Tansiyonum Ne Zaman Doktora Gitmeli?

Genel Bakış

Tansiyon, kanın atardamarlarınıza yaptığı basınçtır. Yüksek tansiyon (hipertansiyon) bu basıncın normalden fazla olmasıdır. Genellikle belirti vermez, bu yüzden 'sessiz katil' olarak adlandırılır. Tansiyonunuzu düzenli ölçtürmek ve gerektiğinde doktora başvurmak önemlidir.

Evet, Türkiye'de ve dünyada çok yaygındır. Her 3 yetişkinden 1'inde yüksek tansiyon vardır.

Her yaştan insanı etkileyebilir, ancak yaş ilerledikçe daha sık görülür. Ailede yüksek tansiyon öyküsü, fazla kilolu olmak, sağlıksız beslenme ve hareketsiz yaşam riski artırır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Yüksek tansiyon çoğu zaman belirti vermez.
• Bazen sabahları baş ağrısı, burun kanaması veya çarpıntı olabilir.

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda belirti nadirdir, genellikle rutin muayenede fark edilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda sersemlik, baş dönmesi veya yorgunluk gibi belirtiler daha belirgin olabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Yüksek tansiyonun kesin nedeni çoğu zaman bilinmez (birincil hipertansiyon).
• Bazı durumlarda böbrek hastalığı, tiroid sorunları veya ilaçlar gibi altta yatan nedenler vardır (ikincil hipertansiyon).

Risk faktörleri

• Ailede yüksek tansiyon öyküsü
• Fazla kilolu veya obez olmak
• Fazla tuz tüketimi
• Yetersiz fiziksel aktivite
• Aşırı alkol tüketimi
• Sigara kullanımı
• Stres

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Tansiyonunuz aniden yükselir ve 180/120 mmHg veya daha yüksekse, hemen 112’yi arayın.
• Yukarıda 'acil durum' bölümünde belirtilen belirtilerden herhangi birini yaşarsanız vakit kaybetmeden acile başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• 18 yaşından itibaren her yıl tansiyonunuzu ölçtürün.
• Yüksek tansiyon tanısı aldıysanız doktorunuzun önerdiği sıklıkta kontrole gidin.
• Tansiyon ilacı kullanıyorsanız düzenli olarak doktorunuzla görüşün.

Tanı

Tansiyon aleti ile kolunuzdan ölçüm yapılarak tanı konur. Tek bir ölçüm yeterli değildir; doktorunuz farklı zamanlarda en az iki veya üç kez ölçüm yapar.

Yapılabilecek testler

• Tansiyon ölçümü (sfigmomanometre ile)
• İdrar tahlili
• Kan testleri (böbrek fonksiyonları, kan şekeri, kolesterol)
• Elektrokardiyografi (EKG) – kalbin elektriksel aktivitesini ölçer
• Gerekirse 24 saatlik tansiyon takibi (holter)

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz tıbbi geçmişinizi soracak, tansiyonunuzu ölçecek ve bazı testler isteyebilir. Sonuçlarınızı sizinle paylaşacak ve gerekirse tedavi planı oluşturacaktır.

Tedavi

Yüksek tansiyon tedavisinde amaç kan basıncını sağlıklı seviyelere düşürmek ve kalp-damar hastalıkları riskini azaltmaktır. Tedavi yaşam tarzı değişiklikleri ve gerektiğinde ilaçlarla yapılır.

Evde kişisel bakım

• Tuz tüketimini azaltın (günde 5 gramdan az).
• Sağlıklı kilonuzu koruyun.
• Haftada en az 150 dakika orta düzeyde egzersiz yapın (yürüyüş, yüzme, bisiklet).
• Sigara ve alkolden uzak durun.
• Stresinizi yönetmek için nefes egzersizleri, meditasyon gibi yöntemler deneyin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz kan basıncınızı düşürmek için çeşitli ilaç gruplarından birini veya birkaçını reçete edebilir. Bu ilaçları düzenli kullanmak ve doktor kontrolünde bırakmak önemlidir. Tansiyon ilaçları genellikle ömür boyu kullanılır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Yüksek tansiyon için nadiren cerrahi gerekir. Ancak altta yatan bir neden varsa (örneğin böbrek atardamarında darlık) doktorunuz girişimsel bir işlem önerebilir.

Bu durumla yaşamak

Yüksek tansiyonla yaşamak, günlük rutininize dikkat etmeyi gerektirir. Tansiyonunuzu düzenli ölçün, ilaçlarınızı aksatmayın ve sağlıklı alışkanlıklar edinin.

Yaşam tarzı ipuçları

• Evde tansiyon aleti bulundurun ve doktorunuzun önerdiği sıklıkta ölçün.
• Yemeklerinize az tuz ekleyin, işlenmiş gıdalardan kaçının.
• Düzenli fiziksel aktivite yapın.
• İlaçlarınızı her gün aynı saatte almak için hatırlatıcı kullanın.
• Alkol tüketiminizi sınırlayın (günde 1-2 kadehi geçmeyin).

Diyet ve egzersiz

DASH diyeti (sebze, meyve, tam tahıl, az yağlı süt ürünleri) tansiyon kontrolünde etkilidir. Haftada 5 gün 30 dakika tempolu yürüyüş yapın. Egzersize başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Yüksek tansiyon tanısı kaygı yaratabilir. Stres tansiyonu yükseltebileceğinden ruh sağlığınıza da özen göstermelisiniz. Gerekirse bir psikologdan destek alın. Unutmayın: Bu durum kontrol edilebilir.

Önleme

Yüksek tansiyonun bir kısmı önlenebilir. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz, ideal kilo korumak, sigara ve aşırı alkolden kaçınmak riski azaltır.

Aşılar

Hipertansiyonu önleyen bir aşı yoktur.

Tarama programları

18 yaşından itibaren yılda en az bir kez tansiyon ölçtürmek tarama için yeterlidir. Ailede yüksek tansiyon varsa daha sık kontrol önerilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp krizi
• Felç (inme)
• Kalp yetmezliği
• Böbrek hasarı
• Görme kaybı

Uzun vadeli görünüm

Yüksek tansiyon ciddi bir durumdur, ancak iyi yönetildiğinde komplikasyon riski büyük ölçüde azalır. Düzenli doktor kontrolü, sağlıklı yaşam ve ilaç uyumu ile uzun ve sağlıklı bir yaşam mümkündür.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türk Kardiyoloji Derneği · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.