Benign Prostatic Hyperplasia (BPH)

Genel Bakış

Benign Prostat Hiperplazisi (BPH), prostat bezinin iyi huylu (kanser olmayan) büyümesidir. Prostat, erkeklerde mesanenin hemen altında bulunan ve idrar kanalını saran bir bezdir. Büyüdüğünde idrar akışını zorlaştırabilir.

Evet, oldukça yaygındır. 60 yaşındaki erkeklerin yaklaşık yarısında, 80 yaşındaki erkeklerin ise %90'ında BPH belirtileri görülür.

Esasen 50 yaş üstü erkekleri etkiler. Ailede prostat büyümesi öyküsü olanlarda, obez bireylerde ve bazı yaşam tarzı faktörlerine sahip kişilerde daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• İdrar yapmaya başlamada zorluk
• Zayıf idrar akışı
• İdrarı tam boşaltamama hissi
• Sık idrara çıkma, özellikle geceleri
• Acil idrar yapma ihtiyacı
• İdrar yaparken damlama

Çocuklarda belirtiler

• Bu durum çocuklarda görülmez.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı erkeklerde belirtiler daha belirgin olabilir. İdrar kaçırma, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları ve böbrek fonksiyonlarında bozulma daha yaygın olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Prostat büyümesinin kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, yaşlanmaya bağlı hormonal değişikliklerin (özellikle testosteron seviyesindeki düşüş ve dihidrotestosteron etkisi) rol oynadığı düşünülmektedir.

Risk faktörleri

• 50 yaşın üzerinde olmak
• Ailede prostat büyümesi öyküsü
• Obezite
• Diyabet ve kalp hastalığı gibi kronik rahatsızlıklar
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Bazı ilaçlar

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrar yapamıyorsanız hemen 112'yi arayın veya en yakın acil servise gidin.
• İdrarınızda yoğun kan görürseniz acil tıbbi yardım alın.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Sık idrara çıkma veya zorlanma gibi belirtileriniz varsa bir üroloji uzmanına başvurun.
• Prostatla ilgili bir sorununuz olduğunu düşünüyorsanız, düzenli kontrol için doktorunuzla konuşun.

Tanı

Doktorunuz tıbbi öykünüzü alır, fizik muayene yapar ve semptomlarınızı değerlendirir. Genellikle basit testlerle tanı konur.

Yapılabilecek testler

• Uluslararası Prostat Semptom Skoru (IPSS) anketi: Belirtilerinizi derecelendirmek için kullanılır.
• Rektal muayene: Doktorun parmağıyla prostata dokunarak büyüklüğünü değerlendirmesi.
• İdrar testi: Enfeksiyon veya kan olup olmadığını kontrol etmek için.
• Kan testi (PSA): Prostat spesifik antijen seviyesine bakılır, ancak yüksek PSA her zaman kanser anlamına gelmez.
• İdrar akış hızı testi: Ne kadar hızlı idrar yaptığınızı ölçer.
• Ultrason: Böbrekler ve mesane görüntülenir.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle ağrısızdır. Rektal muayene kısa süreli rahatsızlık verebilir. Doktorunuz semptomlarınızın şiddetine göre hangi testlerin yapılacağına karar verecektir.

Tedavi

Tedavi, belirtilerin şiddetine, yaşınıza, genel sağlık durumunuza ve kişisel tercihlerinize göre belirlenir. Hafif vakalarda yaşam tarzı değişiklikleri yeterli olabilir. Orta ve ağır vakalarda ilaç tedavisi veya cerrahi seçenekler bulunur.

Evde kişisel bakım

• Akşamları sıvı tüketimini azaltın, özellikle kafeinli ve alkollü içeceklerden kaçının.
• İdrar yaparken tam boşalmaya çalışmak için çift idrar yapma tekniğini deneyin (bir süre bekleyip tekrar deneyin).
• Tuvalete gitmeyi ertelemeyin.
• Düzenli egzersiz yapın, ancak uzun süreli oturmaktan kaçının.
• Stresten uzak durmaya çalışın, çünkü stres idrar semptomlarını kötüleştirebilir.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, prostat bezini küçültmeye veya prostat ve mesane kaslarını gevşetmeye yardımcı olan ilaçlar önerebilir. Bu ilaçların bazıları kan basıncını da etkileyebilir. Tedaviye başlamadan önce doktorunuzla olası yan etkileri mutlaka konuşun.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

İlaç tedavisine rağmen belirtiler şiddetliyse, idrar tıkanıklığı varsa, böbrek fonksiyonları bozuluyorsa veya sık sık idrar yolu enfeksiyonu geçiriyorsanız cerrahi müdahale gerekebilir. Cerrahi yöntemler prostatın bir kısmının çıkarılmasını veya küçültülmesini içerir.

Bu durumla yaşamak

BPH ile yaşamak, günlük alışkanlıklarınızda küçük değişiklikler yapmayı gerektirebilir. Tuvalete erişiminizin kolay olduğundan emin olun ve dışarı çıkarken yakınlarda tuvalet olup olmadığını planlayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı bir kiloda kalın.
• Düzenli egzersiz yapın (yürüyüş, yüzme gibi).
• Sigara içmeyin, alkol ve kafeini sınırlayın.
• Uzun süre oturmayın, sık sık pozisyon değiştirin.

Diyet ve egzersiz

Lif açısından zengin beslenin (meyve, sebze, tam tahıllar). Kabızlığı önlemek için bol su için. Egzersiz, prostat sağlığına faydalı olabilir, ancak aşırıya kaçmamaya dikkat edin.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sık idrara çıkma ve uyku bölünmeleri kaygı ve strese yol açabilir. Belirtilerinizin yönetimi için doktorunuzdan destek alın. Eşinizle veya bir arkadaşınızla duygularınızı paylaşmak da yardımcı olabilir.

Önleme

BPH'yi tamamen önlemenin kesin bir yolu yoktur. Ancak sağlıklı bir yaşam tarzı, düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme ve ideal kiloyu korumak riski azaltabilir.

Tarama programları

Düzenli olarak prostat kontrolü yaptırmak önerilmez. Ancak 50 yaşından sonra belirtileriniz varsa veya ailede prostat sorunu öyküsü varsa doktorunuza danışmalısınız. Sağlık Bakanlığı'nın önerileri doğrultusunda bireysel değerlendirme yapılmalıdır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Akut idrar retansiyonu (ani idrar yapamama)
• Tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonları
• Mesane taşları
• Böbrek hasarı veya yetmezliği
• İdrar kaçırma

Uzun vadeli görünüm

BPH tedavi edilebilir bir durumdur. Çoğu erkek uygun tedaviyle semptomlarında belirgin iyileşme yaşar. İlaçlar veya minimal invaziv girişimlerle yaşam kalitesi büyük ölçüde artırılabilir. Erken müdahale komplikasyonları önler.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Urology Care Foundation ↗

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Üroloji Derneği ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.