Kronik Prostatit

Genel Bakış

Kronik prostatit, erkeklerde prostat bezinin (idrar kesesinin altında bulunan ve meni üreten küçük bir bez) uzun süreli iltihaplanmasıdır. Bu iltihap, ağrı ve idrar yapma sorunlarına yol açabilir. Kronik, yani uzun süreli bir durumdur ve aniden ortaya çıkan akut prostatitten farklıdır.

Evet, kronik prostatit oldukça yaygındır. Her yaştan erkeği etkileyebilir, ancak 30-50 yaş arasında daha sık görülür. Amerika Birleşik Devletleri'nde yapılan araştırmalar, erkeklerin yaklaşık %10-15'inin hayatlarının bir döneminde kronik prostatit belirtileri yaşadığını göstermektedir. Türkiye'de de benzer oranlar olduğu düşünülmektedir.

Kronik prostatit her yaştan erkeği etkileyebilir, ancak en sık 30-50 yaş arasındaki erkeklerde görülür. Ailesinde prostat sorunları olan kişilerde, sık idrar yolu enfeksiyonu geçirenlerde veya stresli bir yaşam tarzı olanlarda daha sık görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Kasık, testis, penis çevresi veya alt sırtta ağrı veya rahatsızlık hissi
• Sık idrara çıkma (özellikle gece)
• İdrar yaparken yanma veya ağrı
• İdrara başlamakta zorluk veya idrar akışında zayıflama
• Boşaldıktan sonra idrar damlatma
• Cinsel ilişki veya boşalma sırasında ağrı

Çocuklarda belirtiler

• Kronik prostatit çocuklarda nadir görülür. Görüldüğünde belirtiler benzer olabilir ancak çocuklar ağrıyı daha farklı ifade edebilir. Eğer bir çocukta alt karın ağrısı, idrar yaparken ağrı veya sık idrara çıkma varsa mutlaka doktora görünülmelidir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı erkeklerde kronik prostatit belirtileri bazen iyi huylu prostat büyümesi (BPH) ile karışabilir. Her iki durumda da sık idrara çıkma, gece idrara kalkma ve zayıf idrar akışı görülebilir. Ayrıca yaşlılarda iltihap belirtileri daha hafif olabilir, ancak idrar yolu enfeksiyonu riski artar.

Nedenler

Ana nedenler

• Bazı durumlarda bakteriler prostat bezine idrar yoluyla girerek iltihaba yol açar (bakteriyel kronik prostatit).
• Çoğu vakada ise net bir bakteri bulunamaz; buna kronik pelvik ağrı sendromu denir ve nedenleri tam olarak bilinmemektedir.
• Sinir hasarı, pelvik taban kaslarında gerginlik, bağışıklık sistemi sorunları veya geçirilmiş bir travma da neden olabilir.

Risk faktörleri

• Daha önce akut prostatit geçirmiş olmak
• Sık idrar yolu enfeksiyonu yaşamak
• Prostat biyopsisi veya idrar yoluna kateter takılması gibi tıbbi işlemler
• Stresli yaşam tarzı ve psikolojik faktörler
• Uzun süre oturarak çalışmak (bisikletçilik gibi)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• İdrar yapamama (ani tıkanma)
• Yüksek ateşle birlikte şiddetli ağrı
• İdrar veya menide kan görülmesi

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Kasık veya pelvik bölgede haftalardır süren ağrı
• Sık idrara çıkma, idrar yaparken yanma gibi belirtiler
• Cinsel ilişki sırasında veya sonrasında ağrı

Tanı

Doktorunuz şikayetlerinizi dinleyecek ve fizik muayene yapacaktır. Prostatın muayenesi için parmakla rektal muayene (doktorun makat bölgesinden parmakla prostatı kontrol etmesi) gerekebilir. Ayrıca idrar tahlili, kan testleri ve gerekirse prostat sıvısının incelenmesi (masaj yapılarak alınan sıvı) istenebilir.

Yapılabilecek testler

• İdrar tahlili ve idrar kültürü
• Parmakla rektal muayene
• Prostat spesifik antijen (PSA) kan testi
• Prostat masajı sonrası alınan sıvının mikroskobik incelenmesi
• Gerekirse ultrason veya diğer görüntüleme yöntemleri

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç hafta sürebilir. İlk muayenede doktorunuz size çeşitli sorular soracak ve muayene yapacaktır. Prostat masajı sırasında hafif bir rahatsızlık hissedebilirsiniz. Tahlil sonuçlarına göre doktorunuz size kronik prostatit teşhisi koyacak ve tedavi planı oluşturacaktır.

Tedavi

Kronik prostatit tedavisi, belirtileri hafifletmeyi ve yaşam kalitesini artırmayı hedefler. Tedavi kişiye özeldir ve altta yatan nedene bağlıdır. Bakteriyel bir enfeksiyon varsa antibiyotik kullanılır. Bakteri yoksa ağrı kesiciler, kas gevşeticiler veya prostatı rahatlatan ilaçlar önerilebilir. Ayrıca pelvik taban fizyoterapisi, sıcak oturma banyoları, stres yönetimi gibi yöntemler de tedavinin bir parçası olabilir.

Evde kişisel bakım

• Günde birkaç kez ılık suyla oturma banyosu yapmak (15-20 dakika)
• Bol su içmek (günde 8-10 bardak) ve kafein, alkol, baharatlı yiyeceklerden kaçınmak
• Stresi azaltmak için meditasyon, nefes egzersizleri veya yürüyüş yapmak
• Uzun süre oturmaktan kaçınmak, her saat başı kalkıp dolaşmak
• Pelvik taban kaslarını germe egzersizleri (bir fizyoterapist rehberliğinde)

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz tarafından önerilen tedaviler arasında antibiyotikler (bakteriyel ise), ağrı ve iltihabı azaltan ilaçlar, prostat bezini ve idrar yolunu gevşeten ilaçlar bulunabilir. Bazı durumlarda düşük doz antidepresanlar veya sinir ağrısı için ilaçlar da kullanılabilir. Tedavi süresi genellikle 4-6 hafta veya daha uzundur. İlaç isimleri veya dozları doktorunuz tarafından belirlenir, bu nedenle kendi başınıza ilaç kullanmayınız.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Cerrahi müdahale nadiren gerekir. Sadece çok şiddetli vakalarda, diğer tedavilere yanıt alınamadığında veya prostat apsesi gibi komplikasyonlar geliştiğinde düşünülebilir. Bu karar mutlaka bir üroloji uzmanı tarafından verilmelidir.

Bu durumla yaşamak

Kronik prostatit ile yaşamak, belirtilerin alevlendiği ve sakinleştiği dönemlerle geçebilir. Ağrı ve idrar sorunları günlük aktiviteleri etkileyebilir, ancak tedavi ile çoğu kişi normal bir hayat sürdürebilir. Belirtilerinizi tetikleyen faktörleri (stres, bazı yiyecekler, uzun süre oturmak) öğrenmek ve bunlardan kaçınmak önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Düzenli egzersiz yapmak (yürüyüş, yüzme gibi) – pelvik bölgeye aşırı yük bindiren aktivitelerden kaçının
• Stres yönetimi tekniklerini uygulamak (meditasyon, hobi edinme)
• Sigara ve alkolü sınırlamak veya bırakmak
• Sağlıklı ve dengeli beslenmek
• Yeterli uyumak

Diyet ve egzersiz

Sağlıklı bir diyet iltihabı azaltmaya yardımcı olabilir. Bol sebze ve meyve, tam tahıllar, balık ve sağlıklı yağlar tüketin. Kafein, baharatlı yiyecekler, asitli içecekler ve işlenmiş gıdalar belirtileri kötüleştirebilir, bu nedenle bunlardan kaçınmak iyi olabilir. Egzersiz olarak yürüyüş, esneme hareketleri ve pelvik taban egzersizleri (Kegel gibi) faydalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Kronik prostatit, sürekli ağrı ve idrar sorunları nedeniyle stres, kaygı ve depresyona yol açabilir. Cinsel sorunlar da özgüveni etkileyebilir. Duygusal destek almak, bu durumla başa çıkmayı kolaylaştırır. Aileniz veya arkadaşlarınızla konuşmaktan çekinmeyin. Gerekirse bir psikolog veya psikiyatristten profesyonel yardım isteyin. Unutmayın, yalnız değilsiniz.

Önleme

Kronik prostatiti tamamen önlemenin kesin bir yolu olmasa da, bazı önlemler riski azaltabilir. Düzenli olarak idrar yapmak (idrarı uzun süre tutmamak), bol su içmek, hijyen kurallarına dikkat etmek ve cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlardan korunmak önemlidir. Ayrıca stresi yönetmek ve sağlıklı bir yaşam tarzı sürdürmek de koruyucu olabilir.

Aşılar

Kronik prostatit için özel bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Kronik prostatit için rutin bir tarama testi yoktur. Ancak prostat sorunlarına yönelik düzenli kontrollerinizi yaptırmanız, özellikle 40 yaş üstü erkekler için iyi bir fikirdir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Şiddetli ağrı ve rahatsızlığın devam etmesi
• İdrar yolu enfeksiyonlarının tekrarlaması
• Prostat apsesi (iltihap dolu kese) oluşması
• Cinsel işlev bozuklukları (sertleşme sorunu, ağrılı boşalma)
• Kısırlık (nadiren)

Uzun vadeli görünüm

Kronik prostatit tedavi edilebilir bir durumdur. Çoğu kişi tedavi ile belirtilerinde belirgin iyileşme yaşar. Ancak tamamen iyileşme her zaman mümkün olmayabilir; bazı kişilerde belirtiler zaman zaman tekrarlayabilir. Doğru tedavi ve yaşam tarzı değişiklikleri ile belirtiler kontrol altına alınabilir ve kaliteli bir yaşam sürdürülebilir. Doktorunuzla işbirliği yapmak ve önerilere uymak en önemli adımdır.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• Türk Üroloji Derneği ↗ · Türkiye
• Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.