Ödem: Kendi Bakımınız için Basit Adımlar

Genel Bakış

Ödem, vücut dokularında fazla sıvı birikmesi sonucu oluşan şişliktir. Kalp, damar veya böbrek sorunları nedeniyle sıvı hücreler arası boşluklarda toplanır. Özellikle ayaklarda, ayak bileklerinde, bacaklarda ve ellerde şişmeye yol açar.

Evet, ödem toplumda sık görülür. Kalp hastalığı, böbrek hastalığı, karaciğer hastalığı ve damar yetersizliği olan kişilerde her yaşta karşılaşılabilir.

Ödem her yaşta görülebilir. Kalp ve damar hastalığı olanlar, ileri yaştaki kişiler, hamileler ve uzun süre hareketsiz kalan kişiler daha büyük risk altındadır.

Belirtiler

Yaygın belirtiler

• Ayak, bacak, ayak bileği veya ellerde şişlik
• Ciltte gerginlik ve parmakla basınca çukur kalması
• Şişen bölgede ağırlık hissi
• Hızlı kilo artışı
• Sabahları göz kapaklarında şişlik

Nedenler

Ana nedenler

• Kalp yetersizliği (kalbin kanı vücuda yeterli pompalayamaması)
• Böbrek hastalıkları
• Karaciğer sirozu
• Toplardamar yetmezliği (kanın bacaklardan kalbe geri dönüşünde zorluk)
• Uzun süre hareketsiz kalmak
• Aşırı tuz tüketimi ve bazı ilaçlar

Risk faktörleri

• Yüksek tansiyon
• Kalp damar hastalıklarına ait aile öyküsü
• İleri yaş
• Fazla kilo
• Hareket azlığı
• Uzun süre ayakta durma veya oturma
• Sigara ve alkol kullanımı

Ne zaman doktora görünmeli

Aşağıdaki durumlarda acilen doktora görünün:

• Şişlik bir gün içinde belirgin arttıysa
• Şişlikle birlikte nefes darlığı başladıysa
• Karın şişliği ile birlikte nefes alma zorluğu yaşıyorsanız
• Şişlik dokunmakla ağrılıysa

Şu durumlarda rutin randevu alın:

• Şişlik iki-üç günden uzun sürdüyse
• Gün içinde inip akşam tekrar artıyorsa
• Bilinen kalp, böbrek veya karaciğer hastalığınız varsa
• Kilo alımınız hızlandıysa

Tanı

Doktorunuz önce tıbbi öykünüzü dinler ve fizik muayene yapar. Şişliğin yeri, yaygınlığı ve derinin görünümü değerlendirilir. Ardından altta yatan nedeni bulmak için testler istenebilir.

Yapılabilecek testler

• Kan testleri (böbrek ve karaciğer fonksiyonları, protein düzeyi)
• İdrar testi
• EKG (kalp ritmi) ve ekokardiyografi (kalp ultrasonu)
• Akciğer filmi
• Gerekirse damar ultrasonu

Randevunuzda neler beklenir

Testler genellikle ayaktan yapılabilir ve birkaç gün içinde sonuçlanır. Sonuçlara göre doktorunuz ödemin nedenini açıklayacak ve tedavi planınızı birlikte oluşturacaksınız.

Tedavi

Tedavinin amacı ödemin altında yatan nedeni düzeltmek ve vücuttan fazla sıvıyı uzaklaştırmaktır. Doktorunuz yaşam tarzı önerileri ve tıbbi tedaviyi birlikte planlar.

Evde kişisel bakım

• Tuzu azaltın; yemeklere ekstra tuz eklemeyin, işlenmiş gıdaları sınırlandırın.
• Doktorunuz önerdiyse sıvı alımınızı belli miktarda tutun.
• Bacaklarınızı günde birkaç kez kalbin üstüne kaldırın.
• Uzun süre oturmaktan veya hareketsiz kalmaktan kaçının.
• Dar kıyafet ve ayakkabılardan kaçının.
• Kilonuzu düzenli olarak takip edin.

Tıbbi tedaviler

Doktorunuz ödemin nedenine göre ilaç tedavisi önerebilir. Fazla sıvının atılmasına yardımcı olmak için idrar söktürücüler (diüretikler) kullanılabilir. Altta yatan kalp, damar, böbrek veya karaciğer hastalığına yönelik tedaviler de ödemi azaltabilir. İlaçlarınızı mutlaka doktorunuzun önerdiği şekilde kullanın, dozunu kendiniz değiştirmeyin.

Ameliyat ne zaman düşünülür?

Ödem için genellikle ameliyata gerek yoktur. Ancak kalp kapağı hastalığı veya damar tıkanıklığı gibi sorunlar ödeme neden oluyorsa doktorunuz cerrahi seçeneklerden bahsedebilir.

Bu durumla yaşamak

Ödemle yaşarken şişlik sabah daha az olur, gün içinde artabilir. Bu nedenle bacakları yükseltmek, dinlenmek ve öğünleri küçük tutmak günlük akışı kolaylaştırır. Doktorunuzun önerdiği kontrolleri aksatmayın.

Yaşam tarzı ipuçları

• Sıcak havalardan ve aşırı sıcak ortamlardan kaçının.
• Rahat, bol kesimli kıyafetler seçin.
• Tuzu azaltmak için taze baharatlar kullanın.
• Sigara ve alkolü bırakın; bu konuda ihtiyaç duyarsanız doktorunuzdan destek isteyin.
• Yürüyüş gibi hafif egzersizleri doktorunuza danışarak yapın.

Diyet ve egzersiz

Dengeli beslenme ödemle başa çıkmada önemlidir. Taze sebze, meyve, baklagiller ve balık gibi besinler tercih edin. Şarküteri ürünleri, hazır çorbalar ve tuzlu atıştırmalıklardan uzak durun. Egzersiz olarak haftanın çoğu günü 30 dakika yürüyüş yapabilirsiniz. Ancak herhangi bir egzersiz programına başlamadan önce doktorunuza danışmalısınız.

Ruh sağlığı ve duygusal iyilik hâli

Ödem, özellikle günlük aktiviteleri etkiliyorsa kaygı ve moralsizliğe yol açabilir. Bu duyguların normal olduğunu bilin. Duygularınızı konuşmaktan çekinmeyin; gerektiğinde bir ruh sağlığı uzmanından destek alabilirsiniz.

Önleme

Ödemin oluşumu genellikle altta yatan hastalığın kontrolüne bağlıdır. Tuzu azaltmak, düzenli hareket etmek, kiloyu dengelemek ve doktor kontrolünü bırakmamak ödem riskini önemli ölçüde azaltabilir.

Komplikasyonlar

Tedavi edilmezse

• Ciltte sıvı birikmesine bağlı yaralar ve enfeksiyonlar oluşabilir.
• Ödem hareket kabiliyetini kısıtlayabilir.
• Akciğerlerde sıvı birikirse ciddi solunum sıkıntısı yaşanabilir.
• Uzun süren doku şişliği kalıcı değişikliklere yol açabilir.

Uzun vadeli görünüm

Doğru tedavi ve kendi bakımına özen gösterildiğinde ödem büyük ölçüde kontrol altına alınabilir. Altta yatan hastalığın takibi ve önerilere uyum, ödemin hayat kalitenize etkisini en aza indirir. Erken dönemde hekime başvurmak ve planlı takipte kalmak iyileşmenin en önemli adımıdır.

Destek bul

Harici bağlantılar üçüncü taraf web sitelerini açar. Ruqelo harici içerikten sorumlu değildir. Bir kuruluşun listelenmesi onaylandığı anlamına gelmez.