarlanmasını gerektirebilir. Sonuçlara göre doktorunuz sizi kardiyoloji uzmanına yönlendirebilir veya ileri tetkik önerebilir. Sürecin sonunda bir tedavi planı ve takip programı belirlenir.

Tedavi

Angina tedavisinin iki ana hedefi vardır: belirtileri azaltmak ve kalp krizi gibi ciddi komplikasyonları önlemek. Tedavi, ilaçlar ve yaşam tarzı değişiklikleriyle başlar; bazı kişilerde anjiyoplasti veya bypass gibi girişimsel tedaviler de gerekebilir. Tedavi planı kişiye özeldir ve doktor tarafından belirlenir.

Evde kişisel bakım

• Sigara ve tütün ürünlerini bırakmak
• Kan basıncı, kolesterol ve kan şekerini düzenli takip ettirmek ve önerilen aralıklarda hekiminize görünmek
• Sağlıklı ve dengeli beslenmek; işlenmiş gıdalardan, aşırı tuzlu ve şekerli yiyeceklerden kaçınmak
• Haftanın çoğu günü, doktorunuzun onayı ile yürüyüş gibi orta yoğunlukta fiziksel aktivite yapmak
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri, yürüyüş veya meditasyon gibi yöntemlere yönelmek

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz hastalığın tipine ve risk düzeyine göre bazı ilaçlar önerebilir. Bu ilaçlar damarları genişletmeye, kalbin iş yükünü azaltmaya, kan pıhtılaşmasını önlemeye veya kolesterolü düşürmeye yardımcı olur. İlaçların adı, dozu ve kullanım şekli mutlaka doktor tarafından belirlenmeli; asla kendi başınıza değiştirilmemeli veya başkasına önerilmemelidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaç tedavisi ve yaşam tarzı önlemleri yetersiz kaldığında, doktorunuz damar açma işlemi (anjiyoplasti ve stent) veya koroner bypass cerrahisi önerebilir. Bu karar, tıkalı damar sayısı, yeri, kalbin fonksiyonu ve kişinin genel sağlık durumu göz önüne alınarak verilir.

Bu durumla yaşamak

Anjiya ile yaşarken belirtilerinizi tanıyın ve tetikleyici durumları (ağır efor, yorucu yürüyüş, soğuk hava, öğün sonrası ağır aktivite) öğrenin. Doktorunuzun reçete ettiği göğüs ağrısı ilacını her zaman yanınızda bulundurun. Belirtiler dinlenmekle veya doktorunuzun tarif ettiği şekilde geçmiyorsa 112'yi arayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Tuzu ve doymuş yağ tüketimini azaltın
• Sebze, meyve, tam tahıl ve baklagil ağırlıklı beslenin
• Alkolü sınırlayın veya bırakın
• Uyku düzeninize dikkat edin
• Stresi yönetmek için günlük kısa yürüyüşler, nefes egzersizleri veya size iyi gelen bir hobi edinin

Diyet ve egzersiz

Kalp dostu bir beslenme planı çoğunlukla Akdeniz tipi beslenmeye benzer: bol sebze, meyve, zeytinyağı, tam tahıl, balık ve kuruyemiş; az işlenmiş et, hamur işi ve şekerli içecek. Egzersiz yapmaya başlamadan önce doktorunuzdan onay alın; önerilen süre genellikle haftada 5 gün, günde 30 dakika orta tempolu yürüyüştür. Ağır ve aniden zorlayan egzersizlerden kaçının.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Göğüs ağrısı yaşamak kaygı ve korku yaratabilir; özellikle kalp hastalığı tanısı aldıktan sonra depresyon ve anksiyete görülebilir. Bu duygular normaldir, ancak ihmal edilmemelidir. Duygusal olarak iyi hissetmek kalp sağlığını da olumlu etkiler. Kendinizi kötü hissederseniz doktorunuzla konuşmaktan çekinmeyin. Eğer kendinize veya başkalarına zarar verme düşünceleriniz varsa, bunu ciddiye alın ve hemen 112'yi arayın.

Önleme

Birçok durumda evet. Sigara kullanmamak, sağlıklı beslenmek, düzenli hareket etmek, kan basıncı, kolesterol ve kan şekerini kontrol altında tutmak anjina ve kalp hastalıklarının riskini önemli ölçüde azaltır. Ailede kalp hastalığı öyküsü olsa bile, yaşam tarzı değişiklikleri riski düşürebilir.

Aşılar

Kalp ve damar hastalığı olan kişilerin grip ve zatürre aşılarını yaptırmaları önerilir. Aşı takvimi ve ihtiyacınız hakkında doktorunuzla konuşun. Aşılar kalp krizi riskini doğrudan azaltmaz, ancak kalbi zorlayabilecek enfeksiyonları önleyerek genel sağlığı korur.

Tarama programları

Erken dönemde risk faktörlerini saptamak için düzenli olarak tansiyon, açlık kan şekeri, kolesterol ölçümü ve doktor muayenesi önerilir. Özellikle 40 yaş üstü ve risk faktörü taşıyan kişiler için aile hekiminizden veya kardiyoloji bölümünden planlı kontroller oluşturabilirsiniz. Sağlık Bakanlığı'nın tarama programları da bu konuda size yol gösterir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp krizi (miyokard enfarktüsü): Damarın tamamen tıkanması sonucu kalp kasının bir bölümünün hasar görmesi
• Düzensiz kalp atışları (aritmi): Özellikle kalbin karıncıklarından kaynaklanan tehlikeli ritim bozuklukları
• Kalp yetersizliği: Kalbin kanı yeterince pompalayamaması ve nefes darlığı, ayak bileği şişliği gibi belirtilere yol açması
• Ani kalp durması (ani kardiyak ölüm) – acil müdahale gerektiren hayati durum

Uzun vadeli görünüm

Anjina, kalbin size verdiği önemli bir uyarıdır; erken fark edilip doğru şekilde yönetildiğinde, kalp sağlığınızı koruyarak uzun ve iyi bir yaşam sürdürmek mümkündür. Tedaviye uyum, düzenli kontrol ve sağlıklı yaşam adımlarıyla riskler büyük ölçüde azaltılabilir. Doktorunuzla iş birliği içinde hareket ettiğinizde geleceğe umutla bakabilirsiniz.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.