Prostate Cancer

Genel Bakış

Prostat kanseri, erkeklerde prostat bezinde başlayan bir kanser türüdür. Prostat bezi, idrar kesesinin altında, rektumun önünde bulunan ceviz büyüklüğünde bir bezdir. Bu bez, meni sıvısının bir kısmını üretir.

Prostat kanseri, dünyada ve Türkiye'de erkeklerde en sık görülen kanser türlerinden biridir. Özellikle 65 yaş üstü erkeklerde daha yaygındır.

Sadece erkeklerde görülür. Risk yaşla birlikte artar. Ailede (baba, kardeş gibi) prostat kanseri öyküsü olan erkeklerde görülme sıklığı daha fazladır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• İdrar yaparken zorlanma veya ağrı
• Sık sık idrara çıkma (özellikle gece)
• İdrar akışında zayıflama veya kesik kesik akma
• İdrarda veya menide kan görülmesi
• Sırt, kalça veya leğen kemiğinde ağrı (ileri evrelerde)

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı erkeklerde idrar yapma sorunları sık görülür ancak prostat kanseri belirtilerine dikkat edilmelidir. Belirtiler genç erkeklerle benzerdir.
• Sırt veya kemik ağrıları (yaşa bağlı sanılıp ihmal edilebilir)

Nedenler

Ana nedenler

• Prostat kanserinin kesin nedeni bilinmemektedir. Hücrelerin DNA'sında meydana gelen değişiklikler (mutasyonlar) sonucu kontrolsüz büyümeye başlar.

Risk faktörleri

• İleri yaş (65 yaş üstü)
• Ailede prostat kanseri öyküsü (baba, erkek kardeş)
• Afrika kökenli olmak
• Obezite
• Sağlıksız beslenme (yüksek yağlı, işlenmiş gıdalar)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Aniden idrar yapamama
• İdrarda kan görülmesi
• Şiddetli sırt veya kalça ağrısı

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 50 yaşından sonra düzenli üroloji kontrolleri (ailede öykü varsa 40 yaşından itibaren)
• İdrar yapma alışkanlığında herhangi bir değişiklik fark edildiğinde

Tanı

Prostat kanseri tanısı genellikle kan testi (PSA - prostat spesifik antijen) ve parmakla rektal muayene ile başlar. Şüphe durumunda prostat biyopsisi (dokudan örnek alınması) ile kesin tanı konur.

Yapılabilecek testler

• PSA kan testi
• Parmakla rektal muayene
• Prostat biyopsisi
• Ultrason, MR gibi görüntüleme yöntemleri (gerekirse)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle birkaç hafta sürer. İlk testler normal çıkarsa düzenli takip yapılır. Biyopsi gibi işlemler öncesinde doktorunuz size ayrıntılı bilgi verecektir.

Tedavi

Prostat kanseri tedavisi, kanserin evresine, yayılma durumuna, hastanın yaşına ve genel sağlığına göre kişiselleştirilir. Bazı yavaş büyüyen kanserlerde sadece yakın takip (aktif gözetim) yeterli olabilir. Diğer durumlarda cerrahi, radyoterapi (ışın tedavisi), hormon tedavisi veya kemoterapi gibi yöntemler kullanılır.

Evde kişisel bakım

• Sağlıklı beslenmeye özen gösterin (meyve, sebze, tam tahıllar)
• Düzenli egzersiz yapın
• Kilonuzu kontrol altında tutun
• Sigara ve aşırı alkolden kaçının

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz size uygun tedavi planını belirleyecektir. Tedavi seçenekleri arasında prostatın cerrahi olarak çıkarılması (radikal prostatektomi), radyoterapi (harici veya brakiterapi), hormon tedavisi (androjen baskılama), kemoterapi, immünoterapi veya hedefe yönelik tedaviler bulunabilir. Hangi tedavinin uygun olduğuna doktorunuz karar verecektir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi genellikle kanser prostatla sınırlıysa ve hastanın genel sağlığı uygunsa tercih edilir. Ancak her hasta için cerrahi gerekli değildir.

Bu durumla yaşamak

Prostat kanseri tanısı almak zor olabilir. Tedavi sürecinde idrar kaçırma, ereksiyon sorunları gibi yan etkiler yaşanabilir. Bu durumlar geçici olabileceği gibi, bazı durumlarda kalıcı da olabilir. Doktorunuzla bu konuları açıkça konuşun.

Yaşam tarzı ipuçları

• Tedavi sonrası düzenli doktor kontrollerinizi aksatmayın
• Pelvik taban egzersizleri (Kegel) yaparak idrar kontrolünü güçlendirin
• Cinsel sağlık sorunları için doktorunuzdan veya bir uzmandan destek alın

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme ve düzenli fiziksel aktivite, tedavi yan etkilerini yönetmeye ve genel sağlığı iyileştirmeye yardımcı olur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Prostat kanseri tanısı ve tedavisi kaygı, üzüntü, öfke gibi duygulara yol açabilir. Bu normaldir. Duygusal destek almak için doktorunuzla veya bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşun. Acil durumlarda 112'yi arayın.

Önleme

Prostat kanserini tamamen önlemek mümkün olmasa da, sağlıklı yaşam tarzı riski azaltabilir. Düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme ve ideal kiloyu korumak önemlidir.

Tarama programları

Sağlık Bakanlığı, 50 yaş üstü erkeklerde düzenli üroloji kontrollerini önermektedir. Ailede prostat kanseri öyküsü varsa 40 yaşından itibaren tarama yapılması düşünülebilir. Taramada PSA testi ve parmakla rektal muayene kullanılır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kanserin prostat dışına yayılması (metastaz, özellikle kemiklere)
• Kemik ağrıları ve kırıklar
• İdrar yolu tıkanıklığı
• Böbrek hasarı

Uzun vadeli görünüm

Prostat kanseri erken teşhis edildiğinde tedavi başarısı oldukça yüksektir. Çoğu hasta uzun yıllar sağlıklı bir yaşam sürebilir. Düzenli takip ve tedavi ile hastalık kontrol altına alınabilir. Umutlu olmak için birçok neden var.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• Prostate Cancer Foundation ↗
• Prostate Cancer UK ↗

Yerel kuruluşlar

• Türk Üroloji Derneği ↗ · Türkiye
• Kanserle Mücadele Derneği ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.