Çocuklarda Egzama (Atopik Dermatit)

Genel Bakış

Egzama, cildin kuru, kaşıntılı ve kızarık olmasına yol açan bir cilt rahatsızlığıdır. Atopik dermatit olarak da bilinir. Cilt bariyeri zayıf olduğu için nem kaybı olur ve tahriş edici maddelere karşı hassasiyet artar.

Evet, çocuklarda oldukça yaygındır. Her 10 çocuktan yaklaşık 1-3'ünde görülür.

Genellikle bebeklik döneminde (2-6 ay arası) başlar. Çoğu çocuk okul çağına geldiğinde düzelir, ancak bazılarında ergenlik ve erişkinlikte de devam edebilir. Ailesinde egzama, astım veya alerji olan çocuklarda daha sık görülür.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kuru, pürüzlü veya pullu cilt
• Şiddetli kaşıntı (özellikle geceleri artar)
• Kızarık, iltihaplı alanlar
• Kaşıntı sonucu ciltte çatlama, kabuklanma veya sızlama

Çocuklarda belirtiler

• Bebeklerde yanaklarda, kafa derisinde ve kol-bacak dış yüzeylerinde kızarıklık ve pullanma (konak benzeri)
• Küçük çocuklarda dirsek içi, diz arkası, bilek ve ayak bileklerinde döküntü
• Uykusuzluk ve huzursuzluk (kaşıntı nedeniyle)
• Kaşıma sonucu oluşan yaralar ve ikincil enfeksiyonlar

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Ergenlerde ve yetişkinlerde daha çok ellerde, göz kapaklarında ve kasık bölgesinde görülebilir.
• Cilt kalınlaşması ve derin çatlaklar oluşabilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Cilt bariyerinin doğuştan zayıf olması (genetik yatkınlık)
• Bağışıklık sisteminin bazı maddelere aşırı tepki vermesi
• Çevresel tetikleyiciler: kuru hava, terleme, bazı kumaşlar (yün, sentetik), sabun ve deterjanlar, parfümlü ürünler

Risk faktörleri

• Ailede egzama, astım veya saman nezlesi (alerjik rinit) öyküsü
• Çocuğun kendisinde alerji veya astım olması
• Aşırı sıcak veya soğuk iklim koşulları
• Stres ve duygusal faktörler (belirtileri tetikleyebilir)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Ciltte enfeksiyon belirtileri varsa (ateş, iltihap akıntısı, yaygın kızarıklık)
• Şiddetli kaşıntı uykuyu ve günlük yaşamı engelliyorsa
• Çocuğun yemek yemesi veya uyuması etkileniyorsa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• İlk kez egzama benzeri döküntü oluştuğunda tanı için
• Düzenli kontroller ve tedavi planı için yılda en az bir kez
• Tedaviye rağmen düzelme olmuyorsa veya sık sık tekrarlıyorsa

Tanı

Doktor genellikle çocuğun cildini muayene ederek ve şikayetlerini dinleyerek tanı koyar. Ailede egzama veya alerji öyküsü de önemli ipuçları verir.

Yapılabilecek testler

• Genellikle özel bir test gerekmez.
• Bazen alerji testleri (deri prik testi veya kan testi) yapılabilir.
• Nadiren cilt biyopsisi (küçük bir cilt parçasının alınarak incelenmesi) gerekebilir.

Randevunuzda neler beklenir

Doktor cildin hangi bölgelerinin etkilendiğine, döküntünün görünümüne ve kaşıntının şiddetine bakacaktır. Tanı genellikle hemen konur ve tedavi planı oluşturulur.

Tedavi

Egzamanın tedavisinde amaç cildi nemli tutmak, kaşıntıyı azaltmak ve tetikleyicilerden kaçınmaktır. Tedavi kişiye özeldir ve genellikle evde bakım ile başlar.

Evde kişisel bakım

• Cildi her gün en az 2-3 kez nemlendirin (kokusuz, renksiz nemlendiriciler tercih edin)
• Ilık (sıcak değil) duş yapın ve süreyi 5-10 dakika ile sınırlayın
• Yumuşak, pamuklu giysiler giydirin; yün ve sentetik kumaşlardan kaçının
• Tırnakları kısa tutun ve kaşımayı önlemek için eldiven veya çorap giydirin
• Banyo sonrası cildi havluyla hafifçe kurulayın, ovalamayın

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, iltihabı azaltmak için kortizonlu kremler veya merhemler reçete edebilir. Bunlar farklı güçlerde olabilir ve kısa süreli kullanılır. Bazı durumlarda kalsinörin inhibitörü adı verilen, kortizon içermeyen kremler de kullanılabilir. Kaşıntı ve uyku sorunları için ağızdan antihistaminik ilaçlar önerilebilir. Cilt enfeksiyonu varsa antibiyotik tedavisi gerekebilir. Tüm ilaçları doktorunuzun önerdiği şekilde kullanın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi tedavi egzama için uygulanmaz.

Bu durumla yaşamak

Egzama uzun süreli bir durumdur, ancak doğru bakım ile kontrol altında tutulabilir. Her gün nemlendirme, tetikleyicilerden kaçınma ve doktorunuzun önerdiği tedaviyi uygulama düzenli bir alışkanlık haline getirilmelidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Oda nemini uygun seviyede tutun (nemlendirici kullanabilirsiniz)
• Banyo suyu ılık olsun, çok sıcak veya çok soğuk olmasın
• Parfümsüz, hassas ciltler için üretilen sabun ve şampuanlar kullanın
• Stres egzamayı tetikleyebileceğinden çocuğunuzun rahatlamasına yardımcı olun (oyun, nefes egzersizleri)

Diyet ve egzersiz

Genellikle özel bir diyet gerekmez. Ancak bazı çocuklarda inek sütü, yumurta, fındık gibi besinler egzamayı kötüleştirebilir. Şüpheleniyorsanız bir doktora danışın. Egzersiz sağlıklıdır, ancak terleme kaşıntıyı artırabilir; egzersiz sonrası duş almak ve nemlendirici sürmek faydalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli kaşıntı ve cilt görünümü çocukta özgüven sorunlarına, okulda zorbalığa uğramaya veya uyku problemlerine yol açabilir. Aile üyeleri de bu durumdan etkilenebilir. Çocuğunuzla konuşun, duygularını ifade etmesine izin verin. Gerekirse bir çocuk psikoloğundan destek alın.

Önleme

Egzamayı tamamen önlemek mümkün olmayabilir, ancak yüksek riskli bebeklerde düzenli nemlendirme ve bazı önlemler hastalığın başlamasını geciktirebilir veya şiddetini azaltabilir. Anne sütüyle beslenme de koruyucu olabilir.

Aşılar

Egzama aşı yapılmasına engel değildir. Ancak egzamanın aktif olduğu dönemde veya ciltte yaygın döküntü varsa, aşı uygulaması ertelenebilir. Çocuğunuzun aşı takvimi için doktorunuzla konuşun. Suçiçeği gibi hastalıklar egzamayı kötüleştirebileceğinden, aşılamanın tam olması önemlidir.

Tarama programları

Toplumda rutin bir tarama önerilmez. Ailede alerjik hastalık öyküsü varsa doktorunuz gerekli gördüğünde alerji testleri yapabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ciltte bakteriyel (genellikle stafilokok) veya viral enfeksiyonlar (egzama herpetikum gibi)
• Uykusuzluk ve buna bağlı gün içinde yorgunluk, dikkat dağınıklığı
• Kronik kaşıntı sonucu ciltte kalınlaşma ve renk değişiklikleri
• Psikolojik etkiler: özgüven azalması, sosyal izolasyon

Uzun vadeli görünüm

Çoğu çocuk ergenlik dönemine kadar egzamayı büyük ölçüde atlatır veya belirtiler hafifler. Doğru bakım ve tedavi ile kontrol altında tutmak mümkündür. Egzama tamamen geçmese bile, çocuğunuz normal bir hayat sürebilir. Düzenli doktor takibi ve aile desteği ile belirtiler yönetilebilir.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.