Bell's Palsy

Genel Bakış

Bell's palsy, yüz sinirinin (fasiyal sinir) iltihaplanması sonucu yüzün bir tarafında ani gelişen geçici zayıflık veya felçtir. Bu durum çoğu zaman kendiliğinden iyileşir.

Yılda her 100.000 kişiden yaklaşık 15-30'unda görülür, yani orta sıklıkta bir durumdur.

Her yaşta görülebilmekle birlikte en sık 15-60 yaş arasındaki kişilerde ortaya çıkar. Kadın ve erkeklerde eşit oranda görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yüzün bir tarafında ani güçsüzlük veya felç (göz kırpmada zorluk, ağızda sarkma)
• Alnı kırıştıramama veya kaşı kaldıramama
• Tat almada azalma veya değişiklik
• Kulak çevresinde veya kulak arkasında ağrı
• Sese karşı hassasiyet (hiperakuzi)
• Göz kuruluğu veya aşırı sulanma

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda belirtiler yetişkinlerle benzerdir ancak genellikle daha hafif seyreder.
• Yüzdeki zayıflık daha hızlı düzelebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler aynıdır, ancak iyileşme süreci daha yavaş olabilir.
• Diyabet gibi ek hastalıklar varsa iyileşme daha karmaşık olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Kesin nedeni bilinmemektedir, ancak genellikle virüslerin (örneğin herpes simpleks virüsü) neden olduğu sinir iltihabı (nevrit) sonucu ortaya çıktığı düşünülmektedir.
• Sinirin geçtiği kemik kanalda daralma veya şişlik de rol oynayabilir.

Risk faktörleri

• Soğuk algınlığı veya üst solunum yolu enfeksiyonları
• Stres ve yorgunluk
• Bağışıklık sisteminin zayıf olması (diyabet, HIV gibi durumlar)
• Ailede Bell's palsy öyküsü
• Hamilelik (özellikle son üç ay ve doğum sonrası)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ani yüz sarkması veya zayıflığı fark ederseniz hemen bir sağlık kuruluşuna başvurun.
• Gözünüzü kapatamıyorsanız veya gözünüzde şiddetli kuruluk varsa acil yardım alın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Belirtiler ilk 72 saat içinde ortaya çıktıysa, en kısa sürede bir nöroloji uzmanına görünün.
• İyileşme sürecinde kontrollerinizi aksatmayın.

Tanı

Teşhis genellikle fizik muayene ile konur. Doktor yüz kaslarınızın gücünü ve hareketlerini kontrol eder, kulağınızı inceler ve başka nedenleri (inme, enfeksiyon) elemeye çalışır.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (iltihap veya enfeksiyon belirteçleri için)
• Elektromiyografi (EMG) – Sinir ve kasların elektriksel aktivitesini ölçer
• Manyetik rezonans görüntüleme (MR) veya bilgisayarlı tomografi (BT) – Beyin ve sinir yollarını değerlendirmek için

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size bir dizi yüz hareketi yaptıracak (kaş kaldırma, diş gösterme, ağız büzme gibi). Gerekirse testler için randevu verilecektir. Tüm süreç genellikle birkaç saat sürer.

Tedavi

Tedavinin amacı sinir iltihabını azaltmak, belirtileri hafifletmek ve yüz kaslarını korumaktır. Erken tedavi (ilk 72 saat içinde) daha iyi sonuç verir.

Evde kişisel bakım

• Gözünüzü nemli tutmak için suni gözyaşı damlaları kullanın (doktorunuzun önerdiği şekilde).
• Gözünüzü toz ve rüzgardan korumak için güneş gözlüğü veya bir bant ile kapatın.
• Yüz kaslarınıza hafif masaj yapın ve doktorunuz önerirse yüz egzersizleri yapın.
• Yemek yerken zorlanıyorsanız yumuşak gıdalar tüketin ve pipet kullanın.
• Sıcak havlu ile yüzünüze sıcak kompres uygulayın (ağrıyı azaltabilir).

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz genellikle iltihabı azaltmak için steroid grubundan bir ilaç reçete edebilir. Ayrıca göz kuruluğu için yapay gözyaşı önerebilir. Tedavi kişiye özeldir; doktorunuza danışmadan ilaç kullanmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Çok nadir durumlarda, uzun süreli kalıcı felç vakalarında yüz rehabilitasyonu veya cerrahi girişimler düşünülebilir. Bu karar mutlaka uzman bir ekip tarafından verilmelidir.

Bu durumla yaşamak

Yüz zayıflığı günlük aktiviteleri (yemek yeme, konuşma, göz kırpma) etkileyebilir. Yavaş yemek yiyin, pipet kullanın ve konuşurken anlaşılabilmek için yavaş konuşun. Gözünüzü düzenli olarak nemlendirin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Göz koruması için güneş gözlüğü takın.
• Yüz kaslarınızı zorlayacak hareketlerden kaçının ama doktorunuz önerirse basit egzersizler yapın.
• Yeterli uyuyun ve stresten uzak durun.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı ve dengeli beslenmeye özen gösterin. Özel bir diyet gerekmez, ancak çiğnemede zorluk varsa yumuşak gıdalar tercih edin. Yüz egzersizleri (örneğin aynada gülümseme, kaş kaldırma) iyileşmeyi destekleyebilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Yüz görünümündeki ani değişiklik moralinizi bozabilir. Bu normaldir. Kendinize zaman tanıyın, çoğu kişi iyileşir. Duygularınızı sevdiklerinizle paylaşın, gerekirse bir psikologdan destek alın.

Önleme

Bell's palsy'yi tamamen önlemenin kanıtlanmış bir yolu yoktur. Ancak stresi yönetmek, sağlıklı beslenmek ve bağışıklık sistemini güçlü tutmak riski azaltabilir.

Aşılar

Bell's palsy'ye karşı spesifik bir aşı yoktur.

Tarama programları

Bell's palsy için düzenli bir tarama önerilmemektedir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalıcı yüz asimetrisi veya güçsüzlük
• Göz kuruluğu veya göz hasarı (kornea ülseri)
• Ağızda veya yanakta gıda birikmesi
• Kalıcı tat alma bozukluğu
• Sinirsel ağrı (post-paralitik ağrı)

Uzun vadeli görünüm

Bell's palsy'nin seyri genellikle iyidir. Hastaların yaklaşık %70-80'i birkaç hafta ila ay içinde tamamen iyileşir. Erken tedavi ve düzenli takip ile sonuçlar daha da olumlu olur. Çoğu kişi normal yaşamına döner.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Bell's Palsy Association UK ↗
• Facial Palsy UK ↗
• National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS) ↗

Yerel kuruluşlar

• Türk Nöroloji Derneği ↗ · Türkiye
• Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü ↗ · Türkiye
• Türkiye Beyin ve Sinir Cerrahisi Derneği ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.