Conjunctivitis
Başvurulan kaynaklar
Bu makale özgün hasta eğitimi içeriğidir.
- WHO—Health topics A–Z(2024)
- NHS—Health A to Z(2024)
- CDC—Health topics(2024)
Uluslararası klinik kılavuzlara dayalıdır
Genel Bakış
Konjonktivit, gözün beyaz kısmını ve göz kapaklarının iç yüzeyini kaplayan ince ve şeffaf doku olan konjonktivanın iltihaplanmasıdır. Halk arasında 'kırmızı göz' veya 'pembe göz' olarak da bilinir.
Önemli bilgiler
- Konjonktivit, virüsler, bakteriler, alerjiler veya tahriş edici maddeler nedeniyle ortaya çıkabilir.
- Viral konjonktivit çok bulaşıcıdır, özellikle okul çağındaki çocuklar arasında yaygındır.
- Bakteriyel konjonktivit genellikle kalın bir akıntıya neden olur ve antibiyotik tedavisi gerektirebilir.
- Alerjik konjonktivit bulaşıcı değildir, mevsimsel alerjilerle bağlantılıdır.
Evet, konjonktivit çok yaygın bir göz rahatsızlığıdır. Her yaşta görülebilir, fakat özellikle çocuklarda sıkça rastlanır. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı verilerine göre, göz hastalıkları başvurularında sık karşılaşılan bir durumdur.
Konjonktivit herkesi etkileyebilir, ancak çocuklar, okul ve kreş ortamında bulunanlar, kontakt lens kullananlar ve alerjik bünyeli kişiler daha yüksek risk altındadır.
Belirtiler
- Ani ve şiddetli göz ağrısı
- Görme kaybı veya ciddi görme bulanıklığı
- Işığa aşırı duyarlılık ve gözü kapatmak zorunda kalma
- Gözde travma sonrası ortaya çıkan belirtiler
- Göz hareket edemiyor veya dışarı uzanmış görünüyorsa (acil tıbbi durum)
- ⚠Belirtiler 1-2 gün içinde geçmiyorsa
- ⚠Gözden gelen akıntı koyu, yeşil veya sarı renkteyse
- ⚠Kontakt lens kullanıyorsanız ve belirtiler başladıysa (hemen lensi çıkarın)
- ⚠Gözde şiddetli kaşıntı veya yanma varsa
- ⚠Daha önce göz ameliyatı geçirdiyseniz
Yaygın belirtiler
- Gözde kızarıklık
- Kaşıntı veya yanma hissi
- Sulanma (göz yaşarması)
- Gözden gelen akıntı (su gibi veya yapışkan, sarı-yeşil renkte)
- Göz kapaklarının sabah yapışık olması
- Gözde kum veya yabancı cisim hissi
- Işığa hassasiyet (fotofobi)
Çocuklarda belirtiler
- Göz kapaklarında belirgin şişlik
- Yoğun ve yapışkan akıntı nedeniyle gözlerin zor açılması
- Huzursuzluk, ağlama veya gözleri ovuşturma isteği
- Ateş veya üst solunum yolu enfeksiyonu belirtileri eşlik edebilir
Yaşlı yetişkinlerde belirtiler
- Göz kuruluğu hissinin daha belirgin olması
- Akıntı miktarının daha az olması
- Gözde batma veya yabancı cisim hissi
- Görmede geçici bulanıklık
Nedenler
Ana nedenler
- Virüsler: En sık neden adenovirüslerdir; soğuk algınlığı ile birlikte görülebilir.
- Bakteriler: Özellikle Staphylococcus ve Streptococcus bakterileri neden olur.
- Alerjiler: Polen, ev tozu, hayvan tüyü gibi alerjenlere karşı vücudun gösterdiği reaksiyon.
- Tahriş ediciler: Klorlu su, duman, kimyasal maddeler veya yabancı cisimler.
- Yenidoğanlarda: Doğum kanalından geçiş sırasında anneden bulaşan bazı bakteriler (Gözyaşı kanalı tıkanıklığı da benzer belirtiler yapabilir).
Risk faktörleri
- Konjonktivitli biriyle yakın temas
- Hijyen kurallarına dikkat edilmemesi (elle göze dokunmak, havluları ortak kullanmak)
- Kontakt lens kullanımı ve lens bakımının ihmal edilmesi
- Mevsimsel alerjilere yatkınlık
- Kalabalık ortamlarda bulunmak (kreş, okul, yurt)
- Bağışıklık sistemini baskılayan hastalıklar veya ilaçlar
Ne zaman doktora görünmeli
Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:
- Gözde şiddetli ağrı veya ışığa aşırı hassasiyet varsa
- Görmede herhangi bir azalma veya bulanıklık fark ediyorsanız
- Gözünüzden kanlı akıntı geliyorsa
- Kontakt lens kullanıyorsanız ve belirtiler aniden ortaya çıktıysa
Şu durumlarda rutin randevu alın:
- Belirtiler 2-3 günden uzun sürüyorsa
- Akıntı miktarı giderek artıyorsa veya koyulaşıyorsa
- Alerji ilaçlarına rağmen belirtiler geçmiyorsa
- Bebeklerde veya yaşlılarda ortaya çıktıysa
Tanı
Doktorunuz gözünüzü muayene ederek konjonktivit teşhisi koyabilir. Genellikle hikayenizi dinler ve bir ışık cihazı (biyomikroskop veya lamba) ile gözünüzün ön kısmını ayrıntılı olarak inceler.
Yapılabilecek testler
- Göz muayenesi ve biyomikroskop ile detaylı inceleme
- Göz akıntısından sürüntü alınarak kültür testi (özellikle şiddetli veya inatçı durumlarda)
- Alerji testi (alerjik konjonktivit şüphesi varsa)
- Gözyaşı testi (göz kuruluğu ile karışması durumunda)
Randevunuzda neler beklenir
Muayene kısa ve ağrısızdır. Gözünüze bir damla uyuşturucu damlatılabilir. Doktorunuz size sonuçları hemen söyleyebilir ve tedavi önerilerinde bulunabilir. Kültür testi yapıldıysa sonuçlar birkaç gün sürebilir.
Tedavi
Konjonktivit tedavisi altta yatan nedene bağlıdır. Viral konjonktivit genellikle kendi kendine geçer, bakteri kaynaklı ise antibiyotik tedavisi gerekebilir. Alerjik konjonktivit için ise alerji ilaçları ve göz damlaları kullanılır. Tedaviyi doktorunuz belirlemelidir.
Evde kişisel bakım
- Ellerinizi sık sık su ve sabunla yıkayın.
- Gözünüze dokunmaktan ve ovuşturmaktan kaçının.
- Göz kapaklarınıza temiz, ılık bir bezle kompres yapın (her göz için ayrı bez kullanın).
- Kirpiklerinizdeki kabukları temizlemek için kaynatılıp soğutulmuş su veya steril göz temizleme solüsyonu kullanın.
- Havlu, yastık kılıfı ve makyaj malzemelerinizi başkalarıyla paylaşmayın.
- Kontakt lens kullanıyorsanız, belirtiler geçene kadar lenslerinizi çıkarın ve gözlük kullanın.
- Makyaj yapmayın ve özellikle göz makyajı ürünlerinizi yenileyin.
Tıbbi tedaviler
Doktorunuz bakteri kaynaklı konjonktivit için antibiyotik içeren göz damlaları veya merhemleri önerebilir. Alerjik konjonktivit için antihistaminik damlalar veya mast hücre stabilizatörleri kullanılabilir. Göz kuruluğu için suni gözyaşı damlaları önerilebilir. İlaçları doktorunuzun tarif ettiği şekilde ve sürede kullanmanız önemlidir. Reçetesiz ilaçları doktora danışmadan kullanmayın.
Bu durumla yaşamak
Konjonktivit bulaşıcı ise (viral veya bakteriyel) iyileşene kadar işe, okula gitmemeniz önerilir. Genellikle 1-2 hafta içinde belirtiler geriler. Bu süreçte dinlenmek ve hijyene dikkat etmek çok önemlidir.
Yaşam tarzı ipuçları
- İyileşme sürecinde kontakt lenslerinizi kullanmayın, gözlük tercih edin.
- Havuz, deniz gibi ortamlardan uzak durun.
- Gözlerinizi toz, duman ve rüzgardan koruyun.
- Düzenli uyuyun ve bağışıklık sisteminizi güçlü tutun.
Diyet ve egzersiz
Konjonktivit için özel bir diyet yoktur. Ancak genel sağlıklı beslenme (bol sebze, meyve, su tüketimi) bağışıklık sistemini destekler. Ağır egzersizlerden kaçınmanız gerekmez, ancak gözlerinizi terden ve dış etkenlerden korumak için önlem alın.
Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli
Konjonktivit rahatsız edici olabilir ve görünüm kaygısı yaratabilir, ancak çoğu zaman kısa sürelidir ve kalıcı bir etkisi yoktur. Kendinizi huzursuz hissediyorsanız, durumun geçici olduğunu ve doğru tedaviyle düzeleceğini unutmayın.
Önleme
Konjonktiviti tamamen önlemek mümkün olmasa da, bulaşıcı türlerden korunmak için alabileceğiniz basit önlemler vardır: Ellerinizi sık sık yıkamak, gözlerinize dokunmamak, kişisel eşyaları ortak kullanmamak bu önlemlerin başında gelir.
Komplikasyonlar
Tedavi edilmezse
- Bakteriyel konjonktivit tedavi edilmezse korneada (gözün saydam tabakası) yaralar oluşabilir.
- Nadiren de olsa, enfeksiyon gözün iç kısımlarına yayılıp daha ciddi sorunlara yol açabilir.
- Kronik veya tekrarlayan konjonktivitler, göz yüzeyinde kalıcı hasar bırakabilir.
Uzun vadeli görünüm
Konjonktivit çoğu zaman tedaviyle tamamen iyileşir ve kalıcı bir sorun bırakmaz. Bakteriyel türler uygun antibiyotikle hızla düzelir. Viral türler genellikle 1-2 haftada kendiliğinden geçer. Alerjik türlerde belirtiler alerjenlerden uzak durarak kontrol altına alınabilir. Erken teşhis ve uygun tedaviyle komplikasyon riski çok düşüktür.
Destek bul
Uluslararası kuruluşlar
Yerel kuruluşlar
- Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye
- Türk Oftalmoloji Derneği ↗ · Türkiye
Yardım hatları
Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.
Bilgileri her zaman doktorunuzla doğrulayın
Sağlık kılavuzları ülkeye ve bölgeye göre değişir. Bu makaledeki bilgiler uluslararası klinik kılavuzlara dayanmaktadır ancak ülkenizdeki özel kılavuzları, ilaçları veya uygulamaları yansıtmayabilir. Sağlık endişelerinizi her zaman kendi doktorunuz veya sağlık hizmeti sağlayıcınızla görüşün ve yerel ulusal sağlık kılavuzlarına başvurun.
Önemli uyarı Bu bilgiler yalnızca eğitim amaçlıdır. Profesyonel tıbbi tavsiye, tanı veya tedavinin yerini tutmaz. Kendi durumunuzla ilgili mutlaka kalifiye bir sağlık uzmanına danışın. Tıbbi bir acil durum yaşıyorsanız derhal yerel acil servisinizi arayın.