Angina Atağı: Göğüs Ağrısı ile Doğru Başa Çıkma

Genel Bakış

Angina, kalp kasına giden kan ve oksijen azaldığında göğüste duyulan ağrı veya rahatsızlık hissidir. Genellikle kalp damarlarının daralması sonucu ortaya çıkar. Halk arasında 'göğüs ağrısı' olarak da bilinir. Angina atağı sırasında kalbiniz yeterli kan alamaz ve bu durum ağrıyla kendini gösterir. Bu bir kalp krizi değildir, ancak kalp krizi riskini artırabilir.

Evet, angina oldukça sık görülen bir belirtidir. Özellikle koroner arter hastalığı olan kişilerde, kilo fazlalığı olanlarda, sigara içenlerde ve ilerleyen yaşla birlikte daha sık karşılaşılır.

Angina, çoğunlukla 50 yaş üstü yetişkinlerde, erkeklerde daha erken yaşlarda başlamak üzere, kalp damar hastalığı riski taşıyan kişilerde görülür. Diyabet, hipertansiyon ve aile yatkınlığı olanlar daha riskli gruptur.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Göğüste baskı, sıkışma, yanma veya ağırlık hissi
• Ağrının sol kola, omuza, boyna, çeneye veya sırta yayılması
• Nefes darlığı
• Soğuk terleme
• Mide bulantısı veya hazımsızlık hissi

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda angina nadirdir; ancak doğuştan kalp damar anormallikleri varsa göğüs ağrısı görülebilir.
• Çocuklarda göğüs ağrısının çoğu kalp kaynaklı değildir, ama yine de ciddi bir nedeni dışlamak için doktor değerlendirmesi gerekir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• İleri yaşlarda angina sıklıkla göğüs ağrısı yerine nefes darlığı, aşırı yorgunluk, baş dönmesi veya bayılma hissi olarak kendini gösterebilir.
• Şeker hastalığı olan ileri yaşlarda hissedilen ağrı daha hafif olabilir; bu yüzden şikâyetlerin dikkatle yorumlanması gerekir.

Nedenler

Ana nedenler

• Kalbi besleyen damarların (koroner arterler) içinde yağ, kolesterol ve diğer maddelerden oluşan plakların birikmesiyle daralması
• Kalp damarlarında geçici spazmlar (ani büzülme) sonucu kan akışının azalması
• Fiziksel efor, yoğun duygusal stres veya ağır yemek sonrası kalbin daha fazla oksijene ihtiyaç duyması
• Şiddetli kansızlık (anemi) veya tiroit hastalıkları gibi oksijen taşıma kapasitesini azaltan durumlar

Risk faktörleri

• Yüksek tansiyon
• Yüksek LDL kolesterol (kötü kolesterol)
• Sigara kullanımı
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Fazla kilo veya obezite
• Hareketsiz yaşam
• Ailede erken yaşta kalp hastalığı öyküsü
• Stres ve anksiyete

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Henüz angina tanısı almadıysanız ve göğüs ağrısı yaşıyorsanız
• Eforla ortaya çıkan göğüs ağrısı istirahatle geçmiyorsa
• Soluk almakta zorlanıyor ve başınız dönüyorsa acil değerlendirme gereklidir.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Yeni başlayan veya hafif seyreden göğüs ağrınız varsa planlı bir kardiyoloji muayenesi olun
• Bilinen kalp hastalığınız varsa ve şikâyetleriniz değiştiyse düzenli kontrolünüzü ihmal etmeyin
• Tansiyon, kolesterol ve şeker gibi değerlerinizi yılda en az bir kez kontrol ettirin

Tanı

Doktorunuz önce şikâyetlerinizi, aile öykünüzü ve risk faktörlerinizi dinler, ardından yapılan testlerle tanıyı netleştirir. Angina tanısı koymak için genellikle kalbin elektriksel aktivitesi ve kan akışı değerlendirilir.

Yapılabilecek testler

• Elektrokardiyografi (EKG): Kalbin ritmi ve elektriksel aktivitesi ölçülür.
• Efor testi: Yürüyerek veya koşu bandında kalbin efor sırasındaki yanıtı değerlendirilir.
• Ekokardiyografi: Kalp duvarlarının hareketi ve kasılması ultrasonla incelenir.
• Koroner anjiyografi: Damarların iç yapısı, X-ışını ile görüntülenerek tıkanıklıklar tespit edilir.
• Kan testleri: Kalp kasının etkilenip etkilenmediği ve kolesterol gibi risk faktörleri ölçülür.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz tanı koyarken ağrının nasıl başladığını, ne kadar sürdüğünü, neyin tetiklediğini ve neyin rahatlattığını öğrenmek isteyecektir. Bu sorulara hazırlıklı olursanız değerlendirme daha hızlı ve doğru olur. Ayrıca bazı testler için aç olmanız gerekebilir; bu nedenle randevunuzdan önce doktorunuzun talimatlarını alın.

Tedavi

Angina tedavisinin amacı kalbe kan ve oksijen akışını artırmak, ağrıyı hafifletmek ve kalp krizi riskini azaltmaktır. Tedavi planı kişiye özeldir; altta yatan kalp hastalığının derecesine, risk faktörlerine ve genel sağlık durumuna göre şekillendirilir.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği şekilde dinlenin ve atak sırasında ne yapmanız gerektiğini not alın
• Anginayı tetikleyen aktivitelerden (ağır efor, ağır yemek, yoğun stres) kaçının
• Düzenli uyuyun ve gün içinde kısa istirahatler planlayın
• Ağrı hissettiğinizde aktiviteyi hemen durdurup oturun ve derin nefes alın
• Doktorunuzun önerdiği kontrolleri aksatmayın ve şikâyetlerinizi kaydedin

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz; damarları genişleten, kalbin iş yükünü azaltan, kan pıhtılaşmasını önleyen veya kolesterolü düşüren ilaçlar reçete edebilir. Bu ilaçların kullanımına mutlaka doktor karar verir; kendi kendinize ilaç başlamayın veya bırakmayın. İlaçların ne zaman, nasıl ve hangi durumlarda kullanılacağını doktorunuza sormadan uygulamayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer kalp damarlarındaki daralma ciddi boyuttaysa ve ilaçlarla semptomlar kontrol altına alınamıyorsa; balon anjiyoplasti, stent yerleştirme veya koroner bypass cerrahisi gibi girişimsel yöntemler gündeme gelebilir. Bu yöntemlerin seçimi, damar tıkanıklıklarının yerine ve yaygınlığına bağlıdır.

Bu durumla yaşamak

Angina ile yaşam, belirtilerinizi tanımayı ve tetikleyicileri bilmeyi gerektirir. Ataklarınızı not almak, hangi durumlarda doktora başvurmanız gerektiğini bilmenizi kolaylaştırır. Günlük yaşamınızı hastalığınıza göre planlayın ve aşırı yorucu aktivitelerden kaçının; ancak tamamen hareketsiz kalmayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sigara ve tütün ürünlerini bırakın
• Tansiyon, şeker ve kolesterol değerlerinizi düzenli takip ettirin
• Stresle başa çıkma yöntemleri geliştirin; nefes egzersizleri, yürüyüş ve hobi edinin
• Doktorunuzun önerdiği aralıklarla kontrollerinizi yaptırın
• Ağrınızı artıran durumlardan kaçının; soğuk hava, ağır yemek ve öfke gibi

Diyet ve egzersiz

Kalp sağlığı için Akdeniz tipi beslenme önerilir: bol sebze-meyve, tam tahıl, zeytinyağı ve omega-3 içeren balıkları tercih edin. Tuz, doymuş yağ ve şeker tüketimini azaltın. Egzersize doktor onayıyla başlayın; başlangıçta hafif ve düzenli yürüyüşler yapmak, sonrasında süreyi kademeli artırmak idealdir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Angina atağı geçirme endişesi; anksiyete, depresyon ve huzursuzluk yaratabilir. Bu duyguların hastalığı artırabileceğini unutmayın. Duygularınızı ailenizle paylaşın; gerektiğinde bir psikolog veya destek grubundan yardım almaktan çekinmeyin.

Önleme

Anginaryı tamamen önlemek mümkün olmasa da kalp damarlarını koruyan yaşam tarzı alışkanlıklarıyla atakların sıklığı ve şiddeti azaltılabilir. Kilonuzu kontrol etmek, sağlıklı beslenmek, hareketli olmak ve düzenli kontrol ettirmek en önemli adımlardır.

Aşılar

Kalp hastalarında grip ve zatürre enfeksiyonları kalbe ek yük bindirebilir. Bu nedenle mevsimsel grip aşısı ve zatürre aşısı önerileri için sağlık kuruluşunuza danışabilirsiniz.

Tarama programları

Angina için topluma dayalı tarama testi bulunmamakla birlikte; özellikle 40 yaş üstü veya risk faktörü taşıyan kişilerin düzenli olarak tansiyon, kolesterol ve kan şekeri ölçümü yaptırması önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp krizi (miyokart enfarktüsü) riski önemli ölçüde artar
• Kalp yetmezliği gelişebilir
• Kalp ritim bozuklukları (aritmi) ortaya çıkabilir
• İstirahatte bile anjinanın devam etmesiyle stabil olmayan angina tablosu oluşabilir

Uzun vadeli görünüm

Angina, doğru tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleriyle büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Çoğu kişi ağrılarının azaldığını ve günlük aktivitelerini yeniden yapabildiğini fark eder. Erken tanı ve düzenli takip, hem yaşam süresini hem de yaşam kalitesini olumlu yönde etkiler.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• World Heart Federation ↗

Yerel kuruluşlar

• Türk Kardiyoloji Derneği ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.