Tansiyon Nedir? Kendi Kendine Bakım İpuçları

Genel Bakış

Tansiyon, kanın atardamar duvarlarına yaptığı basınçtır. Yüksek tansiyon (hipertansiyon) bu basıncın normalden fazla olmasıdır. Genellikle belirti vermez, ancak kontrol edilmezse kalp, beyin ve böbreklere zarar verebilir.

Evet, yüksek tansiyon dünyada ve ülkemizde çok yaygındır. Sağlık Bakanlığı verilerine göre her 3 erişkinden 1'inde yüksek tansiyon vardır.

Her yaşta görülebilir, ancak 40 yaş üstünde daha sıktır. Ailede yüksek tansiyon öyküsü olanlar, fazla kilolu veya obez olanlar, sağlıksız beslenenler ve hareketsiz bir yaşam sürenler daha fazla risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Çoğu insanda hiçbir belirti olmaz.
• Bazı kişilerde baş ağrısı, baş dönmesi, burun kanaması görülebilir.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda genellikle belirti yoktur. Aşırı kilolu çocuklarda risk daha yüksektir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yorgunluk, halsizlik, kısa sürede yorulma, görmede bulanıklık olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Kesin bir nedeni genellikle bulunmaz. Buna birincil (primer) hipertansiyon denir.
• Bazen böbrek hastalıkları, hormonal bozukluklar veya ilaçlar gibi başka bir hastalığa bağlı olarak gelişebilir (ikincil hipertansiyon).

Risk faktörleri

• Ailede yüksek tansiyon öyküsü
• Yaş (ilerledikçe risk artar)
• Fazla kilolu veya obez olmak
• Fiziksel aktivite azlığı
• Yüksek tuzlu beslenme
• Sigara ve alkol kullanımı
• Stresli yaşam

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın.
• Evde tansiyon ölçümleriniz sürekli yüksek çıkıyorsa (örneğin 160/100 mmHg üzeri) vakit kaybetmeden doktora gidin.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 40 yaşından sonra yılda en az bir kez tansiyon ölçümü yaptırın.
• Ailesinde yüksek tansiyon olanlar veya risk faktörlerine sahip olanlar daha sık kontrol ettirmelidir.

Tanı

Doktorunuz birkaç ayrı zamanda tansiyonunuzu ölçer. Genellikle kolunuza bir manşet yerleştirilen bir cihaz kullanılır. Ölçüm sırasında sessiz ve rahat bir ortamda oturmanız istenir.

Yapılabilecek testler

• Kan basıncı ölçümü (birkaç kez)
• Kan tahlilleri (böbrek fonksiyonları, şeker, kolesterol)
• İdrar tahlili
• EKG (elektrokardiyogram) – kalbin elektrik aktivitesini görmek için
• Gerekirse ekokardiyografi veya uzun süreli tansiyon takibi (holter)

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci basit ve ağrısızdır. Doktorunuz yaşam tarzınızı, beslenmenizi ve kullandığınız ilaçları sorar. Tüm testler genellikle bir gün içinde yapılabilir.

Tedavi

Yüksek tansiyon tedavisinin temelini sağlıklı yaşam alışkanlıkları oluşturur. Bazı durumlarda ilaç tedavisi de gerekebilir. Tedavi kişiye özeldir ve doktorunuz sizin için en uygun planı yapar.

Evde kişisel bakım

• Tuz tüketimini azaltın (günde 5-6 gramdan az, yani bir çay kaşığı).
• Düzenli fiziksel aktivite yapın (haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta yürüyüş).
• Sağlıklı kilonuzu koruyun.
• Alkol tüketimini sınırlayın veya bırakın.
• Sigara kullanmayın.
• Stresi yönetmek için gevşeme teknikleri uygulayın.
• Evde düzenli tansiyon takibi yapın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz gerek görürse tansiyon düşürücü ilaçlar reçete edebilir. Bu ilaçların birçok çeşidi vardır (örneğin, damar genişleticiler, su atıcılar, kalp atım hızını yavaşlatanlar). İlacınızı düzenli kullanın ve doktorunuza danışmadan kesmeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Yüksek tansiyon için cerrahi genellikle gerekmez. Ancak, böbrek atardamarında darlık gibi ikincil nedenler varsa anjiyoplasti veya stent işlemi yapılabilir. Bu durum nadirdir.

Bu durumla yaşamak

Tansiyonunuzu düzenli olarak evde ölçün ve kaydedin. Doktorunuzun önerdiği kontrollere gidin. Sağlıklı yaşam alışkanlıklarınızı sürdürün. Tansiyonunuzu kontrol altında tutmak sizin elinizde.

Yaşam tarzı ipuçları

• Her gün en az 30 dakika yürüyüş yapın.
• Meyve, sebze, tam tahıl ve az yağlı süt ürünleri içeren bir diyet uygulayın (DASH diyeti gibi).
• İşlenmiş gıdalardan ve fast food'dan uzak durun.
• Günde en az 2-2,5 litre su için.

Diyet ve egzersiz

Diyetinizde potasyum açısından zengin besinlere (muz, patates, ıspanak) yer verin. Doymuş yağ ve trans yağlardan kaçının. Egzersize başlamadan önce doktorunuza danışın. Yürüyüş, yüzme, bisiklet gibi aerobik aktiviteler en uygunudur.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Yüksek tansiyon tanısı veya sürekli takip kaygıya neden olabilir. Stres, tansiyonu daha da yükseltebilir. Gevşeme egzersizleri, derin nefes alma, meditasyon veya bir psikolog desteği almak faydalı olabilir. Unutmayın, yalnız değilsiniz.

Önleme

Yüksek tansiyon tamamen önlenemese de, sağlıklı bir yaşam tarzı ile risk büyük ölçüde azaltılabilir. Düzenli egzersiz, sağlıklı beslenme, kilo kontrolü, tuzu azaltma, sigara ve alkolden uzak durma en etkili yöntemlerdir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp krizi ve kalp yetmezliği
• İnme (felç)
• Böbrek hasarı (böbrek yetmezliği)
• Görme kaybı (retina hasarı)
• Damar sertliği ve anevrizma (damar baloncuklaşması)

Uzun vadeli görünüm

Yüksek tansiyon tedavi edilebilir bir durumdur. Erken tanı, düzenli ilaç kullanımı ve sağlıklı yaşam değişiklikleri ile tansiyonunuz normal seviyelerde tutulabilir ve uzun, sağlıklı bir hayat yaşayabilirsiniz. Unutmayın, kontrol sizin elinizde.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.