Sciatica

Genel Bakış

Siyatik, vücudun en uzun siniri olan siyatik sinirinin sıkışması veya tahriş olması durumudur. Bu durum genellikle belden bacağa doğru yayılan ağrıya, uyuşmaya ve karıncalanmaya neden olur.

Evet, siyatik oldukça yaygındır. Her 100 yetişkinden yaklaşık 10-40'ı hayatının bir döneminde siyatik ağrısı yaşar.

Siyatik en sık 30-50 yaş arası yetişkinlerde görülür. Ancak her yaşta ortaya çıkabilir. Hamilelik, uzun süre oturma, ağır işler yapma gibi durumlar riski artırır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Belin alt kısmında veya kalçada başlayıp bacaktan aşağıya doğru yayılan ağrı
• Bacakta veya ayakta uyuşma, karıncalanma
• Bacakta veya ayakta güçsüzlük
• Öksürme, hapşırma veya oturma ile artan ağrı

Nedenler

Ana nedenler

• Bel fıtığı (disk hernisi)
• Omurga kanalının daralması (spinal stenoz)
• Omurgadaki kemik çıkıntıları (bone spur)
• Nadir olarak tümör veya enfeksiyon

Risk faktörleri

• Yaşlanma
• Obezite (aşırı kilo)
• Uzun süre oturarak çalışma
• Ağır kaldırma veya ani hareketler
• Diyabet (şeker hastalığı)
• Sigara içme

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil durum belirtileri varsa (112'yi arayın)
• Bacakta veya ayakta ilerleyici güçsüzlük
• İdrar veya dışkı kontrolünde kayıp

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Birkaç haftalık evde bakıma rağmen düzelmeyen veya kötüleşen ağrı
• Günlük aktiviteleri etkileyen belirtiler
• Bacakta uyuşma veya karıncalanma devam ediyorsa

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinler ve fiziksel bir muayene yapar. Belirtilerinize göre bazı testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene (örneğin, düz bacak kaldırma testi)
• Manyetik rezonans görüntüleme (MRI) - gerektiğinde sinir sıkışmasını görmek için
• Bilgisayarlı tomografi (BT) veya röntgen - kemik yapısını değerlendirmek için

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz size bacak ağrısının ne zaman başladığını, nelerin ağrıyı artırdığını veya azalttığını soracaktır. Fizik muayenede bacağınızı düz bir şekilde kaldırmanız istenebilir. Gerekirse MR gibi görüntüleme yöntemlerine başvurulur.

Tedavi

Siyatik tedavisi genellikle ağrıyı azaltmak ve sinir üzerindeki baskıyı hafifletmeye yöneliktir. Çoğu vakada ameliyatsız yöntemler yeterlidir.

Evde kişisel bakım

• İlk 24-48 saat boyunca ağrılı bölgeye günde birkaç kez 15-20 dakika buz uygulayın
• Daha sonra sıcak uygulama (sıcak su torbası veya sıcak banyo) kasları rahatlatabilir
• Yatak istirahatini 1-2 günden fazla yapmayın; hafif yürüyüşler hareketliliği korur
• Ağır kaldırmaktan, uzun süre oturmaktan kaçının
• Basit germe egzersizleri yapın (doktorunuz önerebilir)

Tıbbi tedaviler

Ağrıyı kontrol altına almak için doktorunuz ağrı kesiciler, kas gevşeticiler veya sinir ağrısına yönelik ilaçlar önerebilir. Ayrıca fizik tedavi, bel kaslarını güçlendirmek ve duruşu düzeltmek için çok faydalıdır. Bazı durumlarda epidural steroid enjeksiyonları (sinir köküne yapılan iğne) uygulanabilir. Bunların hepsi doktor kontrolünde yapılmalıdır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ameliyat nadiren gerekir. Ancak şiddetli güçsüzlük, idrar/ dışkı kontrolü kaybı, veya 4-6 hafta boyunca diğer tedavilere yanıt alınamaması durumunda cerrahi müdahale düşünülebilir.

Bu durumla yaşamak

Siyatikle yaşamakta önemli olan, ağrıyı tetikleyen hareketlerden kaçınmak ve düzenli olarak hafif egzersiz yapmaktır. Uzun süre oturmayın; her saat başı kalkıp yürüyün. Yatarken dizlerinizin arasına bir yastık koymak belinizi rahatlatabilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı bir kiloda kalın (fazla kilo bele ek yük bindirir)
• Düzenli yürüyüş veya yüzme gibi düşük etkili egzersizler yapın
• Sandalyede otururken belinizi destekleyin
• Ağır eşyaları kaldırırken dizlerinizi bükün, belinizi değil

Diyet ve egzersiz

Anti-enflamatuar (iltihap önleyici) besinler tüketmek ağrıyı azaltmaya yardımcı olabilir. Balık, ceviz, zeytinyağı ve yeşil yapraklı sebzeler iyi seçeneklerdir. Düzenli egzersiz, özellikle karın ve sırt kaslarını güçlendirmek, omurga sağlığını destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı depresyon ve kaygıya neden olabilir. Siyatik ağrısı uzun sürdüğünde moral bozukluğu yaşayabilirsiniz. Bunun normal olduğunu unutmayın. Duygularınızı doktorunuzla paylaşın. Gerekirse bir ruh sağlığı uzmanından destek alabilirsiniz. Unutmayın, 112 acil yardım hattı ruhsal kriz anlarında da ulaşılabilir.

Önleme

Siyatiği tamamen önlemek mümkün olmasa da riskini azaltmak mümkündür. Düzenli egzersiz yapmak, doğru duruşu korumak, sağlıklı kiloda olmak ve ağır yükleri doğru kaldırmak siyatik riskini önemli ölçüde azaltır.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kronik (uzun süreli) ağrı
• Sinir hasarı nedeniyle bacakta kalıcı uyuşma veya güçsüzlük
• Nadiren 'kauda ekuina sendromu' adı verilen ciddi bir durum (mesane ve bağırsak kontrolünü kaybetme, bacaklarda felç)

Uzun vadeli görünüm

İyi haber: Çoğu siyatik vakası birkaç hafta içinde kendiliğinden düzelir. Düzenli egzersiz ve doğru duruşla tekrarlama riski azalır. Nadiren cerrahi tedavi gereklidir ve çoğu durumda başarılı sonuçlar alınır. Sağlık ekibinizle iş birliği yaparak iyileşme sürecinizi hızlandırabilirsiniz.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• American Academy of Orthopaedic Surgeons (AAOS) ↗
• International Association for the Study of Pain (IASP) ↗

Yerel kuruluşlar

• Türk Ortopedi ve Travmatoloji Birliği Derneği (TOTBİD) ↗ · Türkiye
• Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.