Carpal Tunnel Syndrome

Genel Bakış

Karpal tünel sendromu, el bileğinizdeki bir sinirin sıkışması sonucu oluşan bir durumdur. Bu sinir, başparmağınız ve ilk üç parmağınıza duyu ve hareket sağlar.

Evet, karpal tünel sendromu oldukça yaygındır. Her 100 kişiden yaklaşık 3-6'sında görülür.

Genellikle 40-60 yaş arası yetişkinleri etkiler. Kadınlarda erkeklere göre 3 kat daha sık görülür. Ayrıca diyabet, romatoid artrit gibi hastalıkları olanlarda ve hamilelikte daha sık rastlanır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ellerde uyuşma ve karıncalanma (özellikle başparmak, işaret, orta ve yüzük parmaklarının bir kısmı)
• Gece uykudan uyandıran ağrı veya uyuşma
• Elde güçsüzlük, eşyaları düşürme
• Başparmağın tabanında ağrı
• Ellerde şişlik hissi (gerçek şişlik olmasa da)

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda karpal tünel sendromu nadirdir. Ancak oluşursa, el parmaklarında uyuşma, yazı yazarken zorlanma, oyun oynarken elini sık sık sallama gibi belirtiler görülebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda belirtiler daha belirgin olabilir. Ellerde güçsüzlük ve ince motor becerilerde (düğme ilikleme gibi) zorluk daha sık görülür. Uyuşma ve ağrı daha uzun sürebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• El bileğindeki karpal tünel adı verilen dar kanalda median sinirin sıkışması
• Tekrarlayan el bileği hareketleri (bilgisayar kullanımı, montaj hattı işleri gibi)
• Elde sıvı birikmesi (hamilelik, tiroid hastalığı gibi durumlar)
• El bileğinde travma veya kırık

Risk faktörleri

• Kadın olmak
• Obezite
• Diyabet
• Romatoid artrit
• Tiroid hastalıkları
• Hamilelik
• El bileğini sürekli kullanmayı gerektiren işler
• Ailede karpal tünel sendromu öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• El veya parmaklarda ani güç kaybı
• Belirtiler günlük aktivitelerinizi engelliyorsa
• Gece ağrısı uykunuzu bölüyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Ellerinizde ara sıra uyuşma oluyorsa ancak geçiyorsa
• Belirtiler henüz hafifse ve ne zaman doktora görünmeniz gerektiğini öğrenmek istiyorsanız

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinleyecek ve fizik muayene yapacaktır. Bazı testler de isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene: Tinel testi (bileğe vurulduğunda uyuşma hissi)
• Phalen testi (eller ters çevrilip bir dakika tutulunca belirtilerin artması)
• Sinir iletim hızı testi: Sinirin ne kadar hızlı çalıştığını ölçer
• Elektromiyografi (EMG): Kas aktivitesini değerlendirir

Randevunuzda neler beklenir

Muayene sırasında doktorunuz size bazı el hareketleri yaptıracak ve belirtileri soracaktır. Sinir iletim testi hafif rahatsızlık verebilir ancak genellikle ağrısızdır. Sonuçlar birkaç gün içinde çıkar.

Tedavi

Tedavi, belirtilerin şiddetine ve süresine bağlıdır. Amaç sinir üzerindeki baskıyı azaltmak ve el fonksiyonlarını korumaktır.

Evde kişisel bakım

• Bileğinizi dinlendirin, tekrarlayan hareketlerden kaçının.
• Soğuk kompres uygulayın (günde birkaç kez, 10-15 dakika).
• Bileklik kullanın (gece ve gerektiğinde gündüz).
• El ve bilek egzersizleri yapın (doktorunuzun önerdiği şekilde).

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz iltihap azaltıcı ilaçlar önerebilir (ağızdan veya krem olarak). Bazen bileğe kortikosteroid enjeksiyonu yapılabilir. Bu enjeksiyonlar geçici rahatlama sağlar. Fizik tedavi de faydalı olabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Konservatif tedavilere rağmen belirtiler düzelmezse veya sinir hasarı ilerlerse cerrahi düşünülebilir. Ameliyat, karpal tüneli gevşetmek için yapılır ve genellikle başarılıdır.

Bu durumla yaşamak

Karpal tünel sendromu ile yaşamak, günlük aktivitelerinizi biraz ayarlamanızı gerektirebilir. İş yerinde ergonomik düzenlemeler yapmak, sık sık mola vermek ve bilekleri zorlayan hareketlerden kaçınmak önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Çalışma alanınızı düzenleyin (klavye, fare yüksekliği).
• Ağır kaldırma, titreşimli alet kullanma gibi aktiviteleri sınırlayın.
• Kilonuzu kontrol altında tutun.
• Sigara içiyorsanız bırakmayı düşünün.

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı beslenme, özellikle B6 vitamini açısından zengin besinler (muz, avokado, tavuk gibi) sinir sağlığına yardımcı olabilir. Ancak takviyeler konusunda doktorunuza danışın. Düzenli egzersiz, genel sağlık için faydalıdır; bilek esnetme hareketleri özellikle yararlıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik ağrı ve uyuşma, uyku sorunlarına ve günlük işlerde zorluklara yol açarak kaygı ve stres yaratabilir. Bu normaldir. Belirtilerinizi yönetmek için bir sağlık profesyonelinden destek alın. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatriste başvurabilirsiniz.

Önleme

Tamamen önlenemez ancak riski azaltmak mümkündür. El bileğini zorlayan hareketlerde sık sık ara vermek, doğru duruş ve ergonomiye dikkat etmek, el bileğini bükülmüş pozisyonda uzun süre tutmamak gibi önlemler alınabilir.

Aşılar

Bu konuyla ilgili bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Rutin bir tarama testi yoktur. Ancak belirtileriniz varsa veya yüksek risk grubundaysanız doktorunuzla konuşabilirsiniz.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalıcı sinir hasarı
• Elde güçsüzlük ve kas erimesi (özellikle başparmak tabanında)
• Duyu kaybının kalıcı hale gelmesi

Uzun vadeli görünüm

Erken tedavi ile çoğu kişi tamamen iyileşir. Tedavi edilmezse hasar kalıcı olabilir, ancak cerrahi müdahale bile yapılsa birçok hasta önemli ölçüde rahatlar. Belirtiler ne kadar erken fark edilirse, tedavi o kadar başarılı olur.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• National Institute of Neurological Disorders and Stroke (NINDS) ↗
• American Academy of Orthopaedic Surgeons ↗

Yerel kuruluşlar

• Türkiye Beyin ve Sinir Cerrahisi Derneği ↗ · Türkiye
• Türkiye Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Derneği ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.