Diverticulitis

Genel Bakış

Divertikülit, kalın bağırsağınızın iç yüzeyinde oluşan küçük keseciklerin (divertikül) iltihaplanmasıdır. Bu kesecikler genellikle zararsızdır, ancak iltihaplandıklarında ağrı ve diğer sorunlara yol açabilir.

Divertikülit, özellikle Batı tarzı beslenen toplumlarda sık görülen bir sindirim sistemi hastalığıdır. Yaş ilerledikçe görülme sıklığı artar; 60 yaş üzerindeki kişilerin yaklaşık yarısında divertikül (kesecik) bulunur.

Çoğunlukla 40 yaş üzerindeki kişilerde, özellikle de yetersiz lif tüketen, sigara içen veya obez olanlarda daha sık görülür. Kadın ve erkeklerde eşit oranda rastlanır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Karın ağrısı (genellikle sol alt tarafta, ani veya yavaş yavaş başlayabilir)
• Ateş ve titreme
• Bulantı ve kusma
• Kabızlık veya ishal
• Karında hassasiyet ve şişkinlik

Çocuklarda belirtiler

• Çocuklarda nadir görülür, ancak karın ağrısı, ateş ve kusma gibi belirtiler benzer şekilde ortaya çıkabilir.

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlılarda tipik karın ağrısı daha hafif olabilir; bunun yerine iştahsızlık, halsizlik, zihinsel karışıklık veya düşük dereceli ateş görülebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Kalın bağırsak duvarındaki divertiküllerin (küçük kesecikler) ağzının dışkı veya sindirilmemiş yiyecek parçalarıyla tıkanması
• Tıkanan keseciklerde bakterilerin çoğalarak iltihap oluşturması

Risk faktörleri

• Düşük lifli beslenme (az sebze, meyve ve tam tahıl tüketimi)
• Obezite (vücut kitle indeksi yüksek olması)
• Sigara kullanımı
• Hareketsiz yaşam tarzı
• 40 yaş üzerinde olmak
• Bazı ilaçlar (steroid olmayan ağrı kesiciler gibi, ancak doktorunuza danışmadan kullanmayın)

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şiddetli ve dayanılmaz karın ağrısı
• Yüksek ateş ve titreme
• Kanlı dışkı veya makattan kanama
• Kusma ve sıvı kaybı belirtileri

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Hafif ama birkaç gündür geçmeyen karın ağrısı
• Dışkılama alışkanlığında sürekli değişiklik
• Sürekli şişkinlik ve rahatsızlık hissi

Tanı

Doktorunuz öncelikle tıbbi öykünüzü dinler ve karın muayenesi yapar. Ardından iltihabı ve divertikülleri değerlendirmek için görüntüleme testleri isteyebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri: Beyaz kan hücresi sayısı ve iltihap belirteçleri (CRP) ölçülür.
• Batın tomografisi (BT): En sık kullanılan, divertiküliti ve komplikasyonlarını göstermede oldukça güvenilir bir yöntemdir.
• Ultrason: Hamilelerde veya tomografi yapılamadığında tercih edilebilir.
• Kolonoskopi: Akut atak dışında, tanıyı kesinleştirmek ve başka hastalıkları ekarte etmek için yapılabilir.

Randevunuzda neler beklenir

Tanı genellikle hızlı konulur. BT taraması ile divertikülitin varlığı, şiddeti ve olası komplikasyonlar net olarak görülebilir. Testler sırasında herhangi bir ağrı hissetmezsiniz; ancak tomografi için kontrast madde verilebilir.

Tedavi

Divertikülit tedavisi, iltihabın şiddetine ve komplikasyon olup olmamasına göre değişir. Hafif vakalarda evde dinlenme, sıvı diyeti ve doktor tarafından reçete edilen ilaçlar yeterli olabilir. Daha ağır vakalarda hastanede tedavi gerekebilir.

Evde kişisel bakım

• Birkaç gün süreyle katı gıda tüketmeyip, sadece sıvı (su, et suyu, elma suyu) alarak bağırsakları dinlendirin.
• Bolca dinlenin ve ağır aktivitelerden kaçının.
• Doktorunuzun önerdiği ağrı kesicileri kullanın. Aspirin ve ibuprofen gibi bazı ağrı kesiciler iltihabı artırabileceğinden, doktora danışmadan kullanmayın.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz iltihabı kontrol altına almak için antibiyotikler (ağızdan veya damar yoluyla) ve ağrı kesiciler reçete edebilir. Şiddetli vakalarda hastanede sıvı tedavisi ve antibiyotikler uygulanır. İlaçlarınızı doktorunuzun önerdiği şekilde tamamlamanız çok önemlidir. Nadiren, bağırsak hareketlerini düzenleyen ilaçlar da kullanılabilir.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Eğer divertikülit sık sık tekrarlıyor, apse oluşuyor, bağırsak delinmesi veya tıkanıklığı gibi komplikasyonlar gelişiyorsa, cerrahi müdahale gerekebilir. Ameliyatla iltihaplı bağırsak bölümü çıkarılır ve sağlıklı uçlar birleştirilir.

Bu durumla yaşamak

Divertikülit atakları geçtikten sonra genellikle normal hayatınıza dönebilirsiniz. Ancak tekrarlama riskine karşı beslenme ve yaşam tarzınıza dikkat etmeniz önemlidir. Atak sonrası bir süre daha düşük lifli beslenmeniz gerekebilir, ardından yavaşça yüksek lifli gıdalara geçiş yapmalısınız.

Yaşam tarzı ipuçları

• Liften zengin beslenin: Sebze, meyve, tam tahıllar, baklagiller tüketin.
• Bol su için: Günde en az 8-10 bardak su içmek dışkıyı yumuşatır.
• Düzenli egzersiz yapın: Haftada en az 150 dakika yürüyüş, yüzme gibi aktiviteler önerilir.
• Sigara içmeyin: Sigara divertikülit riskini artırır.
• İdeal kilonuzu koruyun: Fazla kilo karın içi basıncı artırarak divertikül oluşumunu tetikleyebilir.

Diyet ve egzersiz

Yüksek lifli gıdalar (yulaf, kepekli ekmek, brokoli, elma gibi) dışkıyı yumuşatır ve bağırsak hareketlerini düzenler. Lif alımınızı kademeli olarak artırın, aksi halde gaz ve şişkinlik yapabilir. Haftada en az 150 dakika orta yoğunlukta egzersiz (tempolu yürüyüş gibi) bağırsak sağlığını destekler.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Sürekli karın ağrısı, hastane ziyaretleri ve ameliyat korkusu kaygıya neden olabilir. Bu duygular normaldir. Rahatlamak için derin nefes egzersizleri, meditasyon, yürüyüş yapabilir veya bir psikologdan destek alabilirsiniz. Aileniz ve arkadaşlarınızla hislerinizi paylaşmak da yardımcı olur.

Önleme

Divertikülit tamamen önlenemese de, sağlıklı beslenme ve yaşam tarzı ile riski büyük ölçüde azaltabilirsiniz. En etkili yöntemler: yüksek lifli beslenmek, bol su içmek, düzenli egzersiz yapmak, sigara içmemek ve ideal kiloda kalmaktır.

Aşılar

Divertikülit için bir aşı bulunmamaktadır.

Tarama programları

Divertikülit için rutin bir tarama testi önerilmez. Ancak 50 yaş üzerinde kolon kanseri taraması (kolonoskopi) sırasında divertiküller tespit edilebilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Apse (iltihaplı cep oluşumu): Karın içinde cerahat birikmesi.
• Bağırsak delinmesi (perforasyon): Divertikülün yırtılması sonucu bağırsak içeriğinin karın boşluğuna kaçması.
• Peritonit: Karın zarının iltihaplanması, acil cerrahi gerektirir.
• Bağırsak tıkanıklığı: İltihap nedeniyle bağırsağın daralması.
• Fistül: Bağırsakla mesane, vajina veya cilt arasında anormal bağlantı yolları oluşması.

Uzun vadeli görünüm

Erken tanı ve doğru tedavi ile divertikülitli hastaların büyük çoğunluğu tamamen iyileşir. Komplikasyonlar nadirdir ve çoğu zaman tedavi edilebilir. Atak sonrası yaşam tarzı değişiklikleri ile tekrarlama riski önemli ölçüde azalır. Düzenli doktor kontrolleri ile sağlığınızı koruyabilirsiniz.

Destek bul

Uluslararası kuruluşlar

• World Gastroenterology Organisation (WGO) ↗
• Crohn's & Colitis Foundation (genel bağırsak hastalıkları bilgisi) ↗

Yerel kuruluşlar

• Türk Gastroenteroloji Derneği ↗ · Türkiye
• Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü ↗ · Türkiye

Yardım hatları

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.