Deep vein thrombosis awareness

Genel Bakış

Derin ven trombozu (DVT), vücudun derin toplardamarlarında, genellikle bacaklarda oluşan bir kan pıhtısıdır. Bu pıhtı kan akışını engelleyebilir ve akciğerlere giderse hayati risk oluşturabilir.

DVT oldukça yaygındır. Her yıl binlerce kişi bu sorunu yaşar. Özellikle hastanede yatan kişilerde, ameliyat sonrası dönemde ve uzun yolculuklarda sık görülür.

DVT herkesi etkileyebilir ancak bazı kişilerde daha sık görülür: 60 yaş üstü, obezite, hamilelik, kanser, damar hastalıkları olanlar. Ayrıca doğum kontrol hapı kullananlar ve sigara içenler de risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Bacakta şişlik (genellikle tek bacakta)
• Bacakta ağrı veya hassasiyet (özellikle baldırda)
• Ciltte sıcaklık hissi
• Cilt renginde kızarıklık veya morarma

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda DVT nadirdir ancak görülebilir. Belirtileri yetişkinlere benzer: bacakta şişlik, ağrı, hareket kısıtlılığı. Ateş de eşlik edebilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda DVT belirtileri daha hafif olabilir veya başka hastalıklarla karıştırılabilir. Bacakta şişlik, ağrı, yürüme güçlüğü. Bazen nefes darlığı veya göğüs ağrısı olmadan pıhtı akciğere gidebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Kan damarında hasar (örneğin ameliyat, travma)
• Kan akışının yavaşlaması (uzun süre hareketsiz kalma)
• Kanın pıhtılaşmaya yatkın olması (genetik veya kazanılmış)

Risk faktörleri

• 60 yaş üstü
• Obezite (fazla kilo)
• Hamilelik ve doğum sonrası dönem
• Kanser ve bazı kanser tedavileri
• Uzun süreli yatak istirahati
• Uzun mesafe seyahat (uçak, araba)
• Sigara içmek
• Doğum kontrol hapları veya hormon tedavisi
• Daha önce DVT veya pulmoner emboli geçirmek
• Ailede DVT öyküsü

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Bacakta ani şişlik, ağrı, kızarıklık varsa
• Nefes darlığı, göğüs ağrısı, kanlı balgam gibi akciğer belirtileri varsa (acil servis)

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• DVT riskiniz varsa ve herhangi bir şikayetiniz yoksa düzenli kontroller yaptırın
• Ailede DVT öyküsü varsa doktorunuzla konuşun

Tanı

DVT teşhisi doktor tarafından fiziksel muayene ve bazı testlerle konulur. Doktorunuz önce belirtilerinizi dinler ve bacağınızı muayene eder.

Yapılabilecek testler

• Ultrason (Doppler ultrason) - damarlardaki kan akışını görüntüler
• D-dimer kan testi - pıhtı parçalarını gösterir
• Venogram - nadiren kullanılan, damarlara boya verilerek yapılan röntgen

Randevunuzda neler beklenir

Tanı süreci genellikle hızlıdır. Ultrason ağrısız ve risksizdir. Kan testi yapılabilir. Sonuçlar hemen çıkabilir veya birkaç saat sürebilir. Doktorunuz size sonuçları ve sonraki adımları anlatacaktır.

Tedavi

DVT tedavisinin ana amacı pıhtının büyümesini durdurmak, akciğere gitmesini önlemek ve yeni pıhtı oluşumunu engellemektir. Tedavi genellikle ilaçlarla yapılır.

Evde kişisel bakım

• Doktorunuzun önerdiği şekilde istirahat edin
• Bacağınızı yüksekte tutun (kalp seviyesinin üzerinde)
• Sıcak kompres uygulamayın
• Hareket etmenize izin verildiğinde yavaşça yürüyün
• Bol su için

Tıbbi tedaviler

Tedavide genellikle kan sulandırıcı ilaçlar kullanılır. Bu ilaçlar pıhtının büyümesini engeller ve vücudun pıhtıyı eritmesine yardımcı olur. Bazı durumlarda pıhtı eritici ilaçlar damar içine verilebilir. Tedavi süresi genellikle 3-6 aydır, ancak bazı kişilerde daha uzun sürebilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Nadir durumlarda pıhtı çok büyükse veya ilaç tedavisi işe yaramazsa, damar içine yerleştirilen bir filtre (vena kava filtresi) veya cerrahi olarak pıhtının alınması (trombektomi) gerekebilir. Bu karar doktor tarafından verilir.

Bu durumla yaşamak

DVT tedavisi sonrası günlük hayatınıza devam edebilirsiniz. Ancak düzenli kontrol ve ilaç kullanımı önemlidir. Bacakta varis çorabı giymeniz gerekebilir.

Yaşam tarzı ipuçları

• Hareketli olun, uzun süre oturmayın
• Sigara içmeyin
• Sağlıklı kilonuzu koruyun
• Düzenli egzersiz yapın (doktorunuzun onayı ile)
• Uzun yolculuklarda sık sık mola verin ve bacak egzersizleri yapın

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme ve düzenli fiziksel aktivite DVT riskini azaltır. Bol lifli gıdalar, sebze ve meyve tüketin. Yürüyüş, yüzme gibi bacakları çalıştıran egzersizler faydalıdır.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

DVT tanısı kaygı verici olabilir. Tedavi sürecinde psikolojik destek almak önemlidir. Kendinize karşı sabırlı olun ve gerektiğinde bir psikologdan yardım isteyin. Unutmayın, tedavi başarılı olduğunda çoğu kişi normal hayatına dönebilir.

Önleme

DVT'nin tamamen önlenmesi mümkün olmasa da risk büyük ölçüde azaltılabilir. Özellikle risk altındaki kişilerde (ameliyat sonrası, uzun seyahat) alınacak önlemler etkilidir.

Tarama programları

DVT taraması genellikle rutin olarak yapılmaz. Ancak yüksek riskli kişilerde (ailede DVT öyküsü, genetik pıhtılaşma bozuklukları) doktorunuz tarama testleri isteyebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Akciğere pıhtı gitmesi (pulmoner emboli) - nefes darlığı, göğüs ağrısı, hatta ölüme yol açabilir
• Bacakta kalıcı hasar (post-trombotik sendrom) - kronik ağrı, şişlik, ciltte yaralar
• Kan pıhtısının tekrarlaması

Uzun vadeli görünüm

Erken teşhis ve uygun tedavi ile DVT'nin çoğu komplikasyonu önlenebilir. Tedavi edilen DVT'li kişilerin büyük çoğunluğu tamamen iyileşir ve normal hayatlarına döner. Düzenli kontroller ve sağlıklı yaşam tarzı ile tekrarlama riski azaltılır.

Destek bul

Yerel kuruluşlar

• T.C. Sağlık Bakanlığı ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.