Tansiyon (Kan Basıncı) Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Genel Bakış

Tansiyon, kalbinizin kanı pompalarken atardamar duvarlarınıza yaptığı basınçtır. İki rakamla ölçülür: büyük tansiyon (sistolik) kalp kasılırken, küçük tansiyon (diyastolik) kalp gevşerken ölçülür. Normal bir tansiyon genellikle 120/80 mmHg civarındadır.

Evet, yüksek tansiyon dünyada ve ülkemizde çok yaygındır. Her 3 erişkinden yaklaşık 1'inde yüksek tansiyon vardır.

Her yaştan insanı etkileyebilir, ancak yaş ilerledikçe, ailede tansiyon öyküsü varsa, aşırı kiloluysanız veya sağlıksız besleniyorsanız risk artar.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çoğu insanda hiçbir belirti olmaz.
• Bazen şiddetli baş ağrısı
• Nefes darlığı
• Burun kanaması

Çocuklarda belirtiler

• Genellikle belirti yoktur.
• Altta yatan bir hastalığa bağlıysa yorgunluk, baş ağrısı görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Sıklıkla belirtisizdir.
• Baş dönmesi, bulanık görme veya çarpıntı olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Birincil (esansiyel) hipertansiyon: Nedeni tam olarak bilinmez, yaş, genetik ve yaşam tarzı rol oynar.
• İkincil hipertansiyon: Böbrek hastalığı, hormonal bozukluklar veya bazı ilaçlar gibi altta yatan bir nedene bağlıdır.

Risk faktörleri

• İleri yaş
• Ailede yüksek tansiyon öyküsü
• Aşırı kilo veya obezite
• Fiziksel hareketsizlik
• Yüksek tuz tüketimi
• Sigara içmek
• Aşırı alkol tüketimi
• Stres

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Tansiyonunuz çok yüksekse (180/120 mmHg veya üzeri) ve yukarıdaki acil belirtiler varsa hemen 112'yi arayın.
• Tansiyonunuz çok yüksek ama belirti yoksa aynı gün bir sağlık kuruluşuna başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 40 yaşından sonra yılda en az bir kez tansiyon ölçümü yaptırın.
• Ailede tansiyon öyküsü veya başka risk faktörleriniz varsa daha sık kontrol ettirin.

Tanı

Tansiyon, bir tansiyon aleti (sfigmomanometre) ile kolunuzdan ölçülür. Kesin tanı koymak için genellikle birkaç farklı günde ölçüm yapılır.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (böbrek fonksiyonu, şeker, kolesterol)
• İdrar tahlili
• Elektrokardiyografi (EKG)

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz birkaç ölçüm aldıktan sonra tansiyonunuzun yüksek olup olmadığına karar verecektir. Evde düzenli ölçüm yapmanız istenebilir.

Tedavi

Yüksek tansiyon tedavisi öncelikle sağlıklı yaşam alışkanlıklarına dayanır. Gerekirse doktorunuz tansiyon düşürücü ilaçlar önerebilir. Tedavi genellikle ömür boyu sürer.

Evde kişisel bakım

• Tuz tüketimini azaltın (günde 5 gramdan az).
• Düzenli egzersiz yapın (haftada en az 150 dakika orta düzeyde aktivite).
• Sağlıklı kilonuzu koruyun.
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Stresi yönetmeyi öğrenin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, genellikle bir veya daha fazla tansiyon ilacı reçete edebilir. Bu ilaçlar farklı mekanizmalarla tansiyonu düşürür. İlaçlarınızı düzenli kullanmanız ve doktor kontrolünde ayarlamanız önemlidir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadiren, ikincil hipertansiyona neden olan bir sorun (örneğin böbrek atardamarında daralma) ameliyatla düzeltilebilir.

Bu durumla yaşamak

Tansiyonunuzu evde düzenli olarak ölçün ve bir günlük tutun. İlaçlarınızı her gün aynı saatte almayı unutmayın. Doktorunuzla iletişim halinde olun.

Yaşam tarzı ipuçları

• DASH diyeti (meyve, sebze, tam tahıl, az yağlı süt ürünleri) uygulayın.
• Haftada en az 5 gün 30 dakika yürüyüş yapın.
• Alkolü sınırlayın (kadınlarda günde 1, erkeklerde 2 kadehi geçmeyin).

Diyet ve egzersiz

Düşük tuzlu, potasyum açısından zengin beslenme (muz, patates, ıspanak) ve düzenli fiziksel aktivite tansiyonunuzu düşürmeye yardımcı olur. Egzersize başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Yüksek tansiyon teşhisi kaygı yaratabilir. Stres tansiyonu yükseltebileceğinden, rahatlama teknikleri (derin nefes, meditasyon) ve hobiler edinmek faydalıdır. Gerekirse bir psikologdan destek alın.

Önleme

Tamamen önlenemese de sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, ideal kilo, tuz ve alkol sınırlaması ile risk büyük ölçüde azaltılabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp krizi
• Felç (inme)
• Böbrek hasarı
• Görme kaybı
• Hafıza sorunları

Uzun vadeli görünüm

Yüksek tansiyon tedavi edilebilir bir durumdur. Düzenli takip ve sağlıklı yaşamla çoğu insan normal bir hayat sürebilir. Erken teşhis ve tedavi sayesinde ciddi komplikasyonlar önlenebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.