sudden heart

Genel Bakış

Kalp krizi, kalp kasına giden kan akışının aniden durması veya çok azalması sonucu kalp kasının hasar görmesidir. Halk arasında 'ani kalp' olarak da bilinir.

Evet, kalp krizi dünya genelinde en sık görülen ölüm nedenlerinden biridir. Ancak erken tanı ve tedavi ile birçok kişi sağlıklı bir hayata dönebilir.

Kalp krizi her yaşta görülebilir, ancak 45 yaş üstü erkeklerde ve 55 yaş üstü kadınlarda daha sık rastlanır. Sigara içenler, şeker hastalığı olanlar, yüksek tansiyonu veya yüksek kolesterolü bulunan kişilerde risk daha yüksektir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğsün ortasında veya sol tarafında sıkışma, baskı hissi veya ağrı (birkaç dakika sürebilir veya gelip geçebilir)
• Ağrının omuzlara, kollara, sırta, boyuna, çeneye veya mideye yayılması
• Nefes darlığı (göğüs ağrısı olsun veya olmasın)
• Soğuk terleme
• Mide bulantısı veya kusma
• Baş dönmesi veya baygınlık hissi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda kalp krizi çok nadirdir, ancak görülürse belirtiler yetişkinlerinkine benzer: göğüs ağrısı, nefes darlığı, halsizlik.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha hafif olabilir. Göğüs ağrısı yerine yorgunluk, nefes darlığı, sersemlik veya mide rahatsızlığı gibi atipik belirtiler sık görülür.

Nedenler

Ana nedenler

• Kalp damarlarında (koroner arterlerde) plak adı verilen yağlı birikintilerin oluşması ve zamanla damarı daraltması veya tıkaması.
• Plak yırtılırsa orada pıhtı oluşur ve bu pıhtı damarı tamamen tıkayarak kalp krizine yol açar.

Risk faktörleri

• Sigara içmek
• Yüksek tansiyon
• Yüksek kolesterol
• Şeker hastalığı
• Aşırı kilo veya obezite
• Hareketsiz yaşam
• Sağlıksız beslenme (aşırı yağlı, şekerli gıdalar)
• Ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Göğüs ağrısı veya rahatsızlık hissederseniz hemen 112'yi arayın.
• Nefes darlığı, soğuk terleme, bayılma gibi belirtiler varsa vakit kaybetmeden acil servise başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Göğüs ağrısı olmasa bile kalp krizi riskiniz varsa (sigara, şeker, tansiyon vb.) düzenli kontrollerinizi yaptırın.
• Herhangi bir şüpheniz varsa aile hekiminize veya kardiyoloji uzmanına görünün.

Tanı

Doktor önce şikayetlerinizi dinler ve fizik muayene yapar. Ardından kalbin elektriksel aktivitesini ölçen bir test olan EKG (elektrokardiyografi) isteyebilir. Ayrıca kan testleriyle kalp enzimlerine bakar.

Yapılabilecek testler

• EKG (elektrokardiyografi): Kalbin ritmini ve hasar belirtilerini gösterir.
• Kan testleri: Troponin gibi kalp hasarına işaret eden maddeleri ölçer.
• Ekokardiyografi: Kalbin ultrasonla görüntülenmesi.
• Anjiyografi: Damarlara kontrast madde verilerek röntgenle görüntülenmesi.

Randevunuzda neler beklenir

Kalp krizi şüphesiyle acile gittiğinizde hızlıca müdahale edilir. EKG ve kan testleri yapılır. Eğer kalp krizi geçirdiğiniz belirlenirse hemen tedavi başlatılır. Tüm süreçte sağlık ekibi sizi bilgilendirecektir.

Tedavi

Kalp krizi tedavisi, tıkalı damarı açarak kalbin yeniden kan almasını sağlamayı hedefler. Tedavi ne kadar erken başlarsa kalp kası o kadar az hasar görür. Tedavi ilaçlar, anjiyoplasti (balon veya stent) veya baypas cerrahisini içerebilir.

Evde kişisel bakım

• Belirtiler başladığında hemen 112'yi arayın; kendi başınıza araba kullanmayın.
• Doktorunuzun önerdiği ilaçları düzenli kullanın.
• Sigara içiyorsanız bırakmak için destek alın.
• Stresten mümkün olduğunca uzak durun.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kan sulandırıcılar, kan pıhtılarını çözen ilaçlar, tansiyon düşürücüler veya kolesterol düşürücüler gibi ilaçlar yazabilir. Bazı durumlarda anjiyoplasti (balon ve stent) ile tıkalı damar açılır. Damarların çok hastalıklı olduğu durumlarda baypas cerrahisi gerekebilir. Tedaviniz size özel planlanır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer ilaçlar ve anjiyoplasti yeterli olmazsa veya damarlarınız çok sayıda tıkalıysa kalp damar baypas cerrahisi (bypass) uygulanabilir. Bu ameliyatta vücudunuzdan alınan sağlıklı bir damar kullanılarak tıkalı bölgenin etrafından geçen yeni bir yol oluşturulur.

Bu durumla yaşamak

Kalp krizi geçirdikten sonra yaşamınızda bazı değişiklikler yapmanız gerekebilir. Düzenli doktor kontrollerinizi aksatmayın ve ilaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde kullanın. Kalbinizin iyileşmesi zaman alabilir, kendinizi zorlamayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Sağlıklı beslenin: bol sebze, meyve, tam tahıl, az yağlı et ve süt ürünleri tüketin.
• Haftada en az 150 dakika orta tempolu egzersiz yapın (örneğin yürüyüş).
• Stres yönetimi için nefes egzersizleri, meditasyon veya hobi edinin.

Diyet ve egzersiz

Doktorunuzun onayıyla düzenli egzersiz kalbinizi güçlendirir. Akdeniz tipi beslenme (zeytinyağı, balık, ceviz, sebze) kalp sağlığı için idealdir. Tuz ve doymuş yağ tüketimini azaltın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kalp krizi geçirmek kaygı, depresyon ve korkuya neden olabilir. Bu duygular normaldir, ancak uzun sürerse yardım almak önemlidir. Psikolog veya psikiyatrist desteği, kalp krizi sonrası uyum sürecini kolaylaştırabilir. Unutmayın, duygusal sağlığınız da fiziksel sağlığınız kadar değerlidir.

Önleme

Evet, birçok kalp krizi önlenebilir. Sigarayı bırakmak, sağlıklı beslenmek, düzenli egzersiz yapmak, tansiyon ve kolesterolü kontrol altında tutmak riski büyük ölçüde azaltır.

Aşılar

Kalp krizi için aşı yoktur, ancak grip ve zatürre aşıları kalp hastalarını enfeksiyonlardan korur.

Tarama programları

Riskiniz varsa (aile öyküsü, yüksek tansiyon, şeker) düzenli olarak tansiyon, kolesterol ve kan şekeri ölçümü yaptırmak önemlidir. Doktorunuz gerekli tarama testlerini belirleyecektir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp kasında kalıcı hasar (kalp yetmezliği)
• Kalbin pompalama gücünün azalması
• Hayati tehdit eden ritim bozuklukları (ani kalp durması)
• Kalp kapakçıklarında hasar
• Ölüm

Uzun vadeli görünüm

Erken müdahale edilirse kalp krizi sonrası çoğu kişi normal hayatına dönebilir. Tedaviye uyum, yaşam tarzı değişiklikleri ve düzenli kontrollerle kalbinizi koruyabilir, ikinci bir krizi önleyebilirsiniz. Umutlu olmak ve önerilere uymak en güçlü adımlardır.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türk Kardiyoloji Derneği ↗ · Türkiye

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.