Dupuytren contracture

Genel Bakış

Dupuytren kontraktürü, avuç içinde bulunan küçük bir kıkırdak benzeri doku olan fasyanın (palmar fasya) kalınlaşması ve kısalması sonucu parmakların bükülerek avuç içine doğru çekilmesine neden olan bir hastalıktır. Bu durum genellikle yüzük parmağı ve serçe parmağında görülür, ancak diğer parmakları da etkileyebilir. Zamanla parmaklar tam olarak düzeltilemez hale gelebilir.

Dupuytren kontraktürü, özellikle 50 yaş üstü erkeklerde ve Kuzey Avrupa kökenli kişilerde nispeten yaygındır. Türkiye'de de görülmekle birlikte, toplumdaki sıklığı tam olarak bilinmemektedir.

En sık 40-60 yaş arası erkekleri etkiler. Kadınlarda daha nadir ve daha hafif seyreder. Ailede bu hastalığa sahip bireyler varsa risk artar. Diyabet, alkol kullanımı ve epilepsi gibi durumlar da riski yükseltebilir.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Avuç içinde küçük, ağrısız bir nodül (yumru) oluşumu
• Avuç içi derisinde kalınlaşma ve sertleşme (kordon oluşumu)
• Parmaklarda, özellikle yüzük ve serçe parmağında, tam olarak düzeltilemeyen bükülme
• Parmakların avuç içine doğru kademeli olarak çekilmesi, elin tam olarak açılamaması

Yaşlı yetişkinlerde belirtiler

• Yaşlı bireylerde aynı belirtiler daha hızlı ilerleyebilir.
• Parmaklardaki bükülme günlük aktiviteleri (yazı yazma, nesne tutma) daha fazla etkileyebilir.

Nedenler

Ana nedenler

• Kesin nedeni bilinmemekle birlikte, genetik (kalıtsal) faktörlerin önemli rol oynadığı düşünülmektedir.
• Dupuytren kontraktürünün bir bağ dokusu hastalığı olduğu ve fasyanın aşırı kolajen üretimi sonucu kalınlaştığı kabul edilir.

Risk faktörleri

• Ailede Dupuytren kontraktürü öyküsü
• İleri yaş (özellikle 50 yaş üstü)
• Erkek cinsiyet
• Kuzey Avrupa (İskandinav, Kelt) kökenli olmak
• Diyabet, alkol kullanımı, sigara içme, epilepsi (sara) hastalığı
• Karaciğer hastalıkları veya HIV enfeksiyonu

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Elde travma sonrası şekil bozukluğu veya şiddetli ağrı
• Parmaklarda ani kızarıklık, şişlik ve ateş gibi enfeksiyon belirtileri

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Avuç içinde küçük bir nodül (yumru) fark ederseniz
• Parmaklarınızda kontrol edemediğiniz bir bükülme başlarsa
• Parmaklarınızı düzleştirmekte zorluk çekiyorsanız ve bu günlük yaşamınızı etkiliyorsa

Tanı

Dupuytren kontraktürü tanısı genellikle doktorun fizik muayenesi sırasında konur. Doktor avucunuzu ve parmaklarınızı muayene eder, nodülleri ve kordonları kontrol eder, parmaklarınızı ne kadar açabildiğinizi test eder.

Yapılabilecek testler

• Fizik muayene (avuç içi ve parmakların değerlendirilmesi)
• Hikaye alınması (şikayetlerin ne zaman başladığı, ailede benzer durum olup olmadığı)
• Nadiren görüntüleme (ultrason) istenebilir, ancak genelde gerekmez.

Randevunuzda neler beklenir

Doktorunuz elinizi dikkatlice muayene edecek, parmaklarınızı büküp düzleştirmenizi isteyecek. Genellikle ek bir tetkike ihtiyaç duyulmaz. Tanı konduktan sonra hastalığın şiddeti ve ilerleme hızına göre takip veya tedavi planı oluşturulur.

Tedavi

Dupuytren kontraktürünün tedavisi, hastalığın şiddetine ve günlük yaşamı ne kadar etkilediğine bağlıdır. Hafif vakalarda sadece düzenli takip yeterli olabilir; ilerlemiş vakalarda ise enjeksiyon tedavileri veya cerrahi seçenekler değerlendirilir.

Evde kişisel bakım

• Elinizi sık sık ılık su içinde bekletmek (gevşemeye yardımcı olabilir)
• Parmaklarınızı nazikçe germe egzersizleri yapmak (bir fizyoterapist önerdiği şekilde)
• Nodüllere masaj yapmaktan kaçının (tahriş edebilir)
• Elinizi korumak için yumuşak eldiven kullanmak

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz, nodül ve kordonların yumuşamasına yardımcı olmak için kola enzim enjeksiyonu (iltihabı azaltan bir ilaç) önerebilir. Bu enjeksiyon, kordonu zayıflatarak parmağın daha kolay düzleştirilmesini sağlar. Ayrıca, lokal anestezi altında iğne ile kordonun kesilmesi (perkütan fasyotomi) de bir seçenektir. Bu girişimler doktor tarafından uygun görülürse uygulanır.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Parmaktaki bükülme ilerlemiş ve günlük aktiviteleri ciddi ölçüde kısıtlıyorsa cerrahi tedavi düşünülebilir. Ameliyatla kalınlaşmış fasya dokusu çıkarılır veya kesilir. Ameliyat sonrası el terapisi ve egzersizler önemlidir.

Bu durumla yaşamak

Dupuytren kontraktürü olan kişiler, parmak hareketlerindeki kısıtlılık nedeniyle yazı yazma, düğme ilikleme, çanta taşıma gibi günlük işlerde zorlanabilir. Elinizi dinlendirmek ve zorlayıcı hareketlerden kaçınmak önemlidir. Egzersizler doktor veya fizyoterapist rehberliğinde yapılmalıdır.

Yaşam tarzı ipuçları

• Elinizi aşırı zorlayan aktivitelerden (ağır kaldırma, sürekli sıkma) kaçının.
• Düzenli el egzersizleri yapın (parmakları açma-kapama, yumruk yapma).
• Sigara içiyorsanız bırakmayı düşünün; sigara kan dolaşımını bozar ve iyileşmeyi olumsuz etkileyebilir.
• Alkol tüketimini sınırlayın veya bırakın.

Diyet ve egzersiz

Özel bir diyeti bulunmamakla birlikte, genel sağlık için dengeli beslenme önemlidir. Düzenli egzersiz, kilo kontrolüne yardımcı olarak diyabet gibi risk faktörlerini azaltabilir. El ve parmak egzersizleri özellikle önerilir.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Ellerin görünümünde ve işlevinde değişiklikler, kişinin özgüvenini ve sosyal yaşamını etkileyebilir. Bu durumla başa çıkmak için destek almak önemlidir. Unutmayın ki yalnız değilsiniz; bir ruh sağlığı uzmanından veya destek gruplarından yardım alabilirsiniz. Acil bir duygusal kriz yaşarsanız 112'yi arayın.

Önleme

Dupuytren kontraktürünü tamamen önlemek mümkün değildir, çünkü genetik faktörler ön plandadır. Ancak risk faktörlerini (alkol, sigara) azaltmak hastalığın ilerlemesini yavaşlatabilir. Erken tanı ve düzenli takip ile fonksiyon kaybı sınırlanabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Parmaklarda kalıcı bükülme ve hareket kısıtlılığı
• Elin günlük işleri yapamaz hale gelmesi
• Nadiren, palmar fasya dışında ayak tabanı (Ledderhose hastalığı) veya peniste (Peyronie hastalığı) benzer nodüller oluşabilir.

Uzun vadeli görünüm

Dupuytren kontraktürü yaşamı tehdit eden bir hastalık değildir. Uygun tedavi ve takip ile el fonksiyonları büyük ölçüde korunabilir. Cerrahi sonrası tekrarlama olasılığı olsa da, birçok kişi günlük aktivitelerine rahatça devam edebilir. Önemli olan düzenli doktor kontrolü ve önerilen tedavilere uymaktır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.