Cushing syndrome awareness

Genel Bakış

Cushing sendromu, vücudunuzda kortizol adı verilen bir hormonun çok fazla olması durumudur. Kortizol, stresle başa çıkmanıza, kan şekerinizi düzenlemenize ve iltihapla savaşmanıza yardımcı olan bir hormondur. Ancak çok fazla kortizol olduğunda çeşitli sağlık sorunlarına yol açabilir.

Cushing sendromu nadir görülen bir hastalıktır. Her 100.000 kişiden yaklaşık 10-15'inde görülür.

Cushing sendromu her yaşta ve cinsiyette görülebilir, ancak en sık 20-50 yaş arası yetişkinlerde ve kadınlarda daha yaygındır. Ayrıca kortizon türü ilaçları uzun süre kullanan kişilerde de görülebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Hızlı kilo alma, özellikle yüz, karın ve sırt bölgesinde (yuvarlak yüz, 'buffalo hörgücü' denilen sırtta yağ birikmesi)
• Ciltte incelme, kolay morarma ve çatlaklar (mor veya pembe çizgiler)
• Yorgunluk ve kas güçsüzlüğü
• Yüksek tansiyon
• Kemiklerde zayıflama (osteoporoz) ve kırık riskinde artış
• Ruh hali değişiklikleri, depresyon veya sinirlilik
• Kadınlarda adet düzensizlikleri, erkeklerde cinsel istek azalması

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda büyüme yavaşlaması veya durması
• Kilo alımı ile birlikte boy kısalığı
• Gecikmiş ergenlik

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda kas kaybı ve güçsüzlük daha belirgin olabilir
• Kemik erimesi (osteoporoz) riski daha yüksektir
• Yüksek tansiyon ve şeker hastalığı sık görülür

Nedenler

Ana nedenler

• Vücudun aşırı kortizol üretmesi (endojen Cushing sendromu): Çoğunlukla hipofiz bezinde iyi huylu bir tümör (adenom) nedeniyle oluşur. Bazen böbrek üstü bezlerinde veya başka organlarda tümörler de neden olabilir.
• Dışarıdan kortizon türü ilaçların uzun süreli kullanımı (ekzojen Cushing sendromu): Astım, romatizma gibi hastalıklarda kullanılan kortizon ilaçları bu duruma yol açabilir.

Risk faktörleri

• Kortizon türü ilaçları uzun süre kullanmak (doktor kontrolünde olsa bile risk vardır)
• Hipofiz bezinde veya böbrek üstü bezlerinde tümör olması
• Bazı genetik hastalıklar (örneğin çoklu endokrin neoplazi tip 1)
• Kadın olmak (endojen Cushing sendromu kadınlarda daha sık görülür)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Yukarıda acil durum olarak belirtilen belirtilerden herhangi biri varsa hemen 112'yi arayın.
• Yeni başlayan şiddetli ağrı, bilinç değişikliği veya nefes darlığı varsa acil servise başvurun.

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Uzun süredir devam eden yorgunluk, kilo alma, ciltte morarma gibi belirtileriniz varsa aile hekiminize veya bir iç hastalıkları uzmanına başvurun.
• Kortizon ilacı kullanıyorsanız ve yan etkilerden endişeleniyorsanız doktorunuzla görüşün.

Tanı

Doktorunuz önce tıbbi öykünüzü alır ve fizik muayene yapar. Ardından kortizol seviyelerini ölçmek için çeşitli testler isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan ve idrar testleri: Kortizol seviyenizi ölçmek için yapılır.
• Tükürük testi: Gece geç saatte tükürükte kortizol ölçümü.
• Dekzametazon baskılama testi: Kortizol üretimini baskılayan bir ilaç verilir ve vücudun tepkisi ölçülür.
• Görüntüleme testleri (MR, BT): Hipofiz bezi veya böbrek üstü bezlerinde tümör olup olmadığını görmek için.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci birkaç hafta sürebilir. Testler genellikle hastanede veya endokrinoloji uzmanının yönlendirmesiyle yapılır. Sonuçlara göre tedavi planı oluşturulur.

Tedavi

Cushing sendromunun tedavisi nedenine bağlıdır. Amaç kortizol seviyesini normale döndürmek ve belirtileri azaltmaktır. Tedavi seçenekleri ilaç, cerrahi ve radyoterapiyi içerebilir.

Evde kişisel bakım

• Düzenli doktor kontrollerine gidin.
• Kemik sağlığınızı korumak için doktorunuzun önerdiği kalsiyum ve D vitamini takviyelerini alın.
• Enfeksiyonlardan korunmak için hijyene dikkat edin ve aşılarınızı güncel tutun.
• Stres yönetimi teknikleri öğrenin (meditasyon, nefes egzersizleri).

Tıbbi tedaviler

İlaç tedavisi: Kortizol üretimini baskılayan ilaçlar kullanılabilir. Bu ilaçlar sadece doktor reçetesiyle alınmalıdır. Doz ayarlamaları dikkatli yapılmalıdır. Ayrıca kortizon ilacı kullanımına bağlı Cushing sendromu varsa, doktor ilacın dozunu azaltabilir veya başka bir ilaca geçebilir. Kesinlikle doktora danışmadan ilaçlarınızı bırakmayın.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Hipofiz veya böbrek üstü bezindeki tümörün cerrahi olarak çıkarılması sıklıkla tercih edilen tedavi yöntemidir. Ameliyat başarılı olursa hastalık tamamen düzelebilir. Nadiren tümörün tamamen çıkarılamadığı durumlarda radyoterapi gerekebilir.

Bu durumla yaşamak

Cushing sendromu ile yaşamak zor olabilir, ancak tedavi ile belirtiler büyük ölçüde azalır. Tedavi süresince doktorunuzla düzenli iletişimde olmanız önemlidir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sağlıklı ve dengeli beslenmeye özen gösterin. Tuz ve şeker tüketimini sınırlayın.
• Düzenli, hafif egzersizler yapın (yürüyüş, esneme). Ancak aşırı yorucu aktivitelerden kaçının.
• Yeterli uyku almaya çalışın (gecede 7-9 saat).
• Stresle başa çıkma yöntemleri geliştirin: hobiler, arkadaşlar, destek grupları.

Diyet ve egzersiz

Kemik sağlığı için kalsiyum ve D vitamini açısından zengin besinler tüketin (süt ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler). Kas gücünü korumak için hafif direnç egzersizleri yapabilirsiniz. Egzersize başlamadan önce doktorunuza danışın.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Cushing sendromu depresyon, anksiyete ve ruh hali değişikliklerine neden olabilir. Bu durum hastalığın bir parçasıdır ve tedavi ile düzelebilir. Kendinizi kötü hissediyorsanız bir uzmandan yardım istemekten çekinmeyin.

Önleme

Cushing sendromunun çoğu nedeni (tümörler) önlenemez. Ancak dışarıdan kortizon ilacı kullanımına bağlı Cushing sendromu, ilaçların doktor kontrolünde ve mümkün olan en düşük dozda kullanılmasıyla önlenebilir. Kortizon ilaçlarınızı asla doktora danışmadan kesmeyin veya dozunu değiştirmeyin.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Kalp hastalığı, yüksek tansiyon ve felç riskinde artış
• Kemik erimesi ve kırıklar
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Sık enfeksiyon geçirme
• Depresyon ve diğer ruh sağlığı sorunları
• Böbrek taşları

Uzun vadeli görünüm

Tedavi edildiğinde Cushing sendromunun belirtileri genellikle geriler ve hastalar normal bir yaşam sürebilir. Tedavi başarısı yüksektir. Erken tanı ve uygun tedavi ile bu hastalığın üstesinden gelmek mümkündür.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.