Angina ile Güvenli Egzersiz Rehberi

Genel Bakış

Angina, kalp kasının yeterli oksijen alamadığı durumlarda ortaya çıkan göğüs ağrısı veya rahatsızlık hissidir. Genellikle kalp damarlarının daralması nedeniyle oluşur. Egzersiz, doğru ve doktor kontrolünde yapıldığında angina şikayetlerini azaltabilir ve kalbi güçlendirebilir.

Evet, angina dünya genelinde milyonlarca insanı etkileyen yaygın bir kalp hastalığı belirtisidir. Türkiye'de de kalp damar hastalıkları önemli bir sağlık sorunudur.

Çoğunlukla orta yaş ve üzeri kişilerde görülür. Erkeklerde kadınlara göre daha sıktır; ancak menopoz sonrası kadınlarda da risk artar. Diyabet, hipertansiyon, yüksek kolesterol ve sigara içenlerde daha yaygındır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüste baskı, sıkışma veya ağırlık hissi
• Eforla gelen ve dinlenince hafifleyen ağrı
• Ağrının sol kola, boyna, çeneye veya sırta yayılması
• Nefes darlığı
• Soğuk terleme

Nedenler

Ana nedenler

• Koroner arter hastalığı: Kalbi besleyen damarların ateroskleroz (damar sertliği) nedeniyle daralması
• Koroner arter spazmı: Kalp damarının ani kasılması
• Kalp kası hastalıkları veya kalp kapak sorunları

Risk faktörleri

• Sigara içmek veya pasif içiciliğe maruz kalmak
• Yüksek tansiyon
• Yüksek LDL (kötü) kolesterol ve düşük HDL (iyi) kolesterol
• Diyabet
• Ailede erken kalp hastalığı öyküsü
• Fiziksel hareketsizlik
• Obezite veya fazla kilo
• Stres ve depresyon

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Angina belirtileri ilk kez ortaya çıkıyorsa
• Şikayetlerde belirgin artış varsa; örneğin daha hafif eforla ağrı oluşuyorsa
• İstirahat sırasında angina oluyorsa
• Önceki angina ataklarınızdan daha uzun sürüyor ve dinlenmekle geçmiyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Bilinen angina hastasıysanız ve egzersiz programına başlamadan önce doktorunuzla görüşmeniz
• Yeni bir egzersiz türüne geçmeden önce kontrol
• Yıllık kalp kontrolü

Tanı

Angina tanısı için doktorunuz tıbbi öykünüzü alır, fizik muayene yapar ve bazı testler ister. Egzersizin tetiklediği belirtileri anlatmanız çok önemlidir.

Yapılabilecek testler

• EKG (elektrokardiyogram): Kalbin elektriksel aktivitesini ölçer.
• Efor testi (treadmill): Yürürken veya koşarken kalbin nasıl çalıştığını değerlendirir.
• Kan testleri: Kolesterol, kan şekeri ve kalp enzimlerini kontrol eder.
• Ekokardiyografi: Kalbin ultrasonla görüntülenmesi.
• Anjiyografi: Damarların röntgenle görüntülenmesi, darlık olup olmadığını gösterir.

Randevunuzda neler beklenir

Testler genellikle ağrısızdır ve birkaç saat içinde tamamlanır. Efor testi için yürüme bandında yürümeniz istenecek; bu sırada kalbiniz sürekli izlenir. Sonuçlar doktorunuz tarafından size açıklanır.

Tedavi

Angina tedavisinin amacı ağrıyı azaltmak, atakları önlemek ve kalp krizi riskini düşürmektir. Tedavi; ilaçlar, yaşam tarzı değişiklikleri ve gerektiğinde girişimsel işlemleri içerir. Egzersiz bu yönetimin önemli bir parçasıdır.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği egzersiz programını uygulayın; özellikle yürüyüş, bisiklet ve yüzme gibi ritmik aerobik egzersizler kalp için idealdir.
• Egzersize her zaman ısınma ile başlayın ve soğuma hareketleriyle bitirin.
• Egzersiz sırasında göğüs ağrısı, baş dönmesi veya nefes darlığı hissederseniz durun ve dinlenin.
• Sigara içmeyin, sigara içilen ortamlardan uzak durun.
• Stresi yönetmek için gevşeme egzersizleri veya meditasyon deneyin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, kalp damarlarını genişletmek, kan pıhtılaşmasını önlemek, kolesterolü düşürmek veya tansiyonu kontrol altına almak için çeşitli ilaçlar önerebilir. Hangi ilaçların size uygun olduğuna ve dozlarına yalnızca doktorunuz karar vermelidir. İlaçlarınızı düzenli kullanın ve doktorunuza danışmadan bırakmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Bazı durumlarda, kalp damarlarındaki tıkanıklığı açmak için anjiyoplasti (balonla genişletme) ve stent yerleştirme veya koroner bypass ameliyatı gerekebilir. Bu karar, damar tıkanıklığınızın yaygınlığına ve genel sağlık durumunuza göre doktorunuz tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

Angina ile yaşarken günlük aktivitelerinizi planlarken kendinize izin verin. Enerjinizi korumak için işleri bölün, ara dinlenmeleri yapın. Egzersiz yapmak için en iyi zamanı doktorunuzla konuşun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Haftanın çoğu günü, günde en az 30 dakika orta yoğunlukta egzersiz yapın. Bu, tempolu yürüyüş gibi nefesinizi hafifçe hızlandıran ama konuşmanızı engellemeyen bir aktivitedir.
• Egzersiz yoğunluğunuzu kademeli olarak artırın. Ani ve zorlu egzersizler angina ataklarını tetikleyebilir.
• Sağlıklı kilonuzu koruyun veya fazla kiloları verin.
• Kalp dostu bir beslenme düzeni benimseyin: sebze, meyve, tam tahıl, balık ve sağlıklı yağları tercih edin.
• Alkol tüketimini sınırlandırın.

Diyet ve egzersiz

Egzersiz öncesinde ağır yemek yemeyin. Yemekten sonra en az 1 saat bekleyin. Egzersiz için hava sıcaklığının aşırı olmadığı saatleri seçin. Çok soğuk veya çok sıcak havalarda egzersizi iç mekâna taşıyın. Egzersiz sırasında yanınızda küçük bir su şişesi bulundurun ve susuz kalmamaya dikkat edin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Angina tanısı kaygı ve korku yaratabilir. Sürekli 'kalp krizi geçirir miyim' düşüncesi stresi artırabilir. Bu duygularla başa çıkmak için doktorunuzla veya bir psikologla konuşmaktan çekinmeyin. Aileniz ve arkadaşlarınızın desteği de çok değerlidir.

Önleme

Angina tamamen önlenemese de, kalp sağlığını koruyan yaşam tarzı değişiklikleriyle risk büyük ölçüde azaltılabilir. Düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme, sigarasız bir yaşam ve stres yönetimi en etkili yollardır.

Aşılar

Grip ve zatürre gibi enfeksiyonlar kalbi zorlayabilir. Bu nedenle grip aşısı ve doktorunuzun önerdiği diğer aşıları yaptırmanız angina kontrolüne yardımcı olabilir. Aşı takviminiz için aile hekiminize danışın.

Tarama programları

Düzenli doktor kontrolü, tansiyon, kolesterol ve kan şekeri ölçümleri kalp hastalığı riskini erkenden yakalamak için önemlidir. Ailesinde kalp hastalığı olanlar 40 yaşından itibaren düzenli tarama yaptırmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kararsız angina: Ağrının dinlenmeyle geçmediği, kalp krizi habercisi olabilen ciddi durum
• Kalp krizi (miyokart enfarktüsü): Kalp kasının kalıcı hasar görmesi
• Kalp yetersizliği: Kalbin kan pompalama gücünün azalması
• Düzensiz kalp atışları (aritmi)

Uzun vadeli görünüm

Angina doğru tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle kontrol altına alınabilir. Egzersiz, beslenme ve doktor kontrollerine düzenli uyan çoğu insan aktif ve verimli bir yaşam sürdürebilir. Sabırlı olmak ve kendinize iyi bakmak her şeyin anahtarıdır.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• World Heart Federation ↗

Yerel kuruluşlar

• Türk Kardiyoloji Derneği ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.